یک مقدمه و سه محور اساسی در بسته ایران؛

انتشار بسته پیشنهادی ایران به 5+1 توسط نشریه آمریکایی

این بسته در یک مقدمه نسبتا طولانی و سه بخش شامل موضوعات امنیتی، سیاسی، مسائل بین‌الملل و مسايل اقتصادي تدوین شده و با آنکه ایران آن را راهگشا توصیف کرده است، جناح اروپای غربی و آمریکایی گروه 5+1 بر این باورند که این بسته هیچ پیام جدید یا متفاوتی از گذشته برای آنها نداشته است...

کد خبر: ۶۳۸۳۶

تاریخ: ۲۱ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۴:۱۲

سرانجام متن کامل بسته پیشنهادی ایران به گروه 5+1 از سوی منابع غربی منتشر شد. هرچند این متن از سوی مقامات کشورمان تأیید نشده، اما تصویر بسته ارسالی، حکایت از درست بودن موضوع دارد.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، این بسته که روز گذشته توسط نشریه آمریکایی «پروپابلیکا» منتشر شد، در یک مقدمه نسبتا طولانی و سه بخش شامل موضوعات امنیتی، سیاسی، مسائل بین‌الملل و مسايل اقتصادي تدوین شده و ضمن آنکه ایران آن را راهگشا توصیف کرده، جناح اروپای غربی و آمریکایی گروه 5+1 بر این باورند که این بسته هیچ پیام جدید یا متفاوتی از گذشته برای آنها نداشته است. آنها می‌گویند ما منتظر بحث درباره پرونده هسته‌ای و اقدامات پیشنهادی ایران برای حل این موضوع بودیم، اما در این بسته از همه چیز گفته شده است، جز موضوع محل بحث.

بنا بر این گزارش، در مقدمه این بسته آمده است: تردیدی نیست که امروز جهان در آستانه ورود به دوران جدیدی است. دوره سخت استیلای امپراتوری‌ها و سیطره شبکه‌های پیوسته رسانه‌ای و وزن کشی بر پایه قدرت تهاجمی و تسلیحات متعارف و نامتعارف رو به پایان بوده و دوران جدیدی با رویکرد فرهنگ و اندیشه و احترام به حقیقت خدامدار انسانی در حال رشد و شکوفایی است. بسیاری از معضلات امروز جهان از جمله بحران بی سابقه اقتصادی، بحران فرهنگ و هویت، بحران‌های سیاسی و امنیتی و رشد تروریسم، جنایات سازمان یافته و مواد مخدر دستاورد دوران رو به پایان حاکمیت تفکر غیر خدایی بر مناسبات جهانی و نیز میراث نحس برای امروز و فردای بشریت است.

و در ادامه راهکار پیشنهادی برای این موضوع را این‌گونه بیان می‌دارد: حل این مشکلات و برپایی دنیایی سرشار از معنویت، دوستی، رفاه، سلامت و امنیت مستلزم سازماندهی جدید و فراهم آوردن فرصت مناسب برای مشارکت عمومی در مدیریت جهانی است. سازوکارهای موجود قادر به پاسخگویی به نیازهای امروز بشر نبوده و ناکارآمدی آنها در اقصتاد، سیاست، فرهنگ و امنیت آشکارا قابل مشاهده است. این سازوکارهای ناشی از مناسبات قدرت و سلطه‌گری است، در حالی که جهان امروز نیازمند سازوکار برآمده از تفکر الهی و رویکرد سنتی بر ارزش‌های انسانی و نیز لطف و محبت است؛ سازوکاری که زمینه‌های رشد و شکوفایی همه ملت‌ها و استقرار صلح و امنیت پایدار جهانی را فراهم آورد.

