چالشهای جاری در موضوع هسته ای ایران

گفت و گو با رضا طلایی نیک

کد خبر: ۶۲۳۶۱

تاریخ: ۱۱ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۷:۲۰

عضو سابق كميسيون امنيت ملي مجلس به گروه 1+5 توصيه كرد به جاي ابزار شدن براي صهيونيست‌ها و آمريكا به كارآمدي ديپلماتيك خود در حل و فصل موضوع هسته‌اي ايران اتكا كند.

«رضا طلايي‌نيك» عضو سابق كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس در گفتگويي مشروح با فارس به ارزيابي گزارش محمد البرادعي مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي درباره برنامه هسته‌اي ايران پرداخت و با بيان اينكه البرادعي برغم تائيرپذيري نسبي از فشارهاي سياسي براي حفظ حيثت خود و آژانس موفقيت نسبي داشته است، گفت: اظهارات دو پهلوي البرادعي در آخرين گزارش وي نيز تكرار شد و رويكرد مديركل آژانس به تائيد نبودن انحراف در فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران از يك سو و باقي گذاشتن برخي ابهامات بي‌اساس از سوي ديگر در گزارش‌هاي وي همواره وجود دارد.

وي با بيان اينكه آخرين گزارش البرادعي با شفافيت بيشتري به عدم انحراف فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران پرداخته است، افزود: برغم شفافيت صلح آميز بودن فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران، بازگذاشتن زاويه‌هاي ابهام و سوال در آخرين گزارش البرادعي از اشكالات حقوقي و فني برخوردار است زيرا ورود البرادعي به برخي موضوعات بي‌اساس و انحرافي، با توجه به عضويت ايران در آژانس و حق برخورداري از حمايت‌هاي آژانس در دستيابي به فناوري هسته‌اي صلح آميز و مطرح كردن سوژه‌هايي مانند "تعليق ماهيت حقوقي ندارد " "نارضايتي شديد صهيونيست‌ها از گزارش اخير البرادعي " مقاومت نسبي آژانس در برابر فشارهايي سياسي را نشان مي‌دهد و البته رويكرد‌هاي سياسي و افراطي صهيونيست‌ها و آمريكا در قبل و پس از هر گزارش آژانس در مورد ايران براي اعمال فشار سياسي به محيط بين‌المللي انجام مي‌شود.

عضو سابق كميسيون امنيت ملي مجلس با تاكيد بر اينكه گزارش اخير البرادعي از اسناد شفاف در همكاريهاي ايران و نظارت كامل آژانس بر فعاليت‌هاي هسته‌اي است، اظهار داشت كه به لحاظ حقوقي و فني گزارش البرادعي به نفع ايران و به لحاظ سياسي ماهيتي دوگانه دارد.

به گفته طلايي نيك مانع اصلي در مختومه نشدن موضوع هسته‌اي ايران، فشارهاي سياسي صهيونيست‌ها و آمريكاست، لذا صهيونيست‌ها و آمريكا سه هدف راهبردي شامل عمليات رواني مستمر، فشارهاي سياسي به محيط بين‌المللي و بازدارندگي پيشرفت ايران توام با ممانعت از دستيابي ساير كشورها به چرخه سوخت براي مصارف صلح آميز را دنبال مي‌كنند.

وي افزود: دشمنان در موضوع هسته‌اي از يك سو عمليات رواني مستمر براي انفعال ايران و از سوي ديگر ايجاد محدوديت در روند توسعه و قدرتمند شدن كشورمان را دنبال مي‌كند، علاوه بر جريان‌سازي عليه ايران با سوء استفاده از موضوع هسته‌اي، بهره‌برداري از اين موضوع در رقابت‌هاي نامحسوس آمريكا با اروپا، چين و روسيه قابل اررزيابي است.

