تأملی بر نحوه محاسبه آلودگی در شهر تهران؛

آیا مسئولان سنجنده های آلودگی هوا را دستکاری می کنند؟ +ویدیو

ششمین روزِ آلودگی متوالی شهر تهران فرا رسید و هنوز باران و باد موثری نیامده تا گرد سیاهی را از چهره پایتخت ایران پاک کند. در این بین، مروری بر داده های رسمیِ میزان آلودگی روز سه شنبه، حکایت از افزایش حجم آلودگی تهران نسبت به روز گذشته دارد؛ داده هایی که البته برخی کارشناسان آنها را دستکاری شده می دانند و معتقدند میزان آلودگی بیشتر از این حرف هاست.

کد خبر: ۶۵۱۷۹۰

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۵۶

به گزارش «تابناک»؛ نزدیک به یک هفته از تداوم شرایط ناسالم آلودگی هوا در شهر تهران گذشت و مجموع اقدامات صورت گرفته از سوی مسئولین، یارای مقابله با افزایش آلودگی را پیدا نکرد. گواه این مدعا آنکه اگر روز گذشته، میانگین شاخص آلودگی تهران 138 اعلام شد، این شاخص امروز به 142 افزایش یافت؛ شاخصی که البته با مروری بر پراکندگی و ضوابط اعلام آن، شائبه های نگران کننده ای به همراه دارد.

مسئولان برای رسیدن به شاخص آلودگی شهر تهران در 18 نقطه شهر ایستگاه سنجش آلودگی تعبیه کرده اند و با محاسبه پارامترهای مختلف و بی بُعد کردن آنها ابتدا شاخص آلودگی هر منطقه و با گرفتن میانگین از همه ایستگاه ها به شاخص کلی آلودگی تهران که البته میانگین است، دست پیدا می کنند و آن را مبنای تصمیم گیری خود قرار می دهند.

روز گذشته، میزان ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون شهر تهران کمتر از عدد 140 و 134 تا 138 اعلام شد و به دلیل نبود برنامه مشخص پیشگیرانه یا مقابله ای و نیز عدم همکاری شرایط جوی (باد و باران) این شاخص امروز به 142 رسیده است.

با این حال این آمار رسمی و میانگینی در شرایطی منتشر می شود و مبنای تصمیم گیری قرار می گیرد که بررسی پراکندگی و میزان آنها در مناطق مختلف، شائبه برانگیز و مشکوک بودن آنها را نشان می دهد.

تصویر بالا نشانگر پراکندگی میزان شاخص آلودگی شهر تهران در صبح روز دوشنبه را نشان می دهد. همانطور که می بینید، حجم آلودگی به ویژه در مناطق جنوبی شهر تهران از یک اختلاف فاحش میان برخی ایستگاه ها حکایت دارد.

در حالی شاخص آلودگی در شهر ری 154 اعلام شده که کمی آن طرف تر و در منطقه 16 این شاخص 100 واحد کاهش می یابد. همین طور در منطقه 19 شاخص آلودگی شرایط بسیار عالی 26 را نشان می دهد که در عالم واقع این عدد گویای یک شرایط سالم و بدون آلودگی قابل ذکر است.

این شرایط مشکوک در جنوب غرب نیز وجود دارد و در حالی که شاخص آلودگی در نزدیکی میدان آزادی 162 ذکر شده و در منطقه 18 نیز 161 است، تنها با کمی فاصله در اتوبان آیت الله سعیدی و در میدان فتح شاخص نصف می شود و عدد 78 را نشان می دهد.

نقشه پراکندگی ایستگاه های 18 گانه سنجش آلودگی شهر تهران در روز سه شنبه نیز از این تفاوت های فاحش بی بهره نیست که در زیر به آن اشاره می شود.

برای مثال میدان آزادی و منطقه 18 شاخص آلودگی بالاتر از 160 را تجربه می کنند، ولی سنجنده ایستگاه میدان فتح در عدد 113 مانده است.

یا در حالی که حاشیه جنوبی تهران در شهر ری و منطقه15 (مسگرآباد) به ترتیب شاخص 169 و 145 را نشان می دهند، کمی آنطرف تر و مناطق نزیکتر به مرکز مثل منطقه 13، 16 و 19 شاهد شرایط به مراتب بهتری هستند. آنقدر که در منطقه 19 و حوالی نعمت آباد شاخص آلودگی عدد 56 را نشان می دهد.

یکی از اساتید متخصص و پژوهشگران مقوله آلودگی هوا که صلاح ندانست نامش در این گفت و گو ذکر شود، درباره این اختلاف چشمگیر میان داده ها گفت: مشکل اصلی موجود در سیستم سنجش آلودگی شهر تهران در درجه اول خود ایستگاه های سنجش است. اینها ایراد اساسی دارند، از استانداردهای بین المللی فاصله دارند و از این روی به صورت استاندارد بهره برداری و کالیبراسیون توسط آنها ممکن نیست.

این استاد دانشگاه افزود: در نقشه پراکندگی آلودگی شهر تهران ما شاهد شاخص آلودگی 26 در مجاورت شاخص آلودگی 174 هستیم و این در عمل اصلاً غیر ممکن است. اینکه چرا چنین آماری اعلام می شود، قابل تأمل است.

نکته دیگری که باید بگویم این است که بر اساس روش استاندارد شاخص کیفیت هوا مسئولان باید حداکثر شاخص را بیان کنند و در تصمیم گیری ها آن را ملاک ارزیابی قرار دهند. اما متأسفانه آنها به میانگین که شاخص به مراتب کم تری است، اکتفا می کنند.

یکی دیگر از متخصصان این حوزه در باره چرایی تفاوت فاحش میان رقم سنجنده ها به «تابناک» گفت: علت اصلی این مسأله این است که برخی ایستگاه ها آنالایزر PM2.5 ندارند و چون این آلاینده معمولاً تعیین کننده است و شاخص به دست آمده از باقی پارامترها غالباً بالا نیست، شاخص کلی آن ایستگاه ها کم تر نشان داده می شود که اگر این ایستگاه ها هم آنالایزر PM2.5 داشته باشند، همان عدد بالای 150 به دست خواهد آمد.

بر اساس آنچه آمد، شائبه دستکاری در نحوه محاسبه سنجنده های ایستگاه های مختلف در شهر تهران افزایش می یابد. اگر نظرات کارشناسی به دست آمده صحیح باشد و مسئولان برای پایین تر از 150 نگاه داشتن شاخص آلودگی تهران چنین کاری کنند، باید گفت این حرکت شاید در استمرار فعالیت ادارات، کاهش فشار افکار عمومی بر مسئولان و حساسیت های عمومی موثر باشد؛ اما در ادامه خسارت های سنگینی را بر سلامت شهروندان وارد خواهد کرد.

گفتنی است، بر اساس شاخص آلودگی بالای 150 شرایط برای همه شهروندان ناسالم است و مسئولان باید اقداماتی نظیر تعطیلی مدارس، دانشگاه ها، ادارت و... را در دستور کار قرار دهند. از آن سو، شاخص آلودگی زیر 150 تنها برای افراد حساس ناسالم اعلام می شود و محدودیت های شرایط بالای 150 وجود ندارد.

{$sepehr_media_669821_570_400}

دانلود