ادامه نقد سینمای فرهادی در «هفت»؛

درویش :رستاخیز در این دولت از پرده پایین کشید شد/ احمد زاده به افخمی:اگر اسکار صهیونیسیتی است به ما چه ربطی دارد چه فیلمی از ایران انتخاب شود؟/ افخمی: یادداشت سال سه سال پیش من برای فضا سازی بود!

گرداننده این دوره از برنامه «هفت» سپس به نقد شدید «فروشنده» پرداخت و گفت: «فیلم فروشنده فرهادی فیلم بسیار بدی است و در میان 5 فیلم اخیر ایشان بدترین و ضعیف ترین فیلم به حساب می آید. و در فضای بین الملل و منتقدین جهانی نیز همین تصویر ایجاد شده است. این فیلم اشتباهات فیلمنامه نویسی فاحش و بزرگی دارد و در موعد مقرر به طور مفصل بدان خواهیم پرداخت.»

کد خبر: ۶۲۳۵۶۹

تاریخ: ۲۶ شهريور ۱۳۹۵ - ۲۲:۴۹

پس از آنکه رویه برنامه «هفت» در لو دادن داستان «فروشنده» بر روی آنتن زنده تلویزیون منجر به انتقادهایی شد، بهروز افخمی پاسخ به این اشتباه را نداد و به نقد شدید فیلم تازه فرهادی پرداخت و این نقدها را پاسخ به تهدیدها خواند؛ تهدیدهای ادعایی که مشخص نیست توسط چه کسی صورت پذیرفته اما با تکیه بر همین ادعا، نقدهای شدیدتری نسبت به این فیلم مطرح شد.

به گزارش «تابناک»؛ برنامه سینمایی هفت در حالی این هفته با محوریت سینمای جنگ روی صحنه رفت تا به جشنواره مقاومت پرداخته شود، که بهروز افخمی پیش از رفتن سراغ موضوع برنامه، به نقد شدید «فروشنده» پرداخت. ماجرا به برنامه پیشین «هفت» مرتبط می‌شود که در جریان بررسی سینمای اجتماعی با حضور افخمی، فراستی و قطبی زاده، داستان فیلم فروشنده و تمامی گره‌های داستان تعمداً لو داده شد و در واقع به این فیلم ضربه زده شد.

با وجود آنکه انتقادها در طول هفته اخیر به این اتفاق بود، افخمی انتقادها نسبت به برنامه هفت گذشته را به نقد فیلم فروشنده ربط داد و بدون آنکه کوچک ترین اشاره‌ای به لو دادن داستان فیلم آخر فرهادی کند، ادعا کرد: «هفته گذشته درباره فیلم های سینمای انتقاد اجتماعی صحبت کردیم و با حضور مسعود فراستی و سعید قطبی زاده بحث به دو فیلم روز یعنی «فروشنده» و «لانتوری» رسید و منتقدین حاضر، نظرات خود را درباره این دو فیلم گفتند. عکس العملی که در برخی روزنامه ها و فضای مجازی به وجود آمد ما را سر ذوق آورد که این بحث را ادامه دهیم، چون برخی گمان کردند سینما هم جای سیاست است و می توانند با فشار و ارعاب مانع از ورود ما به برخی مباحث شوند.»

افخمی در ادامه ادعا کرد: «مخصوصا درباره فیلم فروشنده به نظر الان فشارهای زیادی است که این فیلم به عنوان نماینده ایران در اسکار معرفی شود. فضای تهدید آمیزی است و برخی گمان می کنند با تهدید، ارعاب و فحاشی می توانند ما را وادار به عقب نشینی کنند. ما اگر قرار به ترسیدن بود اصلا شروع نمی کردیم.»

او در ادامه ادعاهایش گفت: «امروز که این گمان پیش آمده برخی می توانند با گرایشات سیاسی و فضاسازی های سیاسی مانع از انتشار نقد درباره این فیلم شوند! ما به عنوان یک برنامه تخصصی سینمایی صریح تر درباره این فیلم صحبت خواهیم کرد تا فیلم بهتری به اسکار معرفی شوند.»

افخمی اظهار داشت: «امروز شنیدم فیلم "ابد و یک روز" که از هر نظر بهتر از فروشنده است از لیست 8 فیلم اولیه معرفی به اسکار حذف شده و احتمالا فیلم "ایستاده در غبار" هم در مرحله بعدی حذف خواهد شد.»

