دلار قوی برای اقتصاد جهانی خطرناک است

خطراتی در کمین آمریکاست. کسری تجاری با در تنگنا قرارگرفتن صادرات و تشدید واردات متأثر از تقویت نرخ دلار، افزایش خواهد داشت.

کد خبر: ۶۴۵۸۳۴

تاریخ: ۱۴ آذر ۱۳۹۵ - ۲۱:۵۴

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ دوران ریگان، افزایش کسری تجاری، سیاست ‌های حمایتی از تولیدات داخلی رقم خورد. ولی سیاست‌ گذاری کسری تجاری از سوی فردی صورت گرفت که پیش‌ تر نیز سیاست ‌مدار بود و نه از سوی فردی نظیر ترامپ که به دنبال شواهدی برای اثبات تقلب کشورهای ذی ‌نفع در معاهدات تجارت بین‌المللی است.

دلار در حال قدرت‌نمایی است. پس از انتخابات ریاست ‌جمهوری آمریکا، ارزش دلار نسبت به سایر ارزهای کشورهای بزرگ اقتصادی با شیب تندی افزایش داشته و اکنون به بالاترین سطح خود در سال 2011 رسیده است.

بنابر گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه (سنا) این افزایش نسبت به پول سایر اقتصاد های نوظهور نیز به وقوع پیوسته است. پول چین نسبت به دلار به پایین ‌ترین سطح خود از سال 2008 رسیده و به سیاست ‌مداران چینی توصیه شده است محدودیت‌ های شرکت ‌های داخلی خود را برای سرمایه‌ گذاری خارجی و خرید دارایی ‌های خارجی افزایش دهند تا بتوانند بخشی از این فشار کاهش ارزش یوان را کنترل کنند.

هند به شکل بی‌سابقه ‌ای شاهد کاهش ارزش پول خود در مقابل دلار بوده و دیگر کشورهای آسیای نیز با بالاترین سقوط ارزش پول خود بعد از بحران مالی 1997-1998را شاهد بوده اند.

جهش اخیر دلار ناشی از تغییر سیاست‌ های اقتصادی ایالت متحده است. سرمایه‌ گذاران روی سیاست‌ های احتمالی ترامپ از قبیل کاهش مالیات ‌ها و افزایش بودجه عمومی حساب کرده‌اند. این مسئله و تبعات مالی پیرامون آن فدرال ‌رزرو را مجاب خواهد کرد تا برای کنترل تورم، نرخ بهره را افزایش دهد.

بازدهی اوراق قرضه 10‌ساله آمریکا از تقریبا 1,7 درصد در شب انتخابات به 2.3 درصد رسیده است. افزایش بازدهی این اوراق جریان سرمایه را به داخل آمریکا جذب خواهد کرد. سابقه چنین اتفاقی به اولین دوره ریاست ‌جمهوری رونالد ریگان بازمی‌گردد. زمانی که کسری شدید بودجه و افزایش نرخ بهره آمریکا در کنار نوسان دلار در جریان بود، آن زمان مشکلات گسترده ای بروز کرد اما درحال‌حاضر این اتفاق مشابه حتی می‌تواند پیچیده‌تر باشد.

اگرچه اقتصاد آمریکا سهم کوچک‌ تری در اقتصاد جهانی نسبت به آن زمان دارد، ولی بازارهای مالی و اعتباری بخش درخور توجهی از اقتصاد جهانی را شامل می‌شوند. نقش دلار محوری‌ تر شده؛ به ‌گونه‌ ای که دلار قوی ‌تر، می‌تواند برای اقتصاد آمریکا و جهان خطرناک باشد.

نفوذ آمریکا به ‌عنوان یک قدرت تجاری در اقتصاد جهانی در حال کاهش است اما برتری دلار به‌ عنوان یک ابزار مبادلاتی و سرمایه‌ گذاری باقی مانده است.

برخی از جنبه‌ های این پول پرقدرت برای همه واضح است. در یک برآورد در سال 2014، منطقه دلار شامل کشور آمریکا و کشورهایی که ارز آنها دنباله‌ رو مسیر دلار است، حدود 60 درصد از جمعیت و GDP دنیاست. اما دیگر جنبه‌های دلار کمتر محسوس است. در سال‌های اخیر سرمایه ‌گذاری‌های دلاری در فراسوی مرزهای آمریکا، نوسان داشته است.

از زمان بحران مالی و کاهش نرخ بهره در آمریکا، صندوق‌های بازنشستگی در این کشور به جست‌ وجو برای سرمایه ‌گذاری مطمئن در جاهای دیگر پرداخته اند. آنها برای خرید اوراق قرضه دلاری به مکان‌های دیگر و حتی نامحتمل و دوردست نظیر زامبیا و موزامبیک روی آوردند و اوراق مشابهی نیز از طرف بنگاه‌های اقتصادهای نوظهور منتشر شد.

این شرکت‌ها بسیار خوشحال بودند که می‌توانستند با نرخ‌های کمتر از نرخ رایج کشور خود، دلار قرض کنند. بر اساس برآورد BIS، تا پایان سال گذشته این نوع بدهی‌های د لاری در حدود 10 تریلیون دلار براورد شده بود.

با افزایش قیمت دلار، هزینه پوشش این بدهی‌ها افزایش یافته، اما مشکلات افزایش نرخ دلار فراتر از اثرات مستقیم آن روی بدهکاران دلاری است. استقراض فراملیتی موجب افزایش عرضه اعتبارات محلی می‌‌شود. جریان سرمایه، قیمت دارایی‌های محلی را افزایش می‌دهد و در نتیجه استقراض بیشتر جذابیت پیدا می‌کند.

از طرفی بخشی از دلارهای قرض گرفته شده از طرف شرکت‌ های بازارهای نوظهور، در بانک‌ها سپرده‌گذاری شده و یا در دیگر شرکت‌ها، سرمایه‌ گذاری شده است. افزایش در نرخ دلار این سیکل را معکوس می‌کند. با افزایش ارزش دلار، وام ‌گیرندگان نقدینگی خود را با احتیاط بیشتری حفظ و سرمایه‌ گذاری می‌کنند تا بتوانند افزایش هزینه بدهی خود را پوشش دهند.

همچنین با خروج سرمایه در کنار کاهش جریان نقدینگی برای سرمایه‌ گذاری محلی، ارزش دارایی‌ها سقوط می‌کند. نتیجه اینکه وضعیت مطالبات مالی در خارج از آمریکا وابستگی شدیدتری به آینده دلار پیدا می‌کند.

خطراتی نیز در کمین آمریکاست. کسری تجاری با در تنگنا قرارگرفتن صادرات و تشدید واردات متأثر از تقویت نرخ دلار، افزایش خواهد داشت. دوران ریگان، افزایش کسری تجاری، سیاست‌های حمایتی از تولیدات داخلی رقم خورد، ولی سیاست‌ گذاری کسری تجاری فوق از سوی فردی صورت گرفت که پیش‌ تر نیز سیاست ‌مدار بود و نه فردی نظیر ترامپ که به دنبال شواهدی برای اثبات تقلب کشورهای ذی ‌نفع در معاهدات تجارت بین‌المللی است.

افزایش کسری تجاری بزرگ‌ تر، احتمال اینکه ترامپ تهدیداتش را برای افزایش پلکانی تعرفه درباره کالاهای وارداتی از چین و مکزیک در راستای متوازن‌‌ کردن تراز تجاری عملی کند، افزایش می‌دهد. در این صورت، نتیجه برنامه‌های ترامپ برای محافظت از تولید داخلی، برای همه ‌فاجعه‌بار خواهد بود.

برخی سرمایه‌گذاران خوش‌بین هستند که دلار جذابیت بیشتری را نسبت به دیگر ارزها پیدا کرده. درصورتی‌که در اقتصادهای نوظهور، مشکلاتی به وجود خواهد آمد. فدرال رزرو سابقه تجدیدنظر در سیاست ‌هایی را که موجب افزایش نرخ دلار می‌شود، دارد. در چنین شرایطی، برای فدرال رزرو سخت‌ تر خواهد بود تا از سیاست‌ های انقباضی در این اقتصاد درحال ‌التهاب اجتناب کند.

این گزارش به نقل از اکونومیست حاکی است در صورت تداوم روند افزایشی دلار، فشار برای سیاست‌ های حمایتی در آمریکا از طریق یک برنامه هماهنگ بین‌المللی خنثی می‌شود.

بازارهای سهام در آمریکا از ابعاد این افزایش قیمت دلار حمایت می‌کنند. آنها در حال یکه ‌تازی هستند. اقتصاد جهانی ضعیف است و قدرت‌نمایی دلار آن را ضعیف‌تر خواهد کرد.