عضو سابق كميسيون امنيت ملي با اشاره به اينكه پس از جنگ سرد و تحولات ژئوپلتيكي در جهان، آمريكا با راهبردهاي نامحسوس و استفاده از همه ابزارهاي ممكن براي كنترل اروپا، چين و روسيه تلاش كرده است، گفت: صهيونيست‌ها و آمريكا از موضوع هسته‌اي ايران علاوه بر مقابله با پيشرفت ايران براي اختلال در روابط ايران با اروپا، روسيه و چين و حتي كشورهاي منطقه استفاده مي‌كنند البته آمريكا با درك ناكامي‌ها در يكجانبه‌گرايي عليه ايران، به دنبال همگرايي چند جانبه و قراردادن اروپا در پيشاني تقابل با ايران است همانند سوق دادن برخي كشورهاي اروپايي به مداخله اخير در انتخابات و امور داخلي ايران، تلاش براي قرار گرفتن اروپا در پيشاني فشار بر ايران در موضوع هسته‌اي از سوي آمريكا و صهيونيست‌ها دنبال مي‌شود.

وي به مداخله اخير كشورهاي غربي در انتخابات ايران اشاره كرد و گفت: در مداخله اخير بيگانگان نسبت به انتخابات و امور داخلي ايران، بريتانيا محور اصلي كشورهاي غربي بود كه در موج جديد فشارها در موضوع هسته‌اي ايران، قرار دادن فرانسه و آلمان در پيشاني اين جريان راهبرد نامحسوس آمريكا و صهيونيست‌ها است.

طلايي‌نيك اظهار داشت: آمريكا و صهيونيست‌ها با سوق دادن اروپا در محوريت فشارها عليه ايران به دنبال كاهش هزينه‌هاي يكجانبه‌گرايي از يك سو و ممانعت از ارتقاي جايگاه اروپا و روسيه در تحولات خاورميانه و آسياي جنوب غربي با اختلال در روابط آنان با ايران هستند.

به اعتقاد وي علاوه بر ايجاد مانع در روند پيشرفت غيرقابل انكار ايران، حفظ انحصار توليد سوخت اتمي از اهداف استراتژيك و مشترك گروه 1+5 در موضوع هسته‌اي است زيرا برغم انعقاد چندين قرارداد در هر ماه با كشورهاي گوناگون براي ساخت نيروگاه‌هاي هسته‌اي، تلاش چند كشور دارنده چرخه سوخت براي عدم دستيابي هيچ يك از كشورها به ايران فناوري دنبال مي‌شود.

وي اضافه كرد: انعقاد قراردادهاي اخير با كشورهايي مانند مصر، اردن، تركيه و مذاكره با چند كشور ديگر در منطقه براي احداث نيروگاه هاي هسته‌اي به موازات ممانعت از دستيابي به كشورها به چرخه سوخت با هدف وابستگي جهاني به اعضاي باشگاه دارندگان چرخه سوخت در دهه‌هاي آينده دنبال مي‌شود.

به گفته طلايي‌نيك دستيابي ايران در چارچوب حق شناخته شده در معاهده NPT به چرخه سوخت هسته‌اي مختل كننده استراتژي ايجاد انحصار در توليد سوخت هسته‌اي براي مصارف صلح آميز است.
اين كارشناس روابط بين‌الملل با بيان اينكه نقش آژانس از ديد غرب براي پيشبرد فشارها عليه ايران، استمرار بخشيدن به موضوع هسته‌اي در محيط بين‌المللي با گزارش‌هاي مكرر است، تصريح كرد: آژانس برغم اطمينان از صلح آميز بودن فعاليت‌هاي هسته‌اي با طرح پرسش‌ها و ابهاماتي جديد مانند مداليته ديگر براي استمرار موضوع هسته‌اي در محيط بين‌المللي در خدمت غرب قرار گرفته است.

وي به تقاضاي البرادعي براي تعيين مداليتي جديد با آژانس اشاره كرد و گفت: به لحاظ فني و حقوقي و با وجود بازرسان مقيم در ايران و تائيد مكرر صلح آميز بودن فعاليت‌ها، تقاضاي مداليتي جديد و دنبال كردن ادعاهاي بي‌اساس فقط براي كمك به كشورهاي مخالف ايران و سوء استفاده از موضوع هسته‌اي ارزيابي مي‌شود.

طلايي‌نيك‌ با بيان اينكه ايران بايد ديپلماسي قدرتمند را در موضوع هسته‌اي جدي بگيرد، اظهار داشت: ديپلماسي قدرتمند هسته‌اي با اتكا و پشتيباني ملي و استنادات فني و حقوقي و به كارگيري ظرفيت‌هاي چندوجهي موفقيت آميز خواهد بود.

