وقتی همه کارشناس هستند

محمد زاهدی اصل

کد خبر: ۶۵۱۵۱۳

تاریخ: ۰۶ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۱

امروزه در ‌فناوری اطلاعات و ارتباطات، انقلاب شگرفی به وجود آمده که زندگی همه انسان‌ها‌ی روی کره زمین‌ را‌‌ تحت تاثیر قرار داده است. با فراگیر شدن استفاده از رایانه و اینترنت ارزش‌های اجتماعی تحت تاثیر قرار گرفته و تغییراتی در رفتار و ‌گفتمان نسل جوان به وجود آمده است. با توجه به نقش فضای مجازی در توسعه‌ جوامع، در جامعه‌ ما به فناوری اطلاعات و ارتباطات اهمیت داده شده است. یکی از عوامل اجتماعی شدن استفاده جوانان از فضای مجازی است. قرار گرفتن در فضای مجازی، ابزار موثری در فرایند جامعه ‌پذیری کودکان، نوجوانان و سمت وسو دادن به نگرش‌‌ها و گرایش‌‌های ارزشی آنهاست. سهولت در دسترسی به اطلاعات همچون شمشیر دولبه با تبعات مثبت و منفی فراوان همراه است. این تغییر و تحولات جهانی و گرایش همه‌جانبه به استفاده از اینترنت، تبعات و تاثیرات بسیاری در جوامع بشری داشته است، تا جایی که از آن به «انفجار اطلاعات» تعبیر می‌شود، اما کم و کیف این نوع دسترسی به اطلاعات نیز خود با تبعات متعددی همراه است. به طور حتم ارتقای سواد رسانه‌ای و آگاهی از بایدها و نبایدهای دنیای مجازی می‌تواند برای همگان موثر باشد. در صورتی که آموزش صحیح بهره‌مندی از فرصت‌های فضای مجازی در فرایند جامعه پذیری به افراد داده شود، طبیعتا افراد در زمان مواجهه با هر نوع پدیده نوظهور خود را با شرایط جدید وفق می‌دهند. فرایندی که باید به صورت یک کمپین خود کنترلی در جامعه امروز برای جلوگیری از عادی سازی ناهنجاری در کنار هنجارها و ساختن جامعه ای سالم مورد توجه قرار گیرد. بنابراین باید چگونگی انتخاب صحیح را آموخت، چرا که در غیر این صورت روحیه انتخابگری و خود کنترلی را از افراد گرفته و در این شرایط دیگر در مقابله با موضوعات قابلیت تمیز دادن وجود نخواهد داشت.

توسل به اطلاعات ناقص در فضای مجازی

دسترسی به اطلاعات به شکل سهل الوصول و سطحی تبعاتی را برای افراد به همراه دارد. فضای اطلاعاتی موجود در جامعه گسترده شده است، چون فقط با تسلط به اینترنت و شبکه‌های مجازی می‌توان به اطلاعات گوناگون دست یافت. حال این سوال مطرح است که آیا این اطلاعات موثق و قابل اعتماد است یا خیر؟ این در حالی است که افراد در انجام هر اقدامی تا حدی می‌توانند از فضای مجازی در تحقیقات، مقالات، پایان نامه، رساله و... استفاده کنند. اما استفاده مستقیم و بدون تحقیق و مطالعه جانبی از این ابزار چندان مناسب نیست. با بررسی اطلاعات موجود در فضای مجازی باید به این امر تاکید کرد که اطلاعات موجود در این فضا در اکثر موارد چندان هم معتبر و کامل نیست. بنابراین می‌توان با استناد به فضای مجازی و بهره گیری از این فضا گفت که معیار و متغیر مناسبی برای اطلاعات مستند در این فضا وجود ندارد. در بسیاری از کشورها فضای مجازی بستری را فراهم کرده تا افراد به دنبال علم‌سازی به سهولت بتوانند با تسلط به ترفندهای موجود در فضای مجازی به اهداف خود دست یابند. افراد به وسیله ابزار و فضای مجازی می‌توانند از آن به شکل مناسب یا نامناسب استفاده کنند. همگان باید بدانند که استفاه از این امور اطلاعات نادرست و ساختگی را به دنبال دارد. اغلب اطلاعات موجود در فضای مجازی با سوء نظر مطرح می‌شود، در حالی که هیچ یک از اطلاعات موجود از ریشه و عمق مناسب علمی برخوردار نیستند. هر یک از این عوامل تضعیف اعتماد کاربران در فضای مجازی را به دنبال دارد.

