نبود امنیت غذایی برای 90 درصد از روستاییان

افت کیفیت زندگی در روستاها و بحران آب و خاک، تولید غذا در ایران را به چالش کشیده‌ است.

کد خبر: ۶۲۴۹۹۱

تاریخ: ۳۱ شهريور ۱۳۹۵ - ۲۰:۴۹

به گزارش شهروند؛ سرعت نابودی زندگی روستایی در ایران نگرانی‌ها را برای تأمین امنیت غذایی کشور ٨٠‌میلیون نفری افزایش داده است. درحال حاضر تنها ٢٨‌درصد جمعیت کشور روستانشین است. این موضوع درحالی رخ می‌دهد که براساس گزارش بانک جهانی سرعت شهرنشینی در ایران دوبرابر میانگین جهانی است.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نیز نشان می‌دهد درحالی‌ که از‌سال ١٣٣٩ تاکنون جمعیت شهری تقریبا ٤برابر شده، جمعیت روستایی تنها ٦٠‌درصد رشد داشته است.

این مسائل درشرایطی رخ می‌دهد که ایران در سال‌های گذشته نه‌تنها برنامه جامعی برای توسعه شهرنشینی خود نداشته، بلکه برخی سیاست‌گذاری‌های نادرست به نابودی روستاها در ایران دامن زده است. به‌عنوان مثال، در‌سال ٩١ مجلس نهم قانونی را به تصویب رساند که سرعت تبدیل روستاها به شهر را ٣برابر گذشته کرد.

براساس قوانین گذشته روستاهای صاحب جمعیت ١٠‌هزار نفری می‌توانستند به شهر تبدیل شوند، اما قانون مصوب دولت گذشته حداقل جمعیت برای تبدیل روستا به شهر را به ٣‌هزارو٥٠٠ نفر رساند. گذشته از این کم‌توجهی به روستاها، رفاه قشر روستایی را تحت‌تأثیر قرار داده و انگیزه آنها را برای مهاجرت تقویت کرده است.

بنا به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در ١٥‌سال گذشته فاصله درآمد شهری‌ها نسبت به روستاییان حدود دوبرابر شده است و ٩٠‌درصد روستاییانی که امنیت غذایی کشور را تأمین می‌کنند، خود از امنیت غذایی ناکافی رنج می‌برند. براین اساس به‌طور متوسط هرخانواده روستايي نسبت به خانوارهاي شهري ۳۸‌درصد ماهي، ۲۵‌درصد لبنيات و ۲۰‌درصد گوشت قرمز كمتری مصرف مي‌كنند. جالب است که بدانید براساس گزارش بانک مرکزی فقیرترین روستاییان متعلق به دهک اول، تنها ٤گرم در روز معادل ١,٦کیلوگرم گوشت قرمز در‌سال مصرف می‌کنند.

این درحالی است که متوسط مصرف گوشت دربین خانواده‌های شهری ١٢برابر روستاییان متعلق به دهک اول است. مجموع این مسائل درکنار مدیریت ناکارآمد اقتصاد منابع کشور و اضمحلال شدید منابع آب و خاک موجب شده نگرانی برای تأمین امنیت غذای کشور بالا بگیرد. درهمین راستا بند چهارم طرح اقتصاد مقاومتی موضوع امنیت غذایی را مورد توجه قرار داده و مسئولیت آن را به عهده وزارت کشاورزی قرار داده است.

تنها نیمی از روستاییان کشاورزی می‌کنند
روستاها در ایران با سرعت خیره‌کننده رو به نابودی می‌روند. توسعه سریع شهرنشینی و نداشتن برنامه جامع برای گسترش شهرها در ایران، حالا امنیت غذایی کشور ٨٠‌میلیون نفری ایران را نشانه رفته است. در‌سال ٣٥ جمعیت غالب ایرانی‌های روستانشین بودند.

براساس گزارش مرکز آمار ایران در این‌سال ٦٨‌درصد مردم کشور را روستاییان تشکیل می‌دادند اما در ٦دهه گذشته جمعیت ایران با سرعت خیره‌کننده‌ای به شهرها مهاجرت کردند.

گزارش بانک جهانی نشان می‌دهد سرعت شهرنشینی در ایران تقریبا دوبرابر میانگین جهانی است. این شتاب فراوان ایرانی‌ها برای شهرنشین شدن موجب شده که هم‌اکنون تنها ٢٨‌درصد مردم کشور روستانشین باشند و بار تأمین غذای ٧٢‌درصد جمعیت شهرنشین را به دوش بکشند.