ملت ایران با تأکید بر ظرفیت‌های ذاتی ملی و نیز توانمندی‌های منطقه ای و بین‌المللی خود و با التزام اصولی، ‌اعتقادی و تاریخی به بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها در جهان برقراری صلح، آرامش، ثبات پیشرفت و رفاه ملت‌های منطقه و جهان آمادگی دارد تا بنا بر اصول و ارزش‌های الهی و انسانی از جمله به رسمیت شناختن حقوق ملت‌ها، احترام به حاکمیت کشورها، رعایت مردم‌سالاری و حق آزاد انتخاب برای ملت و نیز پرهیز از فشار و تهدید و بر پایه بنیان‌های محکم عدالت و قانون و با گفت‌وگو و مذاکره، راه مناسب برای دستیابی به صلح پایدار و ثبات درون رأی منطقه و جهان و نیز پیشرفت مستمر و رفاه فراگیر ملت‌های منطقه و جهان را فراهم آورد.

در بخش دیگری از مقدمه این بسته نیز عنوان شده است: همان گونه که در بسته پیشنهادی سال گذشته نیز تأکید شده، جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که درس گرفتن از اشتباهات گذشته و اصرار نداشتن بر مسیرهای بی نتیجه و بن بست، شرط ضروری موفقیت در مذاکرات فرا رو بوده و از این روی، التزام همه طرف‌های درگیر به اولا، تدوین چهارچوب نوینی از تعاملات در سطح بین‌المللی که به دور از اشتباهات گذشته باشد و یقینا پر از حسن نیت همه طرف‌ها در قول و عمل، پایبندی به احترام متقابل عدالت و قانون می‌تواند مرحله جدیدی از مذاکرات برای تحقق همکاری‌های بلند مدت در راستای تحکیم صلح و امنیت پایدار در منطقه و جهان را در پی داشته باشد.

در پایان بخش مقدمه این بسته تصریح شده است: بر این اساس، جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای ورود به مذاکرات همه جانبه فراگیر و سازنده با هدف دستیابی به چهارچوب مشخص همکاری‌ها از طریق التزام همه طرف‌ها به تعهدات دسته جمعی اعلام داشته و آینده‌ای عاری از بی‌عدالتی و همراه با رفاه و پیشرفت و به دور از استانداردهای دوگانه را برای کشورهای جهان و منطقه در پرتو این همکاری‌ها پیش‌بینی می‌کند.

این گزارش می‌افزاید: در ادامه به سه محور اصولی، شامل دیدگاه‌ها و پیشنهادهای ایران در این بسته اشاره شده است که این محورها عبارتند از:

1ـ موضوعات امنیتی ـ سیاسی

1ـ1ـ حمایت از شرافت کرامت انسانی؛ احترام به فرهنگ‌ها و حقوق آنها

1ـ2ـ توجه به ثبات و صلح عادلانهـ ارتقای دمکراسی و تقویت رفاه ملت‌هایی که در مناطق بی ثبات جهان هستند، بر پایه: احترام به حقوق ملت‌ها و منافع ملی دولت‌های حاکم، توجه به حاکمیت ملی کشور‌ها در چهارچوب تجربیات دمکراتیک، جلوگیری از خشونت و نظامی گری و بررسی ریشه‌های اصلی تروریسم.

برخی از نقاط جهان همچون خاورمیانه، بالکان، بخش‌هایی از آفریقا، آمریکای جنوبی و آسیای شرقی باید در اولویت قرار گیرد. فلسطین مثال خوبی است تا با تلاش‌های مشترک و همه‌جانبه، به آنان دستیابی به صلح و امنیت کمک کنیم.

1ـ3ـ مبارزه با تهديدات امنيتي مشترك از طريق برخورد مؤثر و قاطعانه با علل اصلي تهديدات امنيتي از جمله تروريسم، قاچاق دارو، مهاجرت‌هاي غير قانوني جرايم سازمان‌يافته و دزدي دريايي.

2ـ مسائل بين‌المللي

2ـ1ـ بازنگري در ساختار سازمان مللل و شوراي امنيت و افزايش كارايي آنها بر مبناي اصول دمكراسي و عدالت.

