دلایل تأکید دوباره اردوغان بر ایجاد «منطقه امن» در سوریه

در پی برگزاری نشست اخیر وزرای خارجه ایران، روسیه و ترکیه در مسکو درباره حل و فصل بحران سوریه، شب گذشته نیز خبر رسید که روسای جمهور ایران و روسیه درباره همین موضوع و شرایط انجام مذاکرات میان دولت سوریه و معارضین با یکدیگر گفت‌و‌گو کرده‌اند. موضوعی که نشان از حرکت تحولات مربوط به سوریه در مسیری جدید دارد.

کد خبر: ۶۵۱۰۸۴

تاریخ: ۰۵ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۰۰

به گزارش «تابناک»، شب گذشته روسای جمهوری ایران و روسیه بر انجام مذاکرات صلح میان گروه‌های مختلف معارضین و دولت سوریه در قزاقستان توافق کردند. این در حالی است که هرچند با حضور ترکیه در محور ایران و روسیه، احتمال حل و فصل بحران بیش از هر زمان دیگری شده، اما اظهارات روز گذشته رئیس‌جمهور ترکیه برخی تردیدها را درباره ماهیت رویکرد آنکارا نسبت به این موضوع ایجاد کرده است.

حسن روحانی، رئیس‌جمهور کشورمان، شنبه شب در تماس تلفنی ولادیمیر پوتین با وی، با ‏اشاره به پیروزی ارتش سوریه بر تروریست‌ها به ویژه در حلب گفت: «این پیروزی به تروریست‌ها پیام داد ‏که نمی‌توانند به اهداف خود دست یابند و باید همزمان با این موفقیت و پیروزی، مذاکرات سیاسی آغاز ‏و تداوم یابد».

رئیس جمهوری برگزاری مذاکرات میان دولت سوریه و معارضین در آستانه پایتخت قزاقستان (موضوعی که در نشست اخیر وزرای خارجه ایران، روسیه و ترکیه بر سر آن توافق شد) را گامی رو به جلو خواند و اظهارداشت: ‏«قزاقستان مکان مناسبی برای مذاکرات صلح میان گروه‌های مختلف معارضین و دولت سوریه است». ‏

روحانی با تأکید بر تلاش در جهت رهانیدن تمام مردم سوریه در نقاط تحت محاصره این کشور از ‏دست تروریست‌ها و ضرورت ارسال کمکهای انسان‌دوستانه و دارویی، به پیروزی‌های اخیر اشاره کرد و ‏گفت: «باید مراقب بود که گروه‌های تروریستی با بهره‌گیری از فرصت‌های آتش بس، مجدداً تجدید قوا ‏نکنند و مناطقی را به ویژه در برخی نقاط حساس سوریه به پایگاه جدید خود تبدیل نسازند». ‏

رئیس جمهور روسیه نیز در این تماس تلفنی با تبریک پیروزی ارتش سوریه بر تروریست‌ها بویژه در ‏شهر حلب، گفت: «همفکری و هماهنگی تهران و مسکو که تاکنون در راستای سیاست سازنده‌ای در ‏عرصه بین المللی بوده، ادامه خواهد یافت».

ولادیمیر پوتین اظهارداشت: «دستاورد هماهنگی دو کشور، حصول یک پیروزی بزرگ در مبارزه با تروریسم ‏بین‌الملل بوده است و اکنون باید همزمان با مبارزه با گروه‌های تروریستی، این پیروزی‌ها را به سمت ‏شروع مذاکرات سوق داد». وی گفت: «پیشنهاد ما این است که روند صلح در سوریه در قزاقستان آغاز شود»‏‏. ‏

ساز ناکوک آنکارا

در شرایطی که روسای جمهور ایران و روسیه بر ضرورت انجام مذاکرات میان طرف‌های سوری به منظور یافتن راه‌حلی برای این کشور تأکید کردند، ترکیه به عنوان دیگر پایه محور تازه شکل گرفته برای حل بحران سوریه، رویکردهایی را اتخاذ کرده که بار دیگر تردیدهایی را درباره میزان جدیت این کشور در همراهی واقعی و قطعی با تهران و مسکو ایجاد کرده است.

در همین راستا، روز گذشته رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در اظهاراتی تاکید کرده که این کشور به آمریکا، روسیه و ایران اطلاع داده که به دنبال ساختن یک «منطقه امن» در داخل خاک سوریه است. تأکید اردوغان بر ایجاد منطقه امن در داخل سوریه، در حالی مطرح شده که دولت ترکیه طی سال‌های اخیر بار‌ها بر لزوم ایجاد منطقه امن و همچنین منطقه پرواز ممنوع در سوریه تأکید داشته، اما نتوانسته موافقت و همراهی دیگر بازیگران بین‌المللی موثر در موضوع سوریه را به دست بیاورد.

اردوغان همچنین اعلام کرد پس از شروع به کار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا، موضوع منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه را با وی مطرح خواهد کرد. وی در عین حال درباره عملیات نظامی کشورش در شمال سوریه گفت: «عملیات ترکیه برای تصرف شهر الباب در شمال سوریه تقریباً پایان یافته است».

با قرار دادن این اظهارات در کنار یکدیگر، این تردید را ایجاد می‌کند که مبادا همراهی ترکیه با محور ایران و روسیه و حضور در مذاکرات مسکو، بیش از آنکه اقدامی واقعی در جهت برقراری صلح در سوریه با محوریت خود طرف‌های سوری بوده باشد، اقدامی در راستای خرید زمان و در عین حال، بررسی این موضوع بوده که رویکردهای کدام طرف برایش جذاب‌تر و منفعت‌بخش‌تر است.

به عبارت دیگر، از اشاره اردوغان به مطرح کردن موضوع منطقه پرواز ممنوع در گفت‌و‌گو با ترامپ، می‌توان چنین برداشت کرد که وی همزمان با مذاکرات با مسکو و تهران، امید خود به واشنگتن را نیز از دست نداده و احتمال می‌دهد پس از مخالفت‌های مستمر دولت باراک اوباما با ایجاد منطقه پرواز ممنوع در سوریه، دولت جدید آمریکا به رهبری ترامپ با این امر موافقت کرده و در راستای اهداف ترکیه گام بردارد.

بی شک تفاوت ماجرا اینجاست که بر خلاف موارد قبل، این بار ترکیه به واسطه حضور نظامی خود در شمال سوریه و تصرف الباب، ابزاری برای اعمال فشار بیشتر بر سر منطقه پرواز ممنوع را نیز در اختیار دارد و همین امر، می‌تواند به نوعی بیانگر دلیل اصرار دوباره بر این موضوع باشد.