این درحالی است که گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس حاکی از آن است که جمعیت شهری‌ها به سرعت تکثیر می‌شود و از‌سال ٣٩ تاکنون حدود ٣,٩برابر شده است. درحالی ‌که جمعیت روستایی کشور از آن زمان تاکنون تنها ٦٠‌درصد رشد کرده است.

ماجرا زمانی هشداردهنده‌تر می‌شود که بدانیم نیمی از محدود ساکنان روستا کشاورزی را رها کرده‌اند. به گفته «مصطفی آقایی» معاون آموزش و ترویج سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تنها نیمی از ساکنان باقیمانده در روستاها به کشاورزی اشتغال دارند و ٧٠‌درصد کشاورزان باقیمانده نیز سالخورده و بی‌سواد هستند.

سرعت نابودی روستاها در دولت گذشته ٣ برابر شد
در دهه‌های گذشته ایران نه‌تنها هیچ برنامه جامعی برای توسعه شهرنشینی نداشته، بلکه برخی سیاست‌های اشتباه به نابودی روستاها دامن زده است. در ٢٦ دی‌ماه ‌‌سال ٩١ کمیسیون اجتماعی مجلس طرحی را به تصویب رساند که براساس آن روستاهایی با جمعیت بیشتر از ٣‌هزارو٥٠٠ نفر می‌توانستند به شهر تبدیل شوند.

این درحالی است که مصوبه قبلی که در‌سال ٧٢ درمجلس وضع شده بود، روستاهایی با جمعیت بیشتر از ١٠‌هزارنفرمجاز بودند به شهرها بپیوندند و درواقع مصوبه مجلس نهم در دولت گذشته باعث شد سرعت تبدیل روستاها به شهر به ٣برابر برسد. این موضوع درشرایطی اتفاق می‌افتد که کم‌توجهی دولت‌ها به روستاییان مزید بر علت شده تا انگیزه آنها را برای مهاجرت به شهرها تقویت کند.

٩٠‌درصد روستاییان امنیت غذایی کافی ندارند
براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس متوسط فاصله درآمدی بین شهر و روستاها در ١٥‌سال اخیر به بیشتر از ٩٠‌درصد رسیده است. این گزارش همچنین تأکید می‌کند، در‌سال ٩٢ متوسط درآمد ماهانه یک خانواده روستایی تنها ٤دهم‌ درصد بیشتر از مخارج آنها بوده است.

این پژوهش واقعیت‌های تکان‌دهنده دیگری از وضع زندگی روستایی در ایران گزارش می‌دهد.

براین اساس دهک اول خانواده روستایی در‌سال ٩٢ به‌طور میانگین ماهانه ٣٥٠‌هزارتومان درآمد داشته است که با این حساب هرخانواده روستایی متعلق به دهک اول روزانه حدود ١١‌هزارو٥٠٠تومان درآمد داشته است.

البته وضع درآمد ماهانه در خانوار روستایی مرفه نیز چندان تعریفی ندارد و خانواده‌های متعلق به دهک دهم درآمدی معادل خانواده‌های شهری دهک ششم دارند.  دراین گزارش که با عنوان «روستاهای ایران» منتشر شده، اعلام شده است در بین دهک‌های مختلف درآمدی در روستاها تنها دهک دهم یعنی پردرآمدترین روستاییان درمنطقه نسبتا امن غذایی قرار دارند و ٩ دهک روستاییان از ناامنی غذایی رنج می‌برند و دولت هم‌اکنون سبد غذایی یارانه‌ای را بین ٩ دهک از روستاییان توزیع می‌کند. براساس این گزارش به‌طور متوسط هرخانواده روستايي نسبت به خانوارهاي شهري ۳۸‌درصد ماهي، ۲۵‌درصد لبنيات و ۲۰‌درصد گوشت قرمز كمتری مصرف مي‌كنند.

همچنین گزارش‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد سرانه مصرف گوشت قرمز در فقیرترین جوامع روستایی ایران در‌سال ٩٢ تنها ١,٦کیلوگرم گوشت در‌سال مصرف کرده و به عبارتی هر فرد فقیر روستایی روزانه تنها ٤گرم گوشت قرمز مصرف کرده است. این درحالی است که متوسط مصرف گوشت قرمز بین شهرنشین‌ها درهمین ‌سال معادل ١٩کیلوگرم بوده و درواقع شهرنشین‌ها حدود ١٢برابر روستاییان فقیر گوشت قرمز مصرف می‌کنند.