تحلیل احمد حاتمی یزد از کارت های اعتباری جدید

شرط گذاشتن برای استفاده از کارت های اعتباری به معنی محدود کردن قدرت انتخاب مردمی است که قدرت خرید محدودی دارند.

کد خبر: ۶۲۷۶۱۹

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۳۹۵ - ۱۰:۱۵

کارت های اعتباری به عنوان یکی از ابزارهای دولت برای خروج بخش صنعت از رکود از مهر ماه سال گذشته در اقتصاد ایران به کار انداخته شد. در طرح اولیه بانک مرکزی با اعمال شروط یا به نوعی محدودیت هایی تلاش کرد ثمردهی طرح خرید لوازم خانگی با کارت اعتباری را افزایش دهد و از آسیب های آن کم کند اما این محدودیت ها، باعث شد مردم و بانک ها به عنوان دو ضلع اثرگذار در این طرح از کارت های اعتباری دولت استقبال نکنند. کارت های اعتباری 10 میلیونی برای خرید لوازم خانگی ایرانی تا تیرماه سال جاری فرصت داشت تا جایش را در بین مردم باز کند اما فرصت به پایان رسید و دولت در ابتدای نیمه دوم سال جدید از کارت های سه رنگ مرابحه رو نمایی کرد که در مبالغ 10، 30 و 50 میلیون تومانی وصول می شد.
دولت در طرح جدید محدودیت ها و شروط استفاده از کارت های اعتباری را برداشت و مردم می توانند با تهیه این کارت ها از اعتباری تخصیص داده شده توسط بانک برای خرید هر نوع لوازم مورد نیاز و استفاده از هر نوع خدمات دلخواهشان استفاده کنند. هزینه رستوران تا حمل و نقل و خرید انواع و اقسام کالاها با استفاده از کارت های اعتباری برنز، نقره ای و طلایی قابل امکان است. با حذف محدودیت های استفاده از کارت های اعتباری این سوال ایجاد می شود که آیا پرداخت اعتبار از سوی بانک ها برای خرید هر کالایی می تواند به رکود صنایع داخلی ایران پایان دهد و هدف اصلی و اولیه از طرح کارت های اعتباری که خالی شدن انبار تولیدکنندگان ایرانیست را محقق کند؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که تشخیص اولیه در طرح کارت های اعتباری جدید این است که با پرداخت این تسهیلات به مصرف کنندگان طرف تقاضا به هر نحو تحریک می شود. علت اصلی بی رونقی اقتصاد در حال حاضر این است که تقاضا برای خرید هر نوع کالا و خدمات کم است و کارت های اعتباری می تواند از طریق تقویت قدرت خرید مردم در بازار ایران تقاضای موثر ایجاد کند. با بروز تقاضای موثر تولید کنندگان و عرضه کنندگان این فرصت را دارند تا انبارهایشان را تخلیه کنند و این انبارها نه فقط شامل کالاهای تولید داخل بلکه شامل کالاهای وارداتی هم هست. قائل شدن به شرط خرید کالای ایرانی با کارت های اعتباری محدود کردن قدرت انتخاب مردم است. مردمی که قدرت خرید پایینی دارند و حالا با اعمال این محدودیت به قدرت انتخاب محدودی هم می رسند در نتیجه اگر قصد داریم بازار به رونق برسد باید این فرصت را برای مردم فراهم کنیم تا هرچه در بازار موجود است را خریداری کنند نه هر آنچه ما می خواهیم.

اگر دولت قصد حمایت از صنایع داخلی را در مقابل کالاهای خارجی دارد باید مسیر دیگری را طی کند و راه های دیگری را برگزیند. راه حمایت از صنایع داخلی بالا بردن تعرفه های گمرکی و جلوگیری از قاچاق است. زمانی که کالای خارجی گران به دست مصرف کننده برسد، مصرف کننده هرگز تسهیلاتی را که از بانک دریافت کرده و باید برای آن بهره پرداخت کند را صرف کالای خارجی نمی کند. راه حمایت از صنایع داخلی و تولید ایرانی محدود کردن  مردم نیست، راه درست گران کردن کالاهای مصرفی خارجی است.

نکته دیگری که به عنوان یک آسیب در فرایند اثرگذاری کارت های اعتباری بر اقتصاد مطرح می شود احتمال نقد شوندگی کارت های اعتباری و فاکتورسازی است. در این باره رییس کل بانک مرکزی هم مردم را از نقد کردن کارت های اعتباری منع کرده است اما نکته مهم تر این است که با وجود نقد کردن کارت ها هم، طرف تقاضا با تخصیص این تسهیلات جان می گیرد. در نهایت پول حاصل از نقد شدن این کارت ها توسط نقدشونده برای خرید کالا و خدمات به کار می رود. حال چه خرید کالا با کارت اعتباری انجام شود چه با پول نقد. احتمال نقد شوندگی تغییر محسوسی در روند تحقق هدف مورد نظر طراحان آن ایجاد نمی کند و در نهایت تقاضای موثر در بازار ایجاد می شود./ اتاق تهران