«جریان شناسی سیاسی در ایران» به بازار آمد

کد خبر: ۶۶۱۱۸

تاریخ: ۰۶ مهر ۱۳۸۸ - ۱۴:۴۹

کتاب «جریان شناسی سیاسی در ایران» نوشته علی دارابی، با شمارگان 2500 برای چاپ اول (1388) و با قیمت 9000 تومان ، در 600 صفحه به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، به لحاظ شکلی و نوشتاری این کتاب که اخیرا به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی انتشار یافته در یک مقدمه و سه فصل و همراه با جمع بندی و نتیجه گیری و نیز یک بخش ضمیمه با عنوان «مشخصات احزاب و تشکل‌های سیاسی کنونی در ایران» تدوین شده است. فصل اول به کلیات و مبانی نظري پژوهش، مفاهیم، ادبیات، پیشینه، پرسش‌ها، فرضیه‌ها و متغیرهای آن اختصاص دارد. در اين فصل ضمن بهره گيري از نظريات افرادي چون استيفن روکان در باب شکاف هاي اجتماعي و تاثير آن براحزاب و جريانات سياسي در هر جامعه اي به چرايي استفاده از مفاهيمي چون چپ و راست در اين اثر اشاره شده است. در فصل دوم جریانات سیاسی در ایران اعم از اسلام گرا و غير اسلامگرا در فاصله سالهاي 1320 تا 1357 ه.ش، ویژگی‌های هر یک از جریانات مذکور، حاملان و سخنگویان آنها مطرح شده است.

بر پایه این گزارش، فصل سوم کتاب حاضر اختصاص به جریان های سیاسی اسلام گرا در جمهوری اسلامی ایران دارد. در ابتدای این فصل پس از تبیین مفهومی و جامعه شناختی جریان راست یا اصولگرا از ویژگی های این جریان، سیر تطور و تکوینی آن از راست تا آبادگری و سپس اصولگرایی و نیز بانیان، حاملان و سخنگویان اصلی جریان اصولگرا یعنی حزب جمهوری اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جامعه روحانیت مبارز تهران، حزب مؤتلفه اسلامی، جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی و آبادگران سخن به میان آمده است. همچنين در اين بخش و در ذيل بحث جامعه مدرسين حوزه علميه قم از آقايان احمد آذري قمي ، عبدالله جوادي آملي و يوسف صانعي به عنوان سه تفکر شاخص و متفاوت در اين تشکل بحث شده است.

این گزارش می افزاید؛ دقت نظر در این بخش نشان می دهد که چرا و چگونه جریانی (چپ – خط امام- اصلاح طلبی) که سکه افتخار تسخیر سفارت آمریکا را به نام خود ضرب نمود و خود را در آن سالها اصلی ترین پرچمدار دفاع از پابرهنگان و محرومان در برابر اشرافیت سرمایه داری معرفی می کرد و بر ولایت مطلقه فقیه اصرار می ورزید امروز دچار چنان استحاله، وادادگی و از خود باختگی شده است که تمام هم خود را بنا بر اعترافات اخیر نظریه پردازان و معماران این جریان در دادگاههای حوادث پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری مقابله با نظام و ارکان آن می داند و از دین حداقلی و عصری بودن آن، اشاعه سکولاریسم در برابر حکومت دینی و پشت پا زدن و عدم توجه به سفارش و نصایح و میراث امام خمینی(ره) که «مقدم دانستن حفظ نظام جمهوری اسلامی بر هر امری» و «پشتیبانی از ولایت فقیه برای مصون ماندن از آسیب ها را همواره تأکید می فرمودند» دفاع می نماید.

دیگر مبحث این فصل از کتاب به جریان سوم اختصاص دارد. جریانی که بر این باور است که دوران چپ و راست خاتمه یافته و باید جریان جدیدی اداره امور را بر عهده گیرد، از مدرسه حقانی و مصباح یزدی، جمعیت دفاع از ارزشها ـ حلقه محمدی ری شهری تا جریان وفاق و کارآمدی ـ حلقه محسن رضایی به عنوان حاملان و سخنگویان درون و موافق نظام این جریان یاد شده است.

اما از آنجا که جریان سوم مدعیان دیگری دارد که عمدتاً برون نظام، منتقد و مخالف هستند آنها هم مطرح و مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته اند؛ در این میان از سید کاظم شریعتمداری (حزب جمهوری خلق مسلمان)، حسینعلی منتظری (از قائم مقام رهبری تا عزل از همه مسئولیت ها) و برخي چون محسن کدیور، عبد ا... نوری، سید جلال الدین طاهری که هر سه بنوعي متاثر از گفتمان منتظري مي باشند به عنوان سخنگویان عمده منتقدان و از نهضت آزادی ونظريه پردازان و حاملان فکري و سياسي وابسته به آن چون مهدي بازرگان و يوسفي اشکوري هم به عنوان جریان سومی که مخالف نظام هستند صحبت به ميان آمده است.