وی گفت: «آکادمی اسکار نظر نهایی را در کنار ملاحظات خود، براساس شناخت خود از سینما می دهد و کارشناسی جدی است. برنامه هفت هم برنامه کارشناسی و جدی سینما ست. ما با آقای فرهادی دشمنی نداریم  و ارزیابی تخصصی می کنمی. من خودم بخاطر نادیده گرفتن فیلم قبلی ایشان در جشنواره کن انتقاد کردم و 3 سال پیش درباره اش یادداشت نوشتم. امسال هم همین حرف را در جهت فضاسازی برای کسب جایزه در کن، بدون آنکه فیلم را دیده باشم. زدم چون به هر حال موفقیت در عرصه بین الملل برای ایران خوب است. اما پس از تماشا، خود فیلم صرف نظر از تمایلات سیاسی ایشان و من حداقل با فیلم های قبلی ایشان مقایسه می شود.»

افخمی اظهار داشت: «باید گفت کوشش برای خوب جلوه دادن فیلم فروشنده کوششی بیهوده است و سبب تضییع حق فیلم های دیگر این لیست خواهد شد. تقریبا تمام این لیست 8 تایی بهتر و لایق تر از فروشنده برای حضور در اسکار هستند.»

افخمی در ادامه با ارائه آماری از سایت سینمایی متاکریتیک، به اشتباه این سیات را  معتبرترین سایت نقد حرفه ای در جهان خواند و گفت: منتقدین این سایت که خود از طرفداران آثار فرهادی هستند، فروشنده را ضعیف ترین فیلم این کارگردان دانسته اند.

در ادامه برنامه «هفت» با حضور احمدرضا درویش در مسیر اصلی قرار گرفت و با این فیلمساز برجسته گفت و گوی شنیدنی در گرفت. درویش درباره اینکه چگونه فیلمساز شده، گفت: «کلاس پنجم دبستان بودم که هر فیلمی را می دیدم می آدم مدرسه و روی میز می ایستاد م و برای بچه ها تعریف می کردم. بصورت بدلی نقش ها را بازی می کردم. یک معلم مشاور در دبستان داشتیم که من را خیلی تشویق می کرد به نام آقای محبوبی.»

درویش ادامه داد: «ما بنا به شرایطی که داشتیم همزمان در مغازه بافندگی کار می کردم. در جنوب شهر زندگی می کردیم و مستاجر بودیم. یک روز من پیش این مشاور رفتم و با ترس و لرز به او گفتم من یک فیلمنامه نوشتم و می خواهم بسازمش. گفت یعنی چی؟ گفتم یعنی همین. گفت فیلمنامه ات را بده. با ترس کاغذ یک برگ تاشده ام را در آوردم و داستان را خواندم. داستان یک بافنده ای بود که در مسیر برگشت از سرکار گربه ای را در جوی آب می بیند و برای نجات این گربه آن را دنبال می کند اما نهایتا خود درون جوی آب می افتد و این بار گربه به دنبال آن می افتد تا سر از دریا درمی آورد و وقتی یک کشتی او را از آب نجات می دهد، متوجه شد این کشتی دزدان دریایی بوده.»

این کارگردان برجسته گفت: «پس از خواندن داستان آقای مشاور رو به من با تشر گفت: تو غوره نشده مویز شدی؟ خجالت بکش و برو سر کلاست! من حسابی خجالت کشیدم. البته به من کمک بزرگی کرد. من بجای رفتن سر کلاس به توالت رفتم و نیم ساعت گریه کردم. اما نهایتا با خود گفتم آقای محبوبی من یک روز بالاخره فیلمساز می شوم. تا اینکه فیلم "آخرین پرواز" را ساختم. بعد رفتم سراغ ایشان و با او این فیلم را در سینما تمدن تماشا کردم.»

بهروز افخمی با طرح این سوال که چرا در سال های اخیر فیلم های جنگی به معنای درستش نداریم و با شعارهایی نظیر ضد جنگ به سمت بی قهرمانی و انفعال در فیلم هایمان رفته ایم می گوید: از سوی دیگر فیلمی مستندگونه مثل «ایستاده در غبار» می آید و فروش خوبی می کند.

درویش پاسخ داد: هر فیلم جنگی خوبی در جهان ساخته شود حتما استقبال می شود. اینکه در سینمای ما چرا ادامه نیافت و دنبال نشد باید از زوایای مختلف پیگیری شود. یکی از دلایلش این است که ساخت فیلم جنگی باید در میدان و صحنه جنگ ساحته شود که این نیاز به اراده ای دارد و این اراده باید در درون این سینما باشد. وقتی سینمای ایران از نظر شخصی من ملی نیست و طبق آمار رسمی 40 میلیون تماشاگر از دسترسی به سینما محروم باشند، دیگر ملی نیست. این یعنی بنیه سینما نحیف است و با این بدنه نحیف نمی توان وارد سینمای پرهزینه ای مثل سینمای جنگی، کودک، انیمیشن و... شد.