وي با بيان اينكه با وجود استنادات حقوقي و گزارش از بازرسيهاي فني و يكپارچگي ملي در دستيابي به فناوري هسته‌اي بايد از ديپلماسي چندوجهي استفاده جدي شود، خاطرنشان كرد: تداوم و توسعه سو استفاده‌ها از موضوع هسته‌اي ايران در محيط بين‌المللي بايد با ديپلماسي قدرتمند مهار شود.

عضو سابق كميسيون امنيت ملي اضافه كرد: در ديپلماسي قدرتمند هسته‌اي علاوه بر پشتوانه‌‌هاي ملي و حقوقي به طور حرفه‌اي بايد از ديپلماسي عمومي و تحولات منطقه‌اي و مناسبات ايران با ساير كشورها استفاده شود.

وي اظهار داشت: آمريكا و صهيونيست‌ها براي سوق دادن اروپا و محيط بين‌المللي در فشار به ايران از رسانه‌ها و عمليات رواني علاوه بر ديپلماسي حرفه‌اي استفاده حداكثري مي‌كنند و لذا متناسب با اهداف و ابزارهاي چند منظوره دشمنان در سو استفاده از موضوع هسته‌اي بايد ديپلماسي چند وجهي و قدرتمند به كار گرفته شود.

طلايي‌نيك با بيان اينكه تحولات و چالش‌هاي منطقه و محيط جهاني فرصت‌هاي مناسبي براي كاربرد تركيبي ديپلماسي حرفه‌اي و عمومي در مهار فشارهاي صهيونيست‌ها و آمريكا فراهم كرده است، افزود: ناكامي‌هاي آمريكا و غرب در عراق و افغانستان و چالش‌ در اقتصاد جهاني و مناسبات غرب با چين و روسيه و بحران نسبي انرژي از فرصت‌هاي ديپلماسي و سياسي در خنثي سازي فشارها عليه ايران است، بنابراين بيش از وضعيت موجود بايد از ظرفيت‌هاي رسانه‌اي و ديپلماسي عمومي به موازات اقدامات ديپلماتيك حرفه‌اي براي مهار فضاسازي و فشارها عليه ايران در موضوع هسته‌اي استفاده شود.

به گفته وي مواضع اخير مقامات روسيه نمونه‌اي از فرصت‌هاي ممكن براي ايران در استفاده از برخي شكاف‌ها و چالش‌هاي جهاني محسوب مي‌شود.

وي با اشاره به اينكه آمريكا با بزرگنمايي و سو استفاده از موضوع هسته‌اي ايران و سپر موشكي اروپا براي اختلال در مناسبات روسيه با ايران و اروپا استفاده مي‌كند، تصريح كرد: آمريكا بيش از گذشته از پيشرفت‌هاي ايران و بازيابي جايگاه روسيه و انسجام اروپا نگران است و لذا حفظ تنش‌ها و چالش‌ها بين مناطق ژئوپلتيكي و كشورهاي محور در اين مناطق از راهبردهاي نامحسوس آمريكاست كه موضوع هسته‌اي ايران به يكي از ابزارهاي چند منظوره در سياست‌هاي آمريكا در برابر ايران، روسيه و اروپا تبديل شده است.

اين كارشناس روابط بين‌الملل اظهار داشت: كشورهاي اروپايي با توجه به مشكلات فزاينده اجتماعي، اقتصادي، داخلي و افت جايگاه بين‌المللي و ناكامي‌ در پر كردن خلاء قدرت شوروي سابق در رويكرد انفعالي نسبت به آمريكا قرار دارند و آمريكا از نابساماني‌هاي داخلي و انفعال بين‌المللي كشورهاي اروپايي با سوژه‌ سازي انحرافي از موضوع هسته‌اي ايران و ساير مسائل سوء استفاده مي‌كند بگونه‌اي كه نسبت به سال‌هاي گذشته برخي از كشورهاي اروپايي به ناچار و در رويكردي انفعالي در پيشاني فشارها عليه ايران برغم ميل باطني قرار گرفتند.

