ارائه رایگان نرم افزار فیلترینگ خانگی

کد خبر: ۶۴۰۸۱

تاریخ: ۲۳ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۹:۳۰

روزنامه سرمایه در شماره امروز خود نوشت:

معاون فنی شورای عالی اطلاع رسانی از ارائه رایگان نرم افزار فیلترینگ خانگی از آغاز سال تحصیلی خبر داد.

اعلام این خبر در حالی از سوی این مقام شورای عالی اطلاع رسانی بیان می شود که در حال حاضر دسترسی به اینترنت و اطلاعات در کشور ما با چالش هایی روبه رو است که عمدتاً به دلیل سیاستگذاری های دولت در راستای اعمال سلیقه ای فیلترینگ صورت می گیرد اما به گفته بهروز مینایی در برخی از کشورها بخشی از مساله، نظارت بر استفاده کودکان و جوانان از اینترنت برعهده والدین است.

به عبارتی در کشورهای آمریکا و اروپا به نوعی به فیلترینگ نهایی اعتقاد داشته و خانواده ها و نهادهای آموزشی و خصوصی، خود در مورد مسدود کردن سایت ها تصمیم می گیرند. براساس بند 11 که تحت پوشش طرح تسما (تولید و ساماندهی محتوای الکترونیکی) و اجرای آن برعهده شورای عالی اطلاع رسانی بوده یکی از وظایف شورای امنیت فرهنگی و محیط رایانه ای پاک است.

از همین روی مسوولان شورا با تفسیر از امنیت فرهنگی و ارائه یک محیط پاک برای خانواده ها اقدام به تولید این نرم افزار کرده اند. البته مسوولان شورا نگاه کنونی به فیلترینگ و اعمال آن را مورد نقد قرار داده و اعلام می کنند نمی خواهیم اعمال فیلترینگ و کنترل فرزندان در استفاده از اینترنت به صورت اجبار باشد.

آنها بر این باورند که براساس آنچه در دنیا مرسوم شده کنترل فرزندان و اعمال محدودیت ها باید برعهده والدین و با اختیار آنها صورت گیرد نه اینکه فشارهایی از سوی دولت روی استفاده از اینترنت انجام شود. با این حال مسوولان شورای عالی اطلاع رسانی با اعتباری بالغ بر 80 میلیون تومان از منابع طرح تسما، نرم افزار فیلترینگ خانگی را طراحی کرده اند تا با در دسترس قرار دادن آن به صورت رایگان و اختیاری، برای خانواده ها محیطی امن فراهم کنند.

هدف امنیت فرهنگی خانوادها
اسفندماه سال 86 دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی به منظور فرهنگ سازی در خصوص استفاده صحیح از اینترنت در خانواده ها، طی فراخوانی از تمامی شرکت های خصوصی که در خصوص نرم افزارهای فیلترینگ و امنیت رایانه دارای سابقه کار و محصول آماده ساخت هستند، دعوت به همکاری کرد که ماحصل آن تولید نرم افزار فیلترینگ خانگی شد که قرار است روی وب سایت شورا یا از طریق بخش خصوصی در اختیار خانواده ها قرار گیرد.

به این ترتیب نرم افزار خانگی طراحی شده که خانواده ها اقدام به خرید و نصب آنها روی کامپیوترهای خانگی می کنند، قابلیت کنترل استفاده کودکان و نوجوانان از اینترنت را توسط والدین فراهم می آورد. در عین حال مسوولان شورای عالی اطلاع رسانی به عنوان دیگر نهاد فعال در حوزه فیلترینگ اعلام کردند به منظور فرهنگ سازی در خصوص استفاده صحیح از اینترنت در خانواده ها، نرم افزار فیلترینگ تهیه شده است.

این درحالی است که تاکنون ده ها میلیون دلار صرف تولید نرم افزارهای فیلترینگ شده است. بنابر اظهارات کارشناسان طراحی و تولید نرم افزار فیلترینگ خانگی با توجه به تجربیات دیگر کشورها اقدامی شایسته است اما این امر در شرایطی کارساز و مطلوب خواهد بود که فیلترینگ دولت وجود نداشته باشد و نهادهایی مانند شورا با آموزش والدین و بالابردن سطح فرهنگ آنها شرایط را برای استفاده مناسب و منطقی - نه سلیقه ای- از نرم افزار فیلترینگ فراهم آورند.

به گفته خسرو سلجوقی کارشناس فناوری اطلاعات تا زمانی که فرهنگ استفاده از اینترنت و نحوه کنترل والدین بر فرزندان وجود نداشته باشد، با راه اندازی چنین نرم افزارهایی کاری صورت نمی گیرد. او که پیشتر معاونت فنی شورای عالی اطلاع رسانی را تجربه کرده می گوید: «تولید نرم افزارهای فیلترینگ خانگی در کشور آمریکا و کشورهای اروپایی انجام شده و خانواده ها به صورت اختیاری اقدام به نصب آن می کنند البته دولت در این زمینه نقش آموزش دهنده داشته و دخالت های سلیقه ای انجام نمی دهد.»

