پشت پرده تأیید و تکذیب خبر سفر وزیر نفت مصر به تهران

فاصله گرفتن تدریجی مواضع دولت مصر از مواضع عربستان سعودی و اتخاذ مواضعی به کلی متفاوت در موضوع سوریه، از تغییر رویکرد این کشور در قبال مسائل منطقه ای حکایت داشته است. در این میان، انتشار اخباری مبنی بر سفر وزیر نفت مصر به تهران – هرچند با تکذیب شخص وی همراه شد – اما به طور کلی نشانگر در جریان بودن روندهایی تازه در منطقه است.

کد خبر: ۶۳۸۸۸۴

تاریخ: ۱۸ آبان ۱۳۹۵ - ۰۹:۰۰

به گزارش «تابناک»، خبرگزاری «رویترز» دو روز پیش از برنامه طارق الملّا، وزیر نفت مصر برای سفر به ایران خبر داد. به نوشته این خبرگزاری، در پی تصمیم عربستان سعودی به تعلیق توافقنامه نفتی خود با مصر – که ماه گذشته انجام گرفت – وزیر نفت مصر برای دستیابی به توافقاتی با ایران در حوزه نفتی عازم تهران می شود.

عربستان از سال 2013 یعنی زمان روی کار امدن عبدالفتاح السیسی میلیاردها دلار به مصر کمک مالی کرده است. بر اساس توافق نفتی 23 میلیارد دلاری شرکت آرامکوی عربستان و شرکت نفت مصر قرار بود به مدت 5 سال ماهانه 700 هزار تن فرآورده های نفتی به مصر صادر شود.

«رویترز» همچنین به نقل از یک منبع آگاه نزدیک به وزیر نفت مصر نوشت که این مقام مصری قرار است با مقامات ارشد ایرانی دیدار کند و در مورد امکان عرضه نفت ایران به مصر با آنها رایزنی نماید. رویترز افزود سفر وی به تهران، احتمالاً نشان دهنده تیره تر شدن روابط بین مصر و عربستان است.

ملا ماه گذشته گفته بود، مشخص نیست صادرات نفت عربستان به مصر چه زمانی از سر گرفته خواهد شد و ریاض دلیلی برای تعلیق عرضه نفت ارائه نکرده است. از آن زمان، مصر به فکر یافتن منابع جدید تامین انرژی افتاده و هفته گذشته یادداشت تفاهمی با شرکت سوکار آذربایجان برای خرید 2 میلیون بشکه نفت خام منعقد ساخته است.

سفری که تکذیب شد

در پی انتشار گزارش مذکور در «رویترز»، طارق الملا در واکنش به این موضوع، تصمیمش برای سفر به ایران را تکذیب کرد. وزیر نفت مصر این اظهارات را پس از یک کنفرانس نفتی در ابوظبی عنوان کرد. در عین حال، وی همزمان با بیان این موضوع تأیید کرد که شرکت نفت عربستان (آرامکو) تحویل تولیدات نفتی به مصر را متوقف کرده است.

یش از این، یک مسئول مصری گفته بود آرامکو از ماه اکتبر توقف ارسال محموله های نفتی را تا اطلاع ثانوی به مصر اعلام کرده، اما به علل تصمیم خود اشاره ای نکرده است. پس از موضع گیری علنی مصر در خصوص سوریه و حمایت از نظام این کشور و تبعیت نکردن این کشور از سیاست های منطقه ای عربستان، ریاض اختلافات خود را با قاهره علنی کرد.

در همین راستا بود که وزیر نفت مصر در کنفرانس خبری خود در ابوظبی با تأیید اخبار توقف ارسال نفت عربستان به مصر، گفت: «بله تاکید می کنم تا اطلاع ثانوی».

گفتنی است تازه ترین نمود اختلافات مصر و عربستان سعودی، در جریان رأی مصر به قطعنامه ای درباره سوریه در سازمان ملل جلوه گر شد که گفته می شود همین امر، زمینه تشدید فشارهای سعودی ها را بر قاهره فراهم کرده است. مصر به قطعنامه مورد حمایت روسیه در سازمان ملل در مورد سوریه که درخواست توقف حملات به مواضع مخالفان در حلب در آن مستثنی شده بود رأی مثبت داد. این موضع به شدت بر خلاف موضع عربستان در مورد حلب بود.

تعاملات نفتی تهران- قاهره چقدر جدی است؟

بحث بر سر امکان خرید نفت مصر از ایران، موضوع جدیدی نیست و دستکم از سال گذشته پیش به طور جدی مطرح بوده است. سال گذشته و همزمان با آغاز لغو تحریم‌های بین‌المللی ایران، دولت مصر به منظور انتقال نفت خام ایران از خط لوله «سومد»، مجوزهای لازم را صادر کرد به طوری که پس از صدور این مجوز، امکان انتقال نفت خام ایران از مسیر خط لوله سومد به حوزه مدیترانه فراهم شد.

به عبارت دیگر، با صدور این مجوز توسط کنسرسیوم خط لوله سومد که بخش عمده‌ای از سهام آن در اختیار شرکت ملی نفت بوده، امکان انتقال محموله‌های ۲ تا ۲.۵ میلیون بشکه‌ای نفت خام ایران به حوزه دریایی مدیترانه و جنوب اروپا فراهم شد.

با این حال، در پی تکذیب خبر طارق الملا به تهران، به نظر می رسد هنوز هم زمینه لازم برای اجرایی شدن چنین طرحی فراهم نشده است. «بی بی سی» در تحلیلی درباره این تأیید و تکذیب می نویسد انتشار این خبر می تواند با یکی از این دو هدف صورت گرفته باشد: یا سعودی ها و کسانی که مخالف دوری مصر از عربستان هستند، با آگاهی از فضای منفی که علیه ایران در برخی کشورهای عربی شکل گرفته، چنین خبری را منتشر کرده اند تا مصر را تحت فشار قرار دهند و یا اینکه مصری ها و مخالفان نزدیکی مصر به عربستان خواسته اند با نشر چنین خبری نشان دهند که مصری ها حتی حاضرند دست بسوی ایران دراز کنند، اما به سمت آن ها نروند.

از سوی دیگر، حتی این احتمال وجود دارد که واقعاً برنامه هایی برای سفر ملا به تهران وجود داشته، اما پس از انتشار خبر مذکور و در پی فشار عربستان سعودی، وی ناچار به تغییر برنامه های خود شده است. باید توجه داشت که مصر هنوز از نظر اقتصادی با دشواری های بسیاری مواجه است و هرچند به طور کلی روابطش با عربستان روندی منفی را طی ماه های اخیر تجربه کرده، اما قرار گرفتن در تقابلی آشکار و علنی با ریاض – که به معنای تقابل با کشورهای متحد عربستان در منطقه نیز هست – برایش امکان پذیر نیست. اما بی تردید، صرف در جریان بودن چنین روندی، حاکی از تحولات جدید در منطقه است که با منافع عربستان سعودی سازگاری و همسویی ندارد.