وي اضافه كرد: در سالهاي قبل اكثر كشورهاي اروپايي از تندروي‌ آمريكا در برابر ايران انتقاد مي‌كردند و لابي صهيونيست‌ها با سوء استفاده از نابساماني‌‌هاي داخلي كشورهاي اروپايي و موج سازي كاذب از موضوع هسته‌اي ايران برخي از دولتهاي اروپايي را به گرداب تقابل و توطئه كشانده‌اند كه در آينده‌ نه چندان دور موج نارضايتي‌ها و مخالفت‌ها با سياست‌هاي غلط دولتهاي اروپايي و پيرو آمريكا بروز خواهد كرد زيرا با موقعيت‌ و ظرفيت‌هاي بالفعل و بالقوه ايران در منطقه غرب نياز راهبردي به تعامل با ايران را انكار نمي‌كند و واقعيت‌هاي ژئوپلتيكي و راهبردي، غرب را به تعامل با ايران وادار خواهد كرد.

وي با اشاره به نشست گروه 1+5 كه قرار است امروز در آلمان برگزار شود، گفت: مذاكرات جاري در گروه 1+5 نمي‌تواند به تصميمات كلان و نهايي برسد زيرا برغم جريان سازي‌هاي انحرافي عليه ايران، روسيه، چين و بخشي از اروپا منافع خود را در تضاد با تقابل با ايران مي‌دانند و فرجام دور جديد مذاكرات 1+5 همانند گذشته اعمال فشار محدود ديگري خواهد بود كه در اراده پيشرفت‌هاي هسته‌اي ايران تاثيري نخواهد داشت البته ايران بايد از يارگيري‌هاي جديد آمريكا و صهيونيست‌ها در موضوع هسته‌اي غفلت نكند.

به گفته طلايي‌نيك سو استفاده از پيامدهاي وقايع اخير داخلي براي يارگيري‌هاي جديد منطقه‌اي و بين‌المللي عليه ايران به ديپلماسي هوشمند و حركت نوين ملي نياز دارد.

طلايي‌نيك در ادامه گفتگو با خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس، در خصوص افزايش تعداد سانتريفيوژها كه در گزارش مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي ذكر شده است، گفت: افزايش تعداد سانتريفيوژها فرايندي طبيعي در فعاليت‌هاي هسته‌اي صلح‌آميز ايران است زيرا براي تامين مصارف صنعتي تعداد سانتريفيوژهاي كنوني كافي نيست.

به گفته وي نظارت و بازرسي كامل آژانس نه تنها هيچ گونه منع و دليلي براي عدم افزايش سانتريفيوژها ايجاد نمي‌كند بلكه با اعمال بازرسي‌ها و نظارت‌هاي آژانس امكان افزايش سانتريفيوژها نيز تسهيل مي‌شود.

وي با بيان اينكه گزارش البرادعي به لحاظ فني و حقوقي اعم از افزايش تعداد سانتريفيوژها و ساير اقدامات عملكرد ايران را تاييد مي‌كند، ياداور شد: ايران با تكميل تاسيسات هسته‌اي و افزايش تعداد سانتريفيوژها اراده جدي خود را در استفاده از حقوق مسلم خود در چارچوب عضويت در آژانس و معاهدات بين‌المللي طبق گزارش اخير البرادعي نشان داده است.

عضو سابق كميسيون امنيت ملي تاكيد كرد: تشديد فشارها عليه ايران به رغم ايجاد برخي محدوديت‌ها نمي‌تواند ايران را از فناوري هسته‌اي صلح آميز محروم كند.

طلايي نيك با اشاره به بومي شدن اين فناوري كه امكان محروميت ايران را ناممكن كرده و اينكه دستيابي ايران به دانش و تكنولوژي فناوري هسته‌اي براي مصارف صلح‌آميز حتي با آسيب ديدن تاسيسات ايجاد شده حفظ مي‌شود، اظهار داشت: پيشرفت‌هاي فني و تكميل تاسيسات هسته‌اي بايد غرب را به باور كردن ايران هسته‌اي و بي‌اثر بودن فشارها رسانده باشد.

وي ادامه داد: فشارهاي بيگانگان فقط ماهيت محدود كننده داشته و امكان محروميت ايران از هسته‌اي شدن را تحت هيچ شرايطي نخواهد داشت.

