لبنان؛ تلاش برای گذار از اقتصاد مصرفی به تولیدی

گرچه بیشتر کالاهای مصرفی در لبنان از خارج از این کشور وارد می شود اما در سال های اخیر تلاش هایی برای تقویت تولید ملی در این کشور صورت گرفته است.

کد خبر: ۶۷۵۰۷۳

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۳:۱۵

ساختار اقتصاد لبنان بر مبنای اقتصاد بازار آزاد شکل گرفته است. بنابر اعلام وزارت اقتصاد لبنان، 75 درصد از اقتصاد این کشور را بخش خصوصی تشکیل می دهد. بخش خدمات و بانکداری بیشترین سهم را در تولید ناخالص ملی لبنان ایفا می کند.

لبنان در دوره های مختلف بحران های سیاسی و امنیتی مختلفی را که مهمترین آن جنگ داخلی و حملات رژیم صهیونیستی بوده، تجربه کرده است.

وضعیت ناپایدار سیاسی لبنان همواره فضای اقتصادی این کشور را نیز تحت تاثیر قرار داده و این عرصه را نیز پرفراز و نشیب کرده است. چه بسا اگر لبنان این جنگ ها و بحران های امنیتی را به خود نمی دید امروز هم از نظر گردشگری و هم از نظر صنعتی و کشاورزی شاهد سرمایه گذاری هنگفت و افزایش تولید ناخالص ملی بود.

با وجود این شرایط ناپایدار، سرمایه گذاری های قابل توجهی در این سال ها بویژه در بخش گردشگری و بانکداری در این کشور شده است.

بنابر آمارهای متواتر، لبنان حدود چهار میلیون جمعیت دارد که بسیاری از این افراد به خارج از لبنان نیز رفت و آمد می کنند. گفته می شود حدود 16 میلیون از اتباع لبنانی در کشورهای دیگر زندگی می کنند و حتی شهروند آن کشورها شده اند. اما بسیاری از این افراد ترجیح می دهند که ثروت های خود را به داخل لبنان منتقل کنند. بیشتر سرمایه گذاری های صورت گرفته در بخش گردشگری و خدمات بوده است.

لبنان به دلیل قرار گرفتن در نوار ساحلی دریای مدیترانه و پوشش گیاهی چشم نواز و نیز فضای آزاد فرهنگی، از مهمترین جاذبه های گردشگری منطقه است.

به گزارش وزارت گردشگری لبنان، حدود 2 میلیون گردشگر خارجی به صورت سالانه از این کشور دیدن می کنند که البته این رقم در سال های اخیر تحت تاثیر بحران های امنیتی در منطقه کاهش پیدا کرده است.

به گزارش خبرگزاری لبنان، گردشگری سالانه حدود 7 میلیارد دلار برای لبنان درامدزایی داشته است. به همین دلیل بسیاری از مشاغل در حوزه گردشگری شکل گرفته است.

در مقایسه با حوزه خدمات و گردشگری در بخش صنعت سرمایه گذاری کمتری صورت گرفته است. لبنان را با کالای صنعتی خاصی نمی شناسند و بیشتر محصولات صنعتی نیز از کشورهای دیگر وارد این کشور می شود.

وقتی در فروشگاه ها و مراکز خرید در لبنان می روید، آنچه مشاهده می شود بیش از هر چیز زرق و برق کالاهای است که از کشورهای دیگر به لبنان وارد شده اند؛ از چین و فرانسه و ایتالیا تا آمریکا.

اما بخش کشاورزی لبنان که یکی از نمودهای اقتصاد درون زا است یکی از حوزه های مهم در اقتصاد لبنان است. جنوب لبنان و منطقه دره بقاع در شرق این کشور بیشترین زمین های حاصلخیز و مناسب برای کشاورزی دارند. زیتون، مرکبات، سیب، انگور، موز و تنباکو مهمترین تولیدات کشاورزی صادراتی لبنان هستند.

بسیاری از محصولات کشاورزی این کشور علاوه بر استفاده در داخل به خارج صادر می شوند اما گاهی برخی مشکلات امنیتی و سیاسی این روند را دچار اخلال می کند. به عنوان مثال در دولت قبل لبنان به ریاست تمام سلام، پست وزارت کشاورزی برعهده شخصی نزدیک به ولیدجنبلاط از رهبران دروزی لبنان بود. به دلیل موضع منفی او نسبت به دولت سوریه، روند صدور کالاهای کشاورزی به سوریه با مانع روبرو شد و همین مساله به کشاورزان آسیب وارد کرد اما با تغییر وزیر در دولت جدید لبنان این مشکل برطرف شد.

یکی دیگر از مسایلی که لبنانی ها معتقدند حل آن می تواند تاثیر زیادی بر رونق اقتصاد لبنان داشته باشد مساله برق است. تقریبا نیمی از روز لبنانی ها برق ندارند و برای تامین آن لازم است از موتورهای برق استفاده کنند که خود این مساله می تواند چه در سطح خرد و چه در سطح کلان هزینه های زیادی بر اقتصاد این کشور تحمیل کند.

به عبارت دیگر اقتصاد لبنان مزیت خود را در حوزه هایی چون بانکداری و گردشگری تعریف کرده است. هرچند تلاش هایی صورت می گیرد که بویژه در حوزه کالاهای استراتژیک و مصرفی این کشور اتکای کمتری به خارج داشته باشد.

در سال 2004 میلادی قانون حمایت از تولید ملی در لبنان به تصویب رسید. حرف اصلی این قانون این است که نباید واردات کالاهای صنعتی و کشاورزی به لبنان به صنعتگران و کشاورزان لبنانی آسیب وارد کند.

به موجب این قانون وارد کردن کالاها کمتر از نرخ عادی آن که می تواند به تولید کننده لبنانی آسیب وارد کند، ممنوع است. همچنین در این قانون بر ضرورت وضع مالیات و تعرفه ها بر کالاهای وارداتی تاکید شده است.

اقتصاد درون زا در لبنان گرچه در حوزه کالاهای مصرفی کمتر نمود دارد و بیشتر آنها از خارج از لبنان وارد می شوند اما در عین حال رونق بخش گردشگری را نباید جدای از اقتصاد درون زا دید. به عبارت دیگر اتکای به خود در اقتصاد در همه جا در حوزه کالاهای مصرفی تعریف نمی شود بلکه گردشگری که اقتصاد لبنان نیز بخش عمده اش متکی به آن است خود از حوزه هایی است که به طور مستقیم برای آن کشور درآمدزایی می کند.

منبع: ایرنا