روسیه و چین از «بزرگترین رزمایش دریایی تاریخ دو کشور» به دنبال چه هستند؟

در آغاز سال ۲۰۱۲، دو کشور درگیر یک جدال طولانی دریایی شدند که در آن یکدیگر را به ورود غیرقانونی به سد ساحلی اسکاربورو متهم می‌کردند. در ژوئیه سال ۲۰۱۲، چین شهر سانشا را رسماً تأسیس کرد که مرکزش در جزایر پاراسل است و به گفته چین، مسئول نظارت بر قلمرو این کشور در دریای جنوبی چین است. ویتنام و فیلیپین هر دو با این حرکت ابراز مخالفت کرده‌اند.

کد خبر: ۶۲۲۳۴۷

تاریخ: ۲۲ شهريور ۱۳۹۵ - ۰۹:۱۸

طی حدود دو سال گذشته، جهان شاهد روندی از نزدیکی هر چه بیشتر روابط روسیه و چین و اقدامات مشترک آن ها در عرصه های مختلف بین المللی بوده است. در یکی از تازه ترین و مهمترین موارد، رزمایش مشترک نظامی این دو کشور در منطقه حساس دریای جنوبی چین، از امروز آغاز خواهد شد؛ اقدامی که از هم اکنون سبب برانگیخته شدن حساسیت کشورهای غربی شده است.

به گزارش «تابناک»، بنا بر اعلام نیروی دریای چین، رزمایش نظامی هشت روزه روسیه و چین در دریای جنوبی، از امروز در سواحل استان جنوبی «گواندونگ» چین آغاز می شود؛ هرچند دریای جنوبی چین همواره منطقه ای حساس و مورد مناقشه چین و همسایگانش بوده، این حساسیت اکنون بیش از هر زمان دیگری است، زیرا در ماه ژوئیه، دیوان داوری بین المللی اعلام کرد، چین هیچ حق تاریخی بر دریای جنوبی ندارد و همچنین از تخریب محیط زیست در این منطقه انتقاد کرد. با این حال، چین این رأی را نپذیرفت و حتی در جلسه مذکور حاضر هم نشد.

بر اساس آنچه در بیانیه نیروی دریایی چین آمده، رزمایش «دریای مشترک 2016» شامل عملیات کشتی ها، زیردریایی ها، هلیکوپترهای مستقر بر کشتی و دیگر انواع تجهیزات و تسلیحات دریایی می شود. در این بیانیه همچنین آمده که دو کشور، عملیات های دفاعی، امداد و نجات و همچنین تمرین «تسخیر جزیره» انجام خواهند داد. این بزرگترین رزمایش دریایی مشترک چین و روسیه خواهد بود. آن سال گذشته در دریای ژاپن و مدیترانه نیز رزمایش هایی برگزار کردند.

دلیل حساسیت بر سر دریای جنوبی چین چیست؟

دریای چین جنوبی در سال های اخیر به یکی از کانون های مهم بحران در آسیای شرقی تبدیل شده است. روند افزایش تنش در این منطقه به حدی بوده که کانون های سنتی بحران در آسیا، همچون کره شمالی و تایوان را تحت الشعاع قرار داده است. به طور کلی، در دریای چین جنوبی حدود 250 جزیره کوچک حداکثر به مساحت یک کیلومتر مربع وجود دارد که بر اساس کشورهای درگیر به پنج دسته قابل تقسیم هستند: مجمع الجزایر اسپراتلی که مورد اختلاف چین، تایوان، ویتنام، مالزی، برونئی و فیلیپین است؛ مجمع الجزایر پاراسل که مورد اختلاف چین، تایوان و ویتنام است؛ مجمع الجزایر پراتاس که مورد اختلاف چین و تایوان است؛ جزیره هوانگ یان که مورد اختلاف تایوان، چین و فیلیپین است؛ و جزایر ژونگ شا که مورد اختلاف چین، تایوان، فیلیپین و ویتنام است. چین مدعی بزرگترین قلمرو در دریای چین جنوبی است که از استان جنوبی هینان چین تا صدها کیلومتر در جهت جنوب و شرق ادامه دارد.

بزرگترین درگیری بر سر این موضوع در دهه های اخیر میان چین و ویتنام رخ داده است. چینی‌ها در سال ۱۹۷۴، با کشتن بیش از ۷۰ نیروی نظامی ویتنام، جزایر پاراسل را تصرف کردند. در سال ۱۹۸۸، دو طرف در جزایر اسپراتلی درگیر شدند و این بار نیز ویتنام با ۶۰ کشته بازنده بود. فیلیپین نیز در چند مورد با نیروهای چین، ویتنام و مالزی درگیر شده است. فیلیپین، چین را متهم کرده که مشغول افزودن بر حضور نظامی خود در جزایر اسپراتلی است.

در ابتدای سال ۲۰۱۲، دو کشور درگیر یک جدال طولانی دریایی شدند که در آن یکدیگر را به ورود غیرقانونی به سد ساحلی اسکاربورو متهم می‌کردند. در ژوئیه سال ۲۰۱۲، چین شهر سانشا را رسماً تأسیس کرد که مرکزش در جزایر پاراسل قرار دارد و به گفته چین، مسئول نظارت بر قلمرو این کشور در دریای جنوبی چین است. ویتنام و فیلیپین هر دو با این حرکت ابراز مخالفت کرده‌اند.

در می سال ۲۰۱۴، راه اندازی یک سکوی نفتی چینی در آب‌های اطراف جزایر پاراسل، باعث برخورد چند قایق چینی و ویتنامی با یکدیگر شد. روز  31 مارس 2015 نیز دریادار هری هریس، فرمانده ناوگان اقیانوس آرام ایالات متحده اعلام کرد، چین در حال ساخت یک جزیره بزرگ در دریای چین جنوبی با قابلیت های مختلف از جمله نظامی است و نسبت به آن ابراز نگرانی کرد. این امر، خود بیش از پیش به حساسیت ها درباره دریای مذکور دامن زد. رأی دیوان در ماه ژوئیه که به آن اشاره شد، تازه ترین نمونه از جنجال ها بر سر این موضوع به شمار می رود.

منفعت روسیه در دریای جنوبی چین چیست؟

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، چند روز پیش در واکنش به بحث های موجود بر سر مشارکت روسیه در رزمایش دریای جنوبی چین، اظهار داشت که روسیه در مناقشات مربوط به این دریا از کسی جانبداری نمی کند و تمایلی به درگیر شدن در این موضوع هم ندارد.

با این حال، برخی تحلیلگران می گویند در صورتی که مجمع الجزایر مورد مناقشه «اسپارتلی» و همچنین «تنگه مالاکا» زیر نفوذ چین و خارج از دامنه نفوذ ایالات متحده باشد، به نفع روسیه خواهد بود. ویکتور لیتوفکین، کارشناس نظامی روس در این زمینه می گوید: «خواسته یا ناخواسته، روسیه از ادعای چین در دریای جنوبی چین حمایت می کند... تأسیس زیرساخت های نظامی چین، به روسیه در این منطقه در مقابل کشتی های نیروی دریایی آمریکا و سامانه های موشکی آمریکا پوشش و محافظت می دهد».

در رابطه با دریای جنوبی چین، واشنگتن مکرراً بر موضوع آزادی دریانوردی تأکید می کند که این امر، با منافع چین در منطقه در تعارض است. تأسیس زیرساخت های نظامی توسط پکن در مجمع الجزایر اسپارتلی، توان کشتی های جنگی آمریکایی برای گشت زنی در این آب ها را از بین خواهد برد.