حقوق کردها چالش اصلی پیش نویس قانون اساسی جدید سوریه

عرفان پژوهنده

کد خبر: ۶۶۶۱۴۵

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۱:۵۳

چندی پیش اعلام شد که روسیه پیش نویس قانون اساسی ای برای سوریه تهیه کرده و آن را در اختیار  دولت و معارضین سوری قرار داده است.در این پیش نویس که بخش هایی از آن به رسانه ها درز پیدا کرده است پیشوند "عربی" از نام "جمهوری عربی سوریه" برداشته شده و همچنین قدرت رییس جمهور نیز محدود شده است.علاوه بر این شرط دیانت رئیس جمهوری و فقه اسلامی به عنوان منبع قانون گذاری برداشته شده و نام "مجلس الشعب" به "جمعیت الشعب" تغییر پیدا کرده است،به علاوه اختیارات فرهنگی و اقتصادی و قومی بیشتری به مناطق مختلف اعطا شده است.

این پیش نویس در ابتدا موجی از خوشحالی را در میان رسانه های کردی به وجود آورد و برخی از آنها اعلام کردند که روسیه خودمختاری کردها را به رسمیت شناخته و در قانون اساسی پیشنهادی به آن نیز اشاره کرده است.این اخبار تا آنجا پیش رفت که ماریا زاخاروا،سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که روسیه پیشنهاد گنجاندن خودمختاری کردها در پیش نویس قانون اساسی جدید سوریه که در مذاکرات آستانه ارائه شده است را مطرح نکرده و این تصمیم مربوط به مردم سوریه است.پس از آن ژنرال گازیماگمدوف،معاون وزیر دفاع روسیه هم موضع گیری کرده و گفت که تصمیم به اعطای خودمختاری،تصمیمی است که باید همه ی مردم سوریه بگیرند و این مربوط به خود آنها است.

پس از تکذیب روسیه،نمایندگان حزب اتحاد دموکراتیک سوریه(پ.ی.د و برخی گروه های عرب همپیمان آن) که برای شرکت در نشستی در خصوص آینده تحولات این کشور به مسکو دعوت شده بودند به طور رسمی نسبت به این پیش نویس واکنش نشان دادند.در این نشست گروه های اپوزیسیون و نمایندگانی از انکس(شورای میهنی کردهای سوریه) نیز دعوت شده بودند که پس از اطلاع از حضور نمایندگان اتحاد دموکراتیک سوریه از حضور در آن خودداری کرده و این نشست تنها میان روسیه و اتحاد دموکراتیک صورت پذیرفته بود.خالد عیسی نماینده اتحاد دموکراتیک سوریه پس از نشست در پاسخ به سوالات خبرنگار خبرگزاری فرات گفت: "در پیش‌نویس قانون اساسی که آماده شده است، از "اتونومی فرهنگی کردها" بحث شده است. ما نیز گفتیم که این مورد برای ما قانع‌کننده نیست.... عنوان کردیم که در این زمینه ما دارای پروژه هستیم و پروژه شما مطلوب نیست. پروژه فدراسیون دمکراتیک که در آن خودمدیریتی دمکراتیک شمال سوریه را ارائه می‌دهد، پروژه ماست و ما آن را به واقعیت نزدیک‌تر می‌بینیم. البته آن‌ها نیز گفتند که باید در این زمینه با یکدیگر در ارتباط باشیم.... آن‌ها از ما درخواست همکاری [برای حل بحران سوریه] را داشتند و ما هم گفتیم که همکاری ما تنها اینگونه است که عنوان کردیم."

چنین به نظر می آید که کردهای سوریه طرف مذاکره خود را روسیه نمی بینند بلکه قدرتهای منطقه ای می دانند و در تحلیل نهایی خود معتقدند که نوعی همپیمانی میان قدرتهای منطقه ای متخاصم در سوریه برای سرکوب کردها وجود دارد.اقدامات علنی ترکیه برعلیه حزب اتحاد دموکراتیک سوریه از جمله حمله های موردی به مواضع آنها،اقدامات دیپلماتیک و سیاسی برای گنجاندن نام ی.پ.گ و یگان های مدافع زنان در لیست گروه های تروریستی آستانه،حمایت از شورای میهنی کردستان سوریه که رقیب اتحاد دموکراتیک است وغیره که همراه با سکوت ایران و سوریه همراه بوده است،تفسیر به نوعی همپیمانی برای سرکوب کردها شده است.به خصوص که چندی پیش هم روزنامه ی الشرق الاوسط مدعی شد که با میانجی گری مسکو،ترکیه و سوریه توافق کرده اند که شهر الباب که آخرین نقطه برای اتصال کانتون های کرد به هم است،به دست ارتش سوریه کنترل شود.با این که این خبر از سوی ترکیه تکذیب شد اما در رسانه های نزدیک به پ.ی.د انعکاس وسیعی داشت.ازسوی دیگر روند تحولات و منافع آمریکا و روسیه را در منطقه به گونه ای ارزیابی میکنند که اساسا دلیلی برای نرمش مقابل مخالفین خود را نمی بینند.کردهای سوریه که تحت حمایت آمریکا قرار دارند،با روسیه نیز دارای روابط خوبی هستند به طوری که اولین دفتر نمایندگی پ.ی.د در روسیه گشایش یافت و همین موضوع باعث شده اکنون با اعتماد به نفس بیشتری به ابراز نظرات خود بپردازند.از طرفی فشار ترکیه برای شرکت نکردن نمایندگان حزب دموکراتیک سوریه در مذاکرات عملا امکان مذاکره رودر رو و مخالفت با طرح خودمختاری کردها در چارچوب مذاکرات را از بین برده و علاوه بر رادیکال کردن فضا تنها راه ارتباطی با کردها،روسیه ای شده که خود چندان با خودمختاری کردها مخالف نیست.کردهای سوریه با توجه به انتخاب ترامپ در آمریکا و افزایش احتمالی تحرکات این کشور در خاور میانه،با نظر به این که کردها در سوریه تقریبا تنها متحد قابل اعتماد آمریکا هستند،در مقابل قدرتهای منطقه ای به قدرتهای فرا منطقه ای و تحولاتی که آنها ایجاد خواهند کرد دل بسته اند.به همین علت کردهای حزب اتحاد دموکراتیک سوریه دست خود را پر از آنی میبینند که برای مقابله با یکی از قدرتهای منطقه ای خود را محتاج قدرت دیگر و در نظر گرفتن منافع آن میابند.باید دید که آیا چنین اتحادی میان ترکیه،ایران و سوریه برای سرکوب کردها وجود دارد و ایم سکوت ایران در مورد تحولات منطقه ناشی از برنامه ریزی خاصی است یا بی عملی اما آنچه مهم است ای است که قدرتهای نقش آفرین مخالف فدرالیسم چگونه کارتهای خود را بازی می کنند.

*این مطلب برای اولین بار در وب سایت «اینترنشنال» منتشر شده است.