بخش پایانی فصل سوم کتاب اختصاص به دین اندیشان و جریان برخاسته از تفکر آنها دارد. این جریان خود به سه دسته سنت گرایان که سید حسین نصر سخنگوی عمده و اصلی آن به شمار می رود، ناقدان سنت و تجدد (سید جواد طباطبایی و مصطفی ملکیان) و تجدد گرایان (عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری)، تقسیم شده و اهم آراء و دیدگاه های آنها مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.

در مجموع اهتمام اصلی دکتر علی دارابی در این کتاب آن است که اولا بتواند در تبیین رخداد ها و تحولات ایران معاصر بخصوص دوره جمهوری اسلامی سیری تکاملی را برای شناخت از جریانات سیاسی ارائه دهد ؛ ثانیا نشان دهد که بين نظام جمهوري اسلامي و تحولات آن با جريان سياسي اسلام‌گرا ارتباط مستقيم وجود دارد.

در ادامه این گزارش آمده است، علاوه بر مطالب گفته شده ، درباره ویژگیها و مزایای این اثر بايد اذعان نمود که :

ـ این کتاب که در برگیرنده جریان های سیاسی از 1320 ه.ش تا 1387 ه.ش است در نوع خود یکی از جدیدترین و جامع ترین آثار در حوزه جریان شناسی سیاسی در ایران بشمار می آید.

ـ تمرکز کتاب بر جریانات سیاسی در حوزه اسلام گرا از مزایای این کتاب محسوب می گردد، چرا که نویسنده تلاش نموده که همه جریانات سیاسی اولاً بدرستی احصاء گردند و ثانیاً اهداف، آرمانها، رویکردها، راهبردهای آنها مورد توجه قرار گیرد.

ـ نگاه و رویکرد جریانی به رخدادها و تحولات سیاسی از دیگر امتیازات این اثر علمی است، اهتمام نویسنده بر آن بوده است که رخدادها و تحولات سیاسی با نگاه جریان سازی آنها و سیر تکوین، تطور و تکامل جریانات سیاسی باشد تا بتوان به داوری درستی نسبت به جریانات سیاسی دست يافت.

ـ بیش از هر نکته ای مزیت این کتاب در نقد وارزیابی جریانات سیاسی است که در اثر حاضر صورت گرفته است. بسیاری از آثار گذشته شاید تنها به بیان اشکالات و ایرادهای جریانات و صاحبنظران پرداخته اند بدون آنکه آنها را مورد نقد قرار دهند در حالی که اثر حاضر تلاش کرده است دیدگاهها و نقطه نظرها و آراء جریانات و اشخاص را مطرح و سپس به نقد آنها بپردازد.

ـ با توجه به سابقه فعالیت های سیاسی دکتر علی دارابی بخش عمده مباحث در نوع خود تازه و بدیع است. اطلاعات و مطالبی که درباره اصولگرایی، آبادگران، جریان سوم، نوع دسته بندی ها و آرایش نیروهای سیاسی همه و همه ارایه شده برای نخستین بار است که خوانندگان می توانند آنرا در یک کتاب علمی – پژوهشی ملاحظه نمایند.

گفتنی است، از نویسنده کتاب دکتر علی دارابی، سوای تالیف مقالات متعدد علمی ـ پژوهشی در مجلات و روزنامه های کشور ، پیشتر شاهد کتبی چون: «رفتار انتخاباتی در ایران، الگوها و نشریه‌ها»، «سیاستمداران اهل فیضیه، بررسی پیشینه و نقد عملکرد جامعه روحانیت مبارز»، «انتخاب هشتم (بررسی 8 دوره ریاست جمهوری با تکیه بر انتخابات ریاست جمهوری سال 80 )»، «کارگزاران سازندگی از فراز تا فرود»، «25 گفتار درباره انقلاب اسلامی»، «چکاد اندیشه (سیری در شخصیت و اندیشه های حضرت امام خمینی (ره ))»، «روی خط اندیشه (جستاری دوباره در اندیشه‌های شهید بهشتی و فاجعه هفتم تیر سال 1360)»،‌ «سفرنامه کربلا (حدیث واقعه)»، «زیتون سرخ (حزب ا... الگوی مقاومت )»، «گفتمان پاسخگویی (مجموعه مقالاتی درباره سال پاسخگویی)»، «از خانه خود تا خانه خدا (سفرنامه حج)»،‌ بوده‌ایم.

وی هم اکنون «تاریخ تحولات سیاسی ـ اجتماعی ایران پس از انقلاب اسلامی» را در دست انتشار دارد.