تیغ دولبه واگذاری‌ خانه‌های تاریخی به بخش خصوصی

نمایندگان مردم در مجلس با انتقاد از نحوه رسیدگی به بناها وخانه‌های تاریخی ضمن آنکه واگذاری آن‌ها را به بخش خصوصی اقدامی موثر برشمردند نسبت به نحوه این واگذاری‌ها که می‌تواند ماهیت آثار را خدشه‌دار کند ابراز نگرانی کردند.

کد خبر: ۶۲۰۶۲۲

تاریخ: ۱۵ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۴:۰۵

اساسا تداخل بافت‌های تاریخی وفرسوده و نحوه دخالت در آن‌ها مدت‌ها است که مورد بحث مدیران شهری، میراث فرهنگی و شرکت‌های مختلف عمران و شهرسازی است، در این میان بی‌توجهی به ارزش‌های کالبدی، تاریخی و هویتی برخی بافت‌ها و خانه‌های تاریخی از سوی بعضی شرکت‌های مداخله کننده و نیز تعلل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تعیین محدوده‌های تاریخی و تدوین ضوابط و سیاست‌های جدید در نحوه مداخله در آنها، بیش از پیش این سازه های ارزشمند را در معرض تهدید قرار داده است.

ضرروت حفظ و نگهداری بناها و خانه‌های تاریخی بر کسی پوشیده نیست چراکه این بناها علاوه براینکه هویت، تاریخ و تمدن هر سرزمینی را تشکیل داده و می‌توانند ثروت‌آفرینی را برای هر کشوری به دنبال داشته باشند در ارتقاء ارزش و جایگاه آن‌ها در مجامع بین‌المللی نیز تاثیر مستقیم دارد به همین دلیل است که کشورهایی که قدمت و تاریخ چشمگیری ندارند برای متمدن و تاریخ‌دار جلوه دادن خود تلاش‌های بسیاری می‌کنند و از حداقل‌های‌شان نهایت بهره را در زمینه‌هایی همچون گردشگری و... می‌برند.

در ایران نیز با وجود توجه بیشتر به آثار تاریخی در چند سال اخیر هنوز مشکلات و بی‌توجهی متعددی پیرامون این آثار به ویژه خانه‌های تاریخی وجود دارد و واگذاری آن‌ها به بخش خصوصی به‌عنوان اصلی‌ترین طرح سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با ایراداتی رو به رو است.

در این بین توانمندسازی صاحبان خانه‌های تاریخی، اجرای صحیح واگذاری‌ها به بخش خصوصی به منظور کاهش هزینه‌های تحمیلی به سازمان میراث فرهنگی و حفظ و نگهداری مناسب از بناها، همچنین سودآوری و کسب بهره اقتصادی از طریق این واگذاری‌ها با حفظ کاربری از جمله موضوعات مهم و اساسی است که دوستداران میراث فرهنگی نسبت به آن واکنش نشان داده و خواهان رفع نواقص در این زمینه‌ها از سوی میراث فرهنگی هستند.

به همین منظور جمعی از نمایندگان خانه ملت در فرصت‌ها و مجال‌های مختلف و با مشاهده آسیب‌هایی که بناها و خانه‌های تاریخی پایتخت و دیگر شهرها وارد شده انتقادات خود را از کم کاری‌ها ابراز کرده و با آسیب شناسی مسائل و ارائه راهکار قول‌های مساعدی نیز برای حمایت از این آثار و متولیان‌شان داده‌اند.

جلودارزاده: بودجه مشخصی برای حفظ آثار تاریخی در نظر گرفته شود/مجمع نمایندگان تهران، رسیدگی به خانه‌های تاریخی را در دستورکار قرار دهد

سهیلا جلودارزاده در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت در رابطه با وضعیت خانه در حال تخریب "شیح فضل‌الله نوری" و تخریب 800 خانه تاریخی در شهر تهران طی 15 سال اخیر، گفت: حفظ اماکن تاریخی به دلایل مختلفی همچون آگاهی‌دهی و آشنایی آیندگان با تمدن ایران و عبرت‌گیری آن‌ها از گذشته ضروری است اما متاسفانه طی سال‌ها و دهه‌های گذشته در حفظ امکان و ابنیه تاریخی شهر تهران و دیگر شهرها کوتاهی‌هایی صورت گرفته و حتی اماکنی که به ثبت ملی و جهانی رسیده‌اند با قدمت چند صد یا چند هزار ساله را تخریب کرده‌ایم.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در مجلس پنجم و ششم بودجه مشخصی برای حفظ آثار تاریخی در نظر گرفته شد و بهتر است این اتفاق در مجلس فعلی نیز بیفتد، افزود: با واگذاری این خانه‌ها به نهادهای مردمی و خصوصی می‌توان سبب حفظ، نگهداری و بهربرداری مالی و معنوی از آن‌ها شد و این کار می‌تواند در دورانی که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بودجه کافی ندارد، راهکار مناسبی برای حل مشکلات باشد چراکه در این صورت با حفظ هویت خانه‌ها می‌توان بهربرداری‌های اقتصادی نیز آن‌ها کرد.

وی در ادامه افزود: معتقدم مجمع نمایندگان تهران باید این موضوع را در دستور کار خود قرار داده و ضمن تعامل با دولت در مسیر حل این مشکل و استفاده بهینه از این خانه‌های تاریخی اقدام کنند.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس تاکید کرد: نمی‌توان این مراکز فرهنگی را به حال خود رها کرده یا با تغییر کاربری صددرصد آن‌ها را مثلا صرفا تبدیل به رستوان کرد البته بهتر است برای تامین بخشی از هزینه‌ها قسمتی از خانه را به این امور اختصاص داد اما نباید کاربری برخلاف موقعیت فرهنگی آن‌ها تغییر کند.

به گزارش خبرگزاری خانه ملت، طبق آخرین اخبار خانه شیخ فضل‌الله نوری‌ با 110 سال قدمت در خیابان بهشت تهران، وضعیت بسیار نامناسب و در حال تخریبی دارد، در حالی که مسئولان دو سال قبل قول ثبت ملی این خانه را داده‌اند اما این خانه همچنان به حال خود رها شده است.

نجفی: تخریب خانه‌های تاریخی تهران غیرقابل مسامحه است

همچنین محمدرضا نجفی با انتقاد از روند رو به رشد تخریب خانه‌های تاریخی شهر تهران به خانه ملت، گفت: این ابنیه تاریخی سمبُل‌ها و نمادهایی از گذشته و تمدن ایران زمین هستند که باید به‌عنوان میراثی برای نسل آینده نیز باقی بماند؛ درواقع پیوند میان گذشته و آینده با وجود این بناها و تأثیر فرهنگی‌شان محقق خواهد شد.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: عدم مراقبت اصولی از بناهای تاریخی و بی‌تدبیری نسبت به سرمایه‌های معنوی متعلق به نسل حاضر و آینده، غیرقابل مسامحه است.

وی افزود: به نمایندگی از مجمع نمایندگان تهران از همه دستگاه‌های ذی‌ربط از جمله شهرداری، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و دیگر نهادهایی که مالکیت این آثار را بر عهده دارند، می‌خواهم که با دقت تمام این سرمایه‌های ملی را محافظت کنند.

نجفی با بیان اینکه فرزندان ما باید بتوانند بخشی از تمدن، گذشته و حتی آینده خود را در این مصادیق و نمادها جستجو کنند، گفت: ابنیه و آثار تاریخی می‌توانند فرصت‌های متعددی را برای ایران در عرصه‌های جهانی ایجاد کنند و نبودشان خلاء و نُقصان‌ بسیاری در حوزه‌های فرهنگی، آموزشی و فکری به دنبال دارد که در نتیجه در مرحله نخست؛ از مسئولان مربوط تقاضای حفاظت از این آثار را داریم و در مرحله بعد؛ به صورت جدی از جایگاه قانون‌گذاری و نظارتی وارد شده و با هرگونه کوتاهی در حفظ سرمایه‌های ملی برخورد خواهیم کرد.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی در پایان تاکید کرد: مسامحه‌ای از سوی مجلس و مشخصا از سوی نمایندگان شهر تهران درخصوص تخریب و نابودی خانه‌ها و عمارت‌های تاریخی این شهر صورت نخواهد گرفت.

به گزارش خبرگزاری خانه ملت، طبق آمار اعلام شده طی 15 سال گذشته 800 خانه تاریخی در شهر تهران تخریب شده است.

سیاوشی شاه‌عنایتی: طبق قانون آثار ملی ثبت شده به هیچ عنوان نباید تخریب شوند/ بررسی تخریب خانه‌ای تاریخی در کمیسیون فرهنگی

بنابراین گزارش طیبه سیاوشی شاه عنایتی نیز با ابراز تاسف از تخریب یک خانه تاریخی در خیابان زعفرانیه تهران به خبرنگار خانه ملت، گفت: این اقدام از سوی هر فرد حقوقی و حقیقی خلاف قانون است و میراث فرهنگی باید از طریق دستگاه قضایی آن را پیگیری کنند چراکه تخریب این بنا به معنای از بین بردن هویت تاریخ این سرزمین است و طبق قانون آثار ملی ثبت شده به هیچ عنوان نباید تخریب شوند لذا بهتر بود میراث فرهنگی تعامل بیشتری با صاحب بنا برقرار می‌کرد.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اگرچه کاربری این ساختمان تغییراتی داشته اما بنای اصلی آن با قدمت بیش از 100 سال میراث مهمی برای ما محسوب می‌شد.

سیاوشی عنایتی با بیان اینکه در چند ماه اخیر چندین مورد دزدی و تخریب آثار تاریخی در تهران دیده شده است که البته این خُسران‌ها جیران‌ ناپذیرند، گفت: وجود قوانین سخت و محکم و با نظارت دقیق تنها راه مقابله با تخریب بناهایی است که زمین آن‌ها ارزش مادی بسیاری دارد.

وی با بیان اینکه کمیسیون فرهنگی به این مسئله ورود می‌کند تا چاره‌ای برای آن اندیشیده شود، گفت: باید بررسی کرد خلاءقانونی یا نظارتی کجاست، یا اینکه چرا ضمانت قانونی برای این مسئله وجود ندارد، البته تخریب این خانه و سرقت کاشی‌های سردر یک خانه قدیمی در تهران از مسائل مهم و قابل پیگیری کمیسیون فرهنگی خواهد بود.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس افزود: همه دستگاه‌ها باید نسبت به میراث تاریخی کشور حتی اگر وظیفه قانونی در این زمینه ندارند، احساس مسئولیت کنند.

سیاوشی شاه‌عنایتی: تغییر کاربری خانه‌های مشاهیر قابل دفاع نیست/ هویت خانه سیمین و جلال نباید از بین برود

طیبه سیاوشی شاه‌عنایتی همچین در گفتگویی دیگر  با خانه ملت با انتقاد از نحوه مرمت خانه جلال آل‌احمد و سیمین دانشور، گفت: خرید این خانه‌ها توسط شهرداری یا سازمان میراث فرهنگی و گردشگری جهت تبدیل به خانه-موزه اقدام پسندیده‌ای است که معمولا پس از فوت مشاهیر بزرگ اتفاق می‌افتد درواقع شهرداری با خرید این خانه‌ها به حفظ بخش مهمی از فرهنگ این جامعه کمک می‌کند اما تغییر در شکل و شمایل آن‌ها که هویت‌شان را به مخاطره بیاندازد، قابل دفاع نیست.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: به‌یقین آرا و نظرات متفاوتی در تبدیل خانه بزرگان فرهنگی به موزه وجود دارد که تأمین نظرات همگان امکان پذیر نیست اما بهتر است درباره تغییرات با خانواده و وراث هماهنگی شود و این تغییرات هویت خانه را دستخوش آسیب قرار ندهد.

وی با بیان اینکه مناقشات بر سر اموال خانم سیمین دانشور و همچنین بوروکراسی‌ها به اندازه کافی روند تبدیل این خانه تاریخی و زیبا به موزه و البته بازسازی آن را به تأخیر انداخته است، افزود: اگر در بخش‌هایی از این منزل به‌عنوان مرمت و بازسازی تغییر کاربری صورت گرفته باشد متولیان امر باید پاسخگو باشند.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با بیان اینکه خانه سیمین و جلال آل‌احمد می‌تواند به محفلی برای اهالی کتاب و ادب تبدیل شود، گفت: کشور ایران چه در زمان معاصر و چه در تاریخ کهن خود مفاخر و بزرگان فراوانی در زمینه‌های مختلف تحویل جامعه بشری داده است و وظیفه متولیان فرهنگی حراست از میراث آن‌ها و شناسایی‌شان به نسل جوان است.

به گزارش خبرگزاری خانه ملت، به تازگی خواهرزاده جلال آل احمد با گلایه از کند بودن مرمت منزل دایی‎اش توسط شهرداری از تخریب و تغییر کاربری بخش‌های از این منزل به نام مرمت، انتقاد داشته است.

محجوب: کمیته ویژه‌ای برای نگهداری از خانه‌های تاریخی بهارستان تشکیل شود/ وضعیت خانه امجدالسلطنه به مرز هