گزارش

جام‌های مهم‌فوتبال ایران را چه کسی برداشته است؟

دغدغه ای که وزیر ورزش برای اولین بار آن را مطرح کرده و شاید به حفظ گنجینه‌های قدیمی فوتبال ایران بینجامد.در سال 1350 گفته می‌شد ارزش ریالی جام کوروش کبیر حدود 200 هزار تومان است اما این جام ها امروز در کجا و خانه چه کسانی نگهداری می شود؟!مدتی قبل حسین هدایتی در گفتگویی ادعا کرد که چند کاپ قدیمی از موفقیت‌های پرسپولیس را از بازار سیاه قاچاقچیان اموال عمومی خریده و در زمان مقتضی آن را به باشگاه اهدا خواهد کرد

کد خبر: ۶۴۹۹۹۳

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۵ - ۱۶:۱۶

اولین جام فوتبال ایران یک گلدان نقره بود که در سال 1310 در تورنمنتی  با حضور تیم‌های شعاع، توفان، تهران، کوهستانی و کلوب ایران به برنده اهدا شد.

به گزارش تابناک ورزشی؛ گلدان نقره‌ای بعدها در فوتبال ما تبدیل به یک سمبل ویژه برای موفقیت و شکل جام‌های اهدایی به تیم‌های برنده، با ارزش نقره و گلدان جذابش تثبیت شد. هر چند جام‌هایی اهدایی به تیم های خارجی، شکل کاپ (فنجان بزرگ) را داشت تا  ورزشکار برنده در موقع تحویلش، به طور نمادین نوشیدنی داخل جام را سر بکشد. فلسفه‌ای که به ایران هم سرایت کرد تا گلدان‌های خاتم کاری شده جای خود را به جام‌های آبکاری شده مشابه خارجی بدهند.

این روند تا مسابقات فوتبال جام کوروش در سال 1350 ادامه داشت. اما در این تورنمنت یک کاپ زیبا که نمادهایی از تخت جمشید و پاسارگاد را داشت به برنده هدیه شد. در آن سال گفته می‌شد ارزش ریالی جام کوروش کبیر حدود 200 هزار تومان بود. این جام به تیم ملی، قهرمان مسابقات اهدا شد. البته کاپ گران قیمت جام کوروش یکی از اموال تاریخی فوتبال ماست که سال‌هاست غیب شده و اثری از آن نیست.

اما جام مهم بعدی  تخت جمشید نام داشت. یک جام 28 کیلویی شامل 20 کیلو برنج و 8 کیلو نقره بود که هر سال به تیم برنده لیگ تازه تأسیس سراسری اهدا شده و بعد پس گرفته شده و نمونه کوچک‌تری از آن به تیم قهرمان داده می‌شد.

این جام 2 بار به پرسپولیس،2 بار یه پاس و یک بار به تاج سابق داده شده و سپس برای همیشه گم شد. البته نمونه مشابه این جام در دفتر باشگاه پاس تهران موجود بود اما در عین حال گفته می‌شود در مزایده‌ای اوایل انقلاب که طی آن اموال کاخ‌های سلطنتی توسط گروه‌های مورد اعتماد در خیابان به فروش می‌رسید این کاپ هم به قیمت 80 هزار تومان به شخصی نامعلوم فروخته شده است. جام موجود در باشگاه سابق پاس که گفته می‌شود در انبار آن موجود است کمی با نمونه اصلی متفاوت و البته ضربه خورده و کهنه است. این جام در زمان مدیریت مصطفی آجورلو در دفتر وی قرار داشت و او می‌گفت آن را از اموال خاک خورده انبار بیرون کشیده است. البته پاس حالا وجود خارجی ندارد ولی این جام در همان ساختمان سابق باشگاه در اکباتان نگهداری می‌شود.

نکته جالب این که مصطفی مکری، رئیس گذشته فدراسیون فوتبال و مدیر پرسپولیس در سال‌های دهه 50 ادعا می کرد که نمونه‌ای از جام تخت جمشید (نسخه بدلی اهدا شده به باشگاه) را در اختیار دارد که بعد از مرگ او در سال 83 دیگر کسی سراغی از آن نگرفت!

کاپ اول تخت جمشید را جوان 27 ساله‌ای به نام بهروز موسوی طراحی و اجرا کرد اما چون موقع آماده شدن این کاپ، لیگ اول تمام شده بود، در هفته نوزدهم لیگ سال 53 این جام به پرسپولیس اهدا شد. سه هفته بعد جام به خاطر قهرمانی تاج، جام از پرسپولیس گرفته  و به تاج سابق  داده شد. جام اول تنها 3 هفته در اختیار پرسپولیس بود.

مدتی قبل حسین هدایتی در گفتگویی ادعا کرد که چند کاپ قدیمی از موفقیت‌های پرسپولیس را از بازار سیاه قاچاقچیان اموال عمومی خریده و در زمان مقتضی آن را به باشگاه اهدا خواهد کرد که امیدواریم مسئولان فدراسیون با تخصیص یک بودجه مشخص، این جام‌ها را در اعلان‌های عمومی از دست کسانی که آن را در اختیار دارند خارج سازند. این دغدغه ای است که وزیر ورزش برای اولین بار آن را مطرح کرده و شاید حاصل آن ایجاد یک تالار افتخارات برای فوتبال ایران باشد که هرگز به حفظ گنجینه‌های قدیمی اهمیت نداده است.

کلانی، محراب شاهرخی و مرحوم خلعتبری با جام اول تخت جمشید

جباری، مظلومی، کارو، نوین روزگار و اسکندریان با جام دوم تخت جمشید

پاس قهرمان جام پنجم، دینورزاده، گازرانی، همایون شاهرخی، فرامرز عزتی، حقیقیان، حبیبی، فرکی، قفلساز و...

پرسپولیس قهرمان جام سوم تخت جمشید وطنخواه، خوردبین، پروین، الله وردی، مودت، مجید حاج رضایی (سرپرست)

جام چهارم تخت جمشید را پاس قدرتمند بعد از مساوی با پرسپولیس برد. صحابه، عزتی، حلوایی، گازرانی، شاهرخی، میناسیان و حقیقیان را با جام می‌بینیم

*نوشته مهدی حدادپور/پژوهشگر و مورخ فوتبال