تولید گیاهان دارویی و اقتصاد مقاومتی

مهندس محمدعلی طهماسبی معاون امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی بر ضرورت توسعه زنجیره ارزش افزوده در حوزه گیاهان دارویی کشور تأکید کرد.

کد خبر: ۶۶۸۲۱۱

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۳:۳۵

در نخستین نشست گیاهان دارویی، وی با بیان این که تولید گیاهان دارویی و حجم مبادلات این محصولات در بازارهای جهانی توسعه پیدا کرده است، اظهار داشت: توسعه کشت گیاهان دارویی در چارچوب برنامه های اقتصاد مقاومتی قرار دارد.

اقتصاد گیاهان دارویی

سرمايه در گردش بازار جهاني گياهان دارويي حدود ۱۲۳ ميليارد دلار برآورد شده  که در مقايسه آن با رقم كل تبادلات جهاني فرش كه سالانه حدود ۵ ميليارد دلار است جای بسی تامل داشته و مي تواند ما را به اهميت سرمايه گذاري در توسعه كشت گياهان دارويي رهنمون كند ولی متاسفانه بهاء لازم به جایگاه گیاهان دارویی در محاسبات اقتصادي و زيست محيطي داده نشده است.

درحال حاضر ۵۳ شرکت در زمینه تولید و عرضه گیاهان دارویی در کشور فعالیت دارند. یزدانی مدیر گروه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی جهاد دانشگاهی اظهار کرد: امروزه عمده تولیدکنندگان گیاهان دارویی از جمله چین، آمریکا، ژاپن و آلمان به عمده واردکنندگان این گیاهان نیز تبدیل شده‌اند. این کشورها گیاهان را از سایر کشورها خریداری کرده و پس از فراوری به سایر کشورها فروخته و از این طریق ارزش افزوده بسیاری کسب می‌کنند. وی ادامه داد: به عنوان مثال، آمریکا سالانه ۵۱ هزار تن واردات گیاهان دارویی دارد و ۱۳ هزار تن صادرات؛ ولی اعتبار واردات و صادرات این تولیدات با یکدیگر برابر است. به گفته وی؛ زعفران، شیرین‌بیان، صمغ‌های طبیعی و عرقیات و گلاب بیشترین اقلام صادراتی ایران به سایر کشورها هستند.

موقعیت استثنایی کشور ایران

وجود ۱۱ اقليم از ۱۳ اقليم شناخته شده جهان در ايران، برخورداري از ۳۰۰ روز آفتابي در سال و اختلاف دماي ۴۰ تا ۵۰ درجه سانتيگرادي ميان سردترين و گرمترين نقطه در كشور، شرايط مساعدي به لحاظ بهره مندي از يك شرايط اكولوژيك منحصر به فرد، جهت رشد و نمو گياهان دارويي در ايران مهیا گردیده است. با توجه به غنای پوشش گیاهی (چون ایران جزء یکی از 8 کشور برتر دنیا از نظر تنوع گیاهی است) ، وجود گیاهانی که از لحاظ دارویی اهمیت داشته و تاکنون شناخته شده اند بی اندازه در خور توجه است، زیرا کمتر گیاه دارویی در دنیا وجود دارد که عیناً همان گونه یا گونه های مشابه آن را در ایران نداشته باشیم و یا اینکه محیط مناسب برای رشد و تکثیر آنرا پیدا نکنیم. جالب تر اینکه برخی گونه ها مثل باریجه و گلپر در دیگر نقاط دنیا یافت نمی شوند.

شایان توجه است که بيش از ۹۰ درصد گونه هاي گياهي جهان در ايران وجود دارد و همين امر كشورمان را در زمره مستعدترين كشورهاي جهان براي توليد گياهان دارويي قرار داده است. برخورداری از 6 تا 8 هزار گونه گیاهی یعنی رقمی معادل 2 تا 3 برابر تمام قاره اروپا و مشابهت گیاهان آن با گیاهان اکثر نقاط دنیا نشانگر موقعیت کاملاً استثنایی ایران است و بدین سبب بسیار مناسب است که فلور طبیعی ایران را طلای سبز بنامیم و از آن با افتخار یاد کنیم.

به گفته دکتر یزدانی مسئول ستاد گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی در ایران بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاه شناسایی شده که ۲۰۰۰ گونه از آنها دارویی بوده و ۹۹ گونه گیاهان دارویی در طب سنتی استفاده می‌شوند.

گیاهان دارویی و اقتصاد مقاومتی

بخش اعظم گياهان دارويي توليدي كشور به مصرف داخلي مي رسد و تنها بخشي کمی از آن صادر مي شود به نحوی که طبق آمار غیر رسمی در سال 94 بیش از 247 میلیون دلار از انواع گیاهان و عرقیات گیاهی ایران به سایر کشورها صادر شده است. در صورتی که ظرفیت واقعی صادرات این محصولات در حال حاضر با توجه به تقاضای جهانی و تولیدات داخل کشور به بیش از 3/1 میلیارد دلار می رسد.

مصرف گیاهان دارویی در کشور روند صعودی را طی می کند و به سرعت رو به گسترش است. به همین دلیل تولید این محصولات توجیه اقتصادی دارد و می تواند به عنوان یک عرصه مناسب برای اشتغالزایی مورد توجه قرار بگیرد. اگر به کشت گیاهان دارویی و صنایع تبدیلی مرتبط با نیاز آن توجه شود، می توان اشتغال زیادی در این عرصه پدید آورد که این خود یکی از اهداف اقتصاد مقاومتی است.

تا سال ۲۰۵۰ حجم تجارت گیاهان دارویی در جهان به پنج تریلیون دلار می رسد. اکنون بیشترین حجم صادرات گیاهان دارویی ایران به کشورهای پاکستان و امارات و پس از آن آلمان، ژاپن و چین انجام می‌شود.

مجری طرح گیاهان دارویی سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری از ایجاد 550 هزار هکتار رویشگاه های طبیعی تا افق 1404 با محوریت کشت گیاهان دارویی و نقشه راهی در راستای سند ملی گیاهان دارویی خبر داد که بر اساس آن کشت گیاهان دارویی با مشارکت جوامع محلی انجام می‌شود.

دکتر غیبی با بیان این که سازمان جنگل ها ، مراتع و آبخیزداری، نهاده های مورد نیاز مانند قلمه، نشاء گیاهان دارویی و بذر را به طور رایگان در اختیار جوامع محلی خواهد گذاشت، اظهار داشت: مراحل کاشت، برداشت، حفاظت و مدیریت این عرصه‌ها بر عهده جوامع محلی خواهد بود.

وی اذعان داشت: رویشگاه های طبیعی را با گونه های گیاهی صادراتی نیز توسعه خواهیم داد.

غیبی، کاهش و ساماندهی برداشت های غیرقانونی از عرصه های طبیعی و کشت گیاهان دارویی در اراضی شیبدار را از دیگر اقدامات در چارچوب نقشه راه گیاهان دارویی دانست که علاوه بر درآمدزایی برای جوامع محلی، موجب توسعه پایدار رویشگاه های طبیعی خواهد شد.

شناسنامه دار و تعیین خواص دارویی این گیاهان و نظارت بر عطاری‌ها باید برای سر و سامان دادن به بخش گیاهان دارویی اعمال گردد. امید است با برنامه ريزي هاي لازم با همكاري دو وزارت خانه جهاد كشاورزي و وزارت بهداشت ابتدا گياهان دارويي را فرآوري و سپس به مصارف دارويي، غذايي و بهداشتي برسانيم.