بروز و ظهور کارشناسان از آسمان و زمین

برخی افراد به دلیل سهولت در دسترسی به اطلاعات به خود اجازه ارائه نظرات کارشناسی در هر زمینه را می‌دهند. متاسفانه امروزه افراد در سایه فضای مجازی، رسانه‌ها و... در هجمه اطلاعات قرار گرفته اند. حال این سوال مطرح می‌شود که با ثبت و ضبط این حجم از اطلاعات که بخش قابل توجهی از آن سطحی،‌ غیر صحیح، نادرست و... است، آیا با این نوع اطلاعات هر فرد می‌تواند به خود اجازه صدور نظرات کارشناسی دهد؟ متاسفانه در جامعه ما مرجع خاصی برای مدیریت، نظارت و کنترل شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی نیست و به نسبت روز به روز بر شدت و حدت کارشناسان افزوده می‌شود. برای مثال در رسانه ملی از کارشناسان متعددی دعوت می‌شود و آن افراد خود را به عنوان کارشناس معرفی می‌کنند، اما با ریشه یابی و بررسی عملکرد برخی از آنها تازه مشخص می‌شود که فرد مذکور به تازگی در دانشگاه استخدام شده یا یک استاد تازه کار است، اما خود را به عنوان استاد معرفی می‌کند. چون در کشور ما مراتب علمی مورد کنترل و نظارت مرجع مشخصی نیست، به نسبت برخی از افراد سودجو و فرصت طلب نیز به خود اجازه ورود به مسائل کارشناسی را می‌دهند. این گونه مسائل به ویژه در حوزه علوم انسانی بسیار مشاهده می‌شود. این امر نشان دهنده تنزل جایگاه علم در کشور است.

اعتماد به نفس کاذب با دسترسی به‌ فضای مجازی

اغلب افراد موفق اعتماد به نفس بالایی دارند. پر واضح است که آنها به خود و آنچه انجام می‌دهند ایمان دارند. به یاد داشته باشید موفقیت آنها سبب افزایش اعتماد به نفسشان نشده، بلکه روحیه خودباوری در این افراد، آنها را به سمت موفقیت سوق داده است. اعتماد به نفس یکی از مسائل اساسی در پیشرفت هر فرد محسوب می‌شود. در رشته‌های علوم انسانی و روانشناسی همیشه از افراد خواسته می‌شود تا در موقعیت‌های مختلف اعتماد به نفسشان را تقویت کنند. اما در برخی مواقع شاهد بروز اعتماد به نفس کاذب در بین افراد هستیم که این حس باعث جریح شدن آنها می‌شود. چون در کشور ما بخش نظارت و مرجع رسیدگی چندان فعال نیست به نسبت بروز برخی افراد سودجو در حوزه‌های مختلف چندان دور از ذهن نیست. طبیعتا با تکرار شرایط و توجه به فرد به ظاهر کارشناس زمینه خودباوری و به نوعی بروز اعتماد به نفس کاذب در او ایجاد می‌شود. در اصل همین ذهنیت کاذب و به نوعی بروز اعتماد به نفس کاذب فرد را جریح کرده و به او اجازه ورود به مسائل گوناگون را می‌دهد. از سوی دیگر چون کنترل خاصی از سوی سازمان‌های مختلف وجود ندارد به نسبت این نوع افراد روز به روز وقیح‌تر می‌شوند. در این حین هم برخی افراد از توانایی و قابلیت اشخاص به ظاهر صاحب نظر بهره برده و به واسطه اظهار نظر آنها اعمال خاصی را انجام می‌دهند که این امر مشکلات جدی را برای افراد و جامعه به دنبال دارد.