اين كارشناس روابط بين‌الملل مطالعات ادعايي را به دليل فقدان اسناد و مدارك مربوطه و عدم بررسي‌هاي فني و كارشناسي فاقد صلاحيت بررسي در دستور كار آژانس دانست و افزود: عدم همكاري آمريكا در ارائه اسناد و مدارك مربوط به مطالعات ادعايي اصلي‌ترين دليل در نادرست بودن ادعاها است.

طلايي نيك با بيان اينكه ايران به رغم همكاري‌هاي فراتر از تعهدات خود طبق معاهده NPT در بازرسي‌ها و نظارت‌ها نمي‌تواند از ورود غير قانوني آژانس به موضوعات ادعايي و انحرافي استقبال كند، افزود: مطرح شدن برخي از مسائل انحرافي در گزارش اخير البرادعي به منزله تاثير‌پذيري نسبي آژانس از فشارهاي سياسي و رويكردهاي انحرافي در موضوع هسته‌اي ايران است.

وي ضمن اشاره به اينكه طبق مفاد پروتكل، پيوستن به معاهدهNPT براي همه كشورها اختياري است و هيچ كشوري در دنيا براي پذيرفتن پروتكل الحاقي به معاهده مجبور نيست، اظهار داشت: اصرار غرب به پذيرفتن پروتكل الحاقي از سوي ايران با مفاد اين پروتكل در اختياري بودن پيوستن با آن منافات دارد.
به گفته عضو سابق كميسيون امنيت ملي ايران در برخي از مراحل همكاري با آژانس، فراتر از تعهدات اصلي خود به معاهده NPT و به رغم عدم پيوستن به پروتكل الحاقي بخشي از انتظارات متناسب با اين پروتكل را اجرا كرده اما اصرارهاي مغاير با موازين حقوقي يكي از مهمترين نشانه‌ها و دلايل سياسي بودن موضوع هسته‌اي ايران است.

طلايي نيك ادامه داد: با توجه به ماهيت سياسي موضوع هسته‌اي، ايران بايد در راهبردهاي خود توام با همكاري‌هاي حقوقي و فني با آژانس از راهكارهاي سياسي براي خنثي كردن فشارهاي خارجي تدابير حداكثري داشته باشد.

وي ميزان تعامل و همكاري ايران با گروه 1+5 را به رفتارهاي اين گروه وابسته دانست و افزود: تاثير‌پذيري گروه 1+5 از لابي‌هاي سياسي و فضا‌سازي‌هاي مقطعي كارآمدي اين گروه را تضعيف كرده است.

اين كارشناس روابط بين‌الملل با ذكر اينكه گروه 1+5 با تاثير‌پذيري از فضاسازي‌هاي سياسي و رسانه‌اي، جايگاه ديپلماتيك و بين‌المللي خود را متزلزل كرده است، يادآور شد: ارائه بسته پيشنهادي و چند باره مذاكره ايران با گروه 1+5 به موازات گسترش همكاري‌ها و نظارت‌هاي آژانس، شفافيت و حسن نيت ايران را اثبات كرده است.

طلايي نيك با ذكر اينكه برخي از اعضاي گروه 1+5 با اصرار بر خواسته‌هاي غيرمنطقي و غيرحقوقي به دنبال عدم نتيجه‌گيري اين گروه و بهره‌برداري‌هاي ديگر خود هستند، توصيه كرد: 1+5 به جاي ابزار شدن براي صهيونيست‌ها و آمريكا به كارآمدي ديپلماتيك خود در حل و فصل موضوع هسته‌اي ايران اتكا كند.

وي افزود: آمريكا با ناكامي‌ها و محدوديت‌ها در يكجانبه‌گرايي عليه ايران و ساير مسائل بين‌المللي به استفاده‌هاي ابزاري از سازوكارهايي مانند گروه 1+5 ادامه مي‌دهد.