بهروز مینایی نیز بیان می کند منهای فیلترینگی که در کشور چین وجود دارد در کشورهای غربی موضوع کنترل کودکان و نوجوانان برای استفاده از اینترنت همواره مطرح است. او با ارائه تفسیر خود از امنیت فرهنگی که در طرح تسما به آن اشاره شده، ادامه می دهد: «مقصود از امنیت فرهنگی، نحوه استفاده و امنیت کاربری است که خانواده ها در خصوص استفاده از اینترنت از آن برخوردار می شوند. درواقع خانواده ها از بابت استفاده فرزندانشان از اینترنت به آرامش فکری می رسند.» گرچه ممکن است خانواده ها در استفاده از نرم افزار فیلترینگ خانگی اختیار داشته باشند اما اگر درصدی را نیز احتمال دهیم که استفاده از این نرم افزار مورد پذیرش و بهره برداری والدین واقع شود آنگاه باید گفت فیلترینگ خانگی می تواند فیلترینگ دولتی را موثرتر کند و خانواده ها نیز در مسیر کنترل به دولت اضافه شوند. از همین روی کارشناسان بیان می کنند باید اقدامات دولت در راستای اعمال فیلترینگ کاهش و انجام آن را برعهده خانواده ها بگذارند اما در مقابل کارشناسان شواری عالی اطلاع رسانی اعلام می کنند به هیچ وجه نرم افزار فیلترینگ خانگی عاملی برای افزایش فیلتر در کشور نیست.

به گفته آنها فیلترینگ ملی یک فیلترینگ حاکمیتی است و چه خواسته شود و چه خواسته نشود اجرا می شود. مینایی می گوید: «اما فیلترینگ خانگی، فیلتری است که توسط خانواده ها صورت می گیرد و اصطلاح اصلی آن کنترل خانواده یا parental control است. در واقع هدف شورا اضافه کردن یک فیلتر روی فیلتر قوی شرکت مخابرات نیست. هدف آگاه کردن والدین است.»

اما پرسشی که از سوی عده ای از کارشناسان مطرح می شود این است که وقتی تمام سایت های به اصطلاح غیر مجاز توسط نهادهای فعال در این زمینه فیلتر شده دیگر چه نیازی به فیلترینگ خانگی وجود دارد. سلجوقی در این باره می گوید: «اکثر والدین با فناوری آشنایی ندارند از همین روی ممکن است فرزندان آنها با آشنایی که از فناوری دارند اقدام به دور زدن فیلتر کرده و شرایط را برای دسترسی خود فراهم آورند. بنابراین طراحی چنین نرم افزاری به والدین برای آشنایی کمک می کند.»

مینایی چنین موضوعی را ناشی از شکاف دیجیتالی سنگین میان والدین و فرزندان دانسته و می گوید: «فیلترینگ خانگی به والدینی که با فناوری آشنایی کافی ندارند، کمک می کند تا با این حوزه آشنایی پیدا کرده و از سوءاستفاده های احتمالی فرزندانشان جلوگیری کنند.»

واکنش یا عدم واکنش کاربران و نهادهای بین المللی
کشور ایران به دلیل اعمال سیاست های فیلترینگ به ویژه از ابتدای سال 88 از سوی کاربران و همچنین برخی مجامع بین المللی همواره مورد نکوهش و نقد واقع شده است.

از همین روی برخی بر این باورند که ارائه چنین نرم افزاری با توجه به شرایط کنونی حاکم بر فضای اینترنت کشور و همچنین افکار عمومی کاربران، در دسترس قرار دادن نرم افزار فیلترینگ با واکنش هایی از سوی نهادهای بین المللی و همچنین کاربران مواجه شود.

اما مسوولان شورای عالی اطلاع رسانی دیدگاه دیگری در این زمینه داشته و معتقدند با توجه به اختیاری بودن و همچنین وجود چنین نرم افزاری در کشورهای غربی که این نرم افزار نیز شبیه سازی شده از نمونه خارجی است، چنین اتفاقی روی ندهد.

خسرو سلجوقی نیز بیان می کند به دلیل اینکه مصرف این نرم افزار اختیاری است، بعید می دانم چنین جوی به وجود بیاید. مینایی نیز با رد این مساله که ممکن است ارائه این نرم افزار واکنش های بین المللی داشته باشد، می گوید: «هدف از طراحی این نرم افزار، مسائل سیاسی، سانسور و محدود کردن دسترسی به اینترنت نیست. درواقع ایده آل ما این است که جامعه به شکلی باشد که در نهایت بدون هیچ نرم افزاری امنیت فرهنگی در خانواده ها فراهم شود.»

او ادامه می دهد: «بر همین اساس تا رسیدن به چنین مرحله ای باید در ابتدا از این روش استفاده شود البته ممکن است استقبال و انتظاری از سوی والدین برای استفاده از این نرم افزار صورت نگیرد.»

از طرفی او نیز همانند دیگر هم صنف های خود بر این عقیده است که بخش هایی از زیرساخت کشور در استفاده از اینترنت دارای نواقصی است که باید از سوی مخابرات برطرف شود و این نوع شیوه هایی که در حال حاضر از سوی برخی نهادها اعمال می شود، نمی تواند کارساز باشد. بنابراین احتمال اینکه ممکن است نهادهای بین المللی نسبت به نرم افزار فیلترینگ خانگی عکس العمل نشان داده و مخالفت کنند، دور از ذهن است چراکه آنها نیز تاحدودی بر کنترل کودکان و نوجوانان از سوی والدین به منظور اینکه کمتر در معرض آسیب های اجتماعی قرار گیرند، موافقند.