2ـ2ـ توجه به اهميت مسايل زيست‌محيطي در روابط بين‌الملل و تقويت مشاركت جمعي در مديريت موضوع‌هاي زيست‌محيطي.

2ـ3ـ تعريف مناسب و وضع و تدوين حقوق فضايي و مشاركت تمامي مالكين تكنولوژي‌هايي فضايي در مديريت و استفاده عادلانه از فضا.

2ـ4ـ تعريف و وضع و تدوين حقوق مربوط به تكنولوژي‌هاي نوين و پيشرفته

2ـ5ـ  تقويت كارآيي مناسب و مبتني بر قانون آژانس بين‌المللي انرژي هسته‌اي و ايجاد سازوكارهايي براي استفاده از انرژي هسته‌اي پاك در كشاورزي، صنعت و داروسازي

2ـ6ـ تقويت جهان شمول پروتكل الحاقي منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي (NPT) برای دستيابي به راه‌حل جهاني و اجرايي كردن برنامه‌هاي زيربنايي براي رسيدن به خلع سلاح كامل و جلوگيري از اشاعه تسليحات اتمي، شيميايي و ميكروبي

2ـ7ـ توجه بيشتر به ملاحضات اخلاقي و بشري و توجه به آنها در سازو‌كارهاي بين‌المللي

3ـ مسايل اقتصادي:

3ـ1ـ انرژي و امنيت آن در توليد‏ عرضه‏ حمل و نقل مصرف

3ـ2ـ تجارت و سرمايه‌گذاري

3ـ3ـ تقويت رفاه عمومي، كاهش فقر جهان و شكاف اجتماعي و از بين بردن شكاف بين شمال و جنوب

3ـ4ـ پيدا كردن ريشه‌هاي بحران‌هاي مالي و اقتصادي جهاني و ممانعت از ظهور بحران‌هاي ديگر در اقتصاد جهاني و طراحي سازكارهاي نوين و عادلانه براي اين منظور

3ـ5ـ مبارزه با اقصاد زير زميني،‏ فساد اقتصادي،‏ تخلف‌هاي مالي و جرايم سازمان‌يافته كه براي امنيت اقتصادي مضر هستند

دقت در این متن منتشره، این مفهوم را آشکار می‌سازد که ایران با پرهیز از طرح موضوع هسته ای به گونه ای وارد بحث شده که دیگر از نظر ایران این بحث موضوعیت ندارد، از نگاه دیپلماتیک این رویه ایران هرچند موجب خشم طرف یا طرف‌های مقابل می‌شود، برای ما یک گام به جلوست، زیرا طرف‌های مورد مذاکره اکنون به جای گسترش پرونده به موضوعاتی مانند تأسیسات موشکی ایران ـ موضوعی که در گزارش اخیر البرادی پررنگ شده بود ـ تلاش خواهند کرد به موضوعات حداقلی گذشته درباره پرونده هسته ای ایران بسنده کنند.

البته در این بسته منتشره نکات دیگری نیز هست که می‌توانست بهتر به آن پرداخته شود، اینکه در این بسته سعی بر آن شده تا مباحث مهم بین‌المللی به بحث گذارده شود، این نوع بیان مفهومی را که به ذهن متبادر می‌کند، این است که جمهوری اسلامی ایران پذیرفته است حل مسائل پیچیده بین‌المللی تنها با نظر مساعد گروه 5+1 میسر می‌شود، به معنای دیگر این بیان با راهبرد اعلامی دولت، یعنی غیر مشروع بودن ساختار کنونی قدرت در جهان و گسترش مناسبات از دولت‌ها به ملت‌ها، در تعارض است.

موضوع دیگری که باید مورد توجه واقع شود، تأکید بیش از اندازه در این بسته روی مباحث ارشادی و اخلاقی است که با توجه به مکاتبات پیشین و بازخورد‌های حاصله، به نظر می‌رسد تمرکز بر مباحث راهبردی و ارایه راهکار‌های ملموس و قابل فهم در سطح بین‌المللی، می‌توانست مفیدتر باشد.