درویش در بخش دیگری از صحبت هایش تاکید کرد: من دو آرزو داشتم بعد از دوئل یکی ساخت رستاخیز بود و یکی فتح_خرمشهر بود. ولی الان فکر می کنم غیرممکن است برای فتح خرمشهر یک فیلم بزرگ بیگ پروداکشن باعظمت برای آن اتفاق بزرگ تولید کرد. کلا ساحت سینما انقدر کوچک و فقیر شده است که در چنین سینمایی به لحاظ نیروی انسانی و سرمایه نمی توان تولید کرد. همین دوئل در بخش خصوصی سرمایه گذاری شده است. اما با رنج بسیار و تلاش بی حد... همین امروز اگر دوئل بخواهد ساخته شود من عقیده دارم باید اسکوپ ساخته شود. اما همین امروز هم این امکانات وجود ندارد. سینمای جنگی سخت چون اما من اعتقاد دارم اساسا کار سینما کار سخت و خطرناکی است.

وی افزود: درباره سینمای جنگی سوال این است اساسا جنگ تنها بین ایران و عراق مطرح بوده است؟ واقعیت این است خیر و این جنگ می توانند بسط پیدا کند. اما امروز محدود شده است به نگاه های ضدجنگ. این بدلیل رویکرد سینماست ما وقتی که مخاطب مان محدود به عده ای خاص شده که امکان دیدن فیلم ها دارند یا رسانه هایی که منعکس کننده هستند یا جشنواره هایی که محل حضور فیلم ها هستند، این توقع می رود. سوال من این است بابت حضور بین المللی سینمای ایران در همه جشنواره ها چقدر هزینه شده است و برای همین موضوع چقدر ارز وارد ایران شده است؟ همواره هزینه کرده ایم و مردم دنیا از سینمای ما خبری ندارند.

درویش تاکید کرد: امروز ما چند تهیه کننده داریم که با تهیه کنندگان و پخش کنندگان سینمایی در جهان - غیر از جشنواره ها - رابطه تناتنگ دارند که فیلم اکران کنند و به تلویزیون آنها بدهند؟ نیست. پس ما جهانی نیستیم. در چنین سینمایی وقتی "آژانس شیشه ای" و "دوئل" و... ساخته می شود باید کلاهمان را بالا بیاندازیم.

احمد رضا درویش در بخشی از صحبت‌هایش با انتقاد از عدم اکران فیلم های خارجی گفت: مهم ترین علت برگزاری جشنواره های خارجی داد و ستد فیلم ها در بازار آنهاست. اما ما در ایران هیچ کدام از فیلم های خارجی که اتفاقا شرایط نمایش در ایران را هم دارند را اکران نمی کنیم جون فضای سینمای ما بسته است. عوامل جشنواره ها بعد از نمایش دادن فیلم های ایرانی توقع دارند که فیلمهایشان در کشور ما هم اکران شود اما ما اینجا در یک فضا تنگ نشستیم و از خودمان تعریف می کنیم.

او درباره رستاخیز نیز گفت: رستاخیز شانس و اقبال بزرگ زندگی من بوده است. باید دو مسئله را درباره آن تفکیک کرد. اولا همین که ساخته شده است اتفاق خوبی بوده است. این فیلم تجربه بزرگی برای مدیریت منابع مالی و انسانی برای سینما بوده است. برای خود من دانشگاه بزرگی بوده است. مسائلی هم که برای بعد از ساخت فیلم و در حین نمایش آن پیش آمده است، فرامتنی است. که به دلیل همین نحیف و کوچک بودن سینمای ایران رخ می دهد و اگر مسئولین تمام آرمان سینما را در جشنواره اش نمی دیدند، این اتفاق برایش پیش نمی آمد.

درویش متذکر شد: امروز این ضعف مفرط باعث شده است، خیال و آروزهای ما در فیلم هایمان خراش پیدا کند. دیگر خیال های ما به سمت عشایر، دریاها، معادن و... نمی رود. قصه های ما آرزان شده است و برای پرفروش شده با کمترین هزینه به یک ساختمان رسیده است. این دیگر سینما نیست.امروز آمار سینمایی فاجعه است. تنها 67 شهر ما سینما دارد. این یک تبعیض بزرگ فرهنگی است.

این کارگردان سینمای ایران اظهار داشت: ماجرای بعد از پائین کشیده شدن فیلم رستاخیز ماجرای فرامتنی است و بسیاری از مسائل آن ربطی به اصل ماجرا ندارد. برای اینکه مگر فیلم زیرزمینی ساخته شده است؟ فیلمی که طی 10 سال پروانه ساخت گرفته است و نهایتا با پروانه نمایش اکران شده است. آن هم درباره موضوعی به مهمی عاشورا. به هر صورت اتفاقی که افتاد شان قوانین سینما زیر سوال رفت و آقایان گفتند به دلیل جشن هسته ای سکوت کنید. مقطع اکران این فیلم با توافق هسته ای همزمان شد. چون جشن هسته ای در پیش بود آقایان گفتند: ما نمی خواستیم حواشی ای که برای این فیلم پیش آمده این جشن را تحت الشعاع قرار دهد. اما بالاخره رای دادگاه صادر شد و دولت را مقصر اعلام کرد.

درویش درباره آخرین وضعیت رستاخیز گفن: در دو ساحت ماجرا در حال پیگیری است. در بحث مالی ارشاد زیر بار نمی رفت اما با وجود رای دادگاه مجبور شد دولت بپذیرد و آقای ایوبی هم با تدبیر و درایت خودشان بالاخره به قوانین تمکین کردند. اما در باب اکران و نمایش فیلم به تهیه کننده فیلم مرتبط است و من آرزو دارم بالاخره این فیلم یک روز دیده شود. اما قراردادهای اکران بین المللی فیلم ضربه سنگینی خورده است و احیای آن سخت است. من امیدوارم که این فیلم اکران شود و به قول آقای ایوبی محرم عاشورایی تری داشته باشیم. من خیلی ناراحت شدم که آقای فخیم زاده در همین برنامه هفت گفتند بعد از رستاخیز من پشت دستم را داغ می کنم دیگر سمت فیلم تاریخی بروم.

این کارگردان تصریح نمود: دولت تدبیر و امید با این همه قول و تعهد در حوزه فرهنگ اما اینگونه با فیلم برخورد کرد. بالاخره سرنوشت سینمای ایران را که نباید در حوزه شان قوانین و هویتی با رفتار غلط خود زیر سوال برد. در دولت تدبیر و امید رستاخیز از پرده سینماها پائین کشیده شد و من امیدوارم در انتهای دولت تدبیر و امید هم رستاخیز به پرده بازگردد و مرهمی باشد بر این زخم بسیار.

در ادامه برنامه، حبیب احمدزاده نویسنده و کارگردان درباره سینمای دفاع مقدس با افخمی به گفت و گو پرداخت. حبیب احمدزاده در برنامه  با اشاره به اظهارات بهروز افخمی در ابتدای برنامه درباره فیلم فروشنده و جشن اسکار گفت: من در دوره ای جز کمیته انتخاب فیلم برای ارسال به اسکار بودم. اولا این سایتی که شما گفتید الزما نظر داوران اسکار نیست و صرفا نظر برخی منتقدان سینمایی ست. دوما برای انتخاب یک فیلم قیاس این فیلم با فیلم های قبلی این فیلمساز درست و مهم نیست. ممکن است از فیلم های قبل ضعیف تر باشد اما میان فیلم های موجود خیرالموجودین باشد. سوما چرا انقدر هر دو گروه مخالف و موافق اسکار همه برایشان اسکار مهم است؟ اگر اسکار صهیونیسیتی ست به ما چه ربطی دارد، هر فیلمی دوست دارند بفرستند.

حبیب احمدزاده در بخشی از اظهاراتش درباره فیلمسازی در حوزه دفاع مقدس گفت: بسیاری از فیلم های ایرانی در دهه شصت از روی فیلم اولین خون (رمبو) ساخته شدند... برخی اتفاقات باعث شد که بین مردم جامعه و رزمندگان شکاف به وجود آید و این رابطه دچار سیاست زدگی هم بشود، از جمله اینکه در برخی از فیلم ها گفته می شد که رزمنده بعد از جنگ با شهری مواجه می شود که دیگر ارزش های گذشته را ندارد. در حالی که این موضوع به نظر من کاملا دروغ است.

برنامه این هفته هفت بدون بخش نقد فیلم و در غیاب مسعود فراستی منتقد پرحاشیه این برنامه به پایان رسید.