عضو سابق كميسيون امنيت ملي با ذكر اينكه به موازات همكاري‌هاي گذشته و اعلام آمادگي‌هاي جديد ايران براي به روز كردن بسته پيشنهادي گروه 1+5 بايد رفتارهاي اعتماد‌ساز داشته باشد، خاطرنشان كرد: برغم شانتاژ تبليغاتي، موفقيت گروه 1+5 در رسيدگي عادلانه و توافقي با ايران، به اعتماد‌سازي و انطباق رويكردها با موازين بين‌المللي در اين گروه وابسته است.

طلايي نيك با اشاره به برايند تحولات گوناگون منطقه‌اي و جهاني كه امكان اتخاذ تصميم نهايي در گروه 1+5 را در شرايط كنوني سلب كرده است، اظهار داشت: به نظر مي‌رسد در تعامل يا عدم تعامل با ايران، گروه 1+5 گام ديگري براي حفظ موضوع هسته‌اي در محيط بين‌المللي برخواهد داشت.

وي با اشاره به اينكه مذاكرات جاري گروه 1+5 نمي‌تواند بدون توافق با ايران به سرانجام برسد، گفت: ديپلماسي هسته‌اي بايد از همه ظرفيت‌هاي ممكن داخلي و خارجي براي غلبه بر موج جديد فضا سازي‌ها و سوء استفاده‌هاي آمريكايي ـ صهيونيستي استفاده كند.

اين كارشناس روابط بين‌الملل ياداور شد: به موازات فعال‌تر شدن ديپلماسي هسته‌اي بايد از فرصت روز قدس براي تجلي انسجام و پشتوانه مردمي و ملي در صيانت از حقوق هسته‌اي يك بار ديگر استفاده شود.

طلايي نيك با اشاره به نهادينه شدن حقوق هسته‌اي در اهداف ملي، گفت: حضور پرقدرت مردم در روز قدس در شرايط كنوني پشتوانه ديپلماسي هسته‌اي را تقويت خواهد كرد چراكه مردم و به ويژه نخبگان به موازات تلاش مسئولان در بازدارندگي از فشارها و تهديدات مرتبط با موضوع هسته‌اي نقشي راهبردي و سرنوشت‌ساز دارند.

وي افزود: كم‌توجهي به تعامل و پيشنهادات ايران هزينه‌هاي غرب را در پرداخت به موضوع هسته‌اي افزايش خواهد داد زيرا با روند پيشرفت ملي در ابعاد گوناگون و ارتقاء موقعيت منطقه‌اي ايران، فاصله يا تقابل غرب بيشترين هزينه را براي آنان خواهد داشت.

به گفته عضو سابق كميسيون امنيت ملي ايران برغم انتقاد و دلخوري از رفتارهاي اروپا راهبرد تعامل و اعتماد‌سازي را حفظ كرده است اما اروپا با پيروي منفعلانه از آمريكا و صهيونيست‌ها بازنده اصلي در اعمال فشارهاي سياسي خواهد بود.

طلايي نيك با بيان اينكه اعمال تحريم‌هاي جديد و فشارهاي سياسي بيش از ايران به منافع و موقعيت اروپا خسارت وارد مي‌كند، ياداور شد: نياز استراتژيكي اروپا به انرژي و روند رقابت با آمريكا و روسيه با اروپا در منطقه، با تعامل با ايران به تعادل مي‌رسد.

وي افزود: اروپا با ايفاي نقش ابزاري براي صهيونيست‌ها و آمريكا در موضوع هسته‌اي و مداخله در مسائل داخلي ايران، منافع بزرگ اقتصادي و سياسي به روز شده از سوي ايران فرصت و امكان جديدي براي اعتماد‌سازي متقابل بين ايران و اروپا محسوب مي‌شود.

اين كارشناس روابط بين‌الملل محدوديت‌ها و ناكامي‌ها در تقابل با ايران و ساير تحولات منطقه توام با نارضايتي داخلي آمريكا را موجب اختلاف نظرهاي راهبردي در هيات حاكمه آمريكا دانست و ياداور شد: مواضع دوگانه و رويكرد احتياطي اوباما ناشي از اختلافات دروني آمريكا و تلاشي مرموزانه براي استفاده ابزاري از اروپا در چالش با ايران است اما اروپا با قرباني كردن منافع خود در ايفاي نقش ابزاري براي آمريكا در برابر ايران با تنگناهاي بيشتري مواجه خواهد شد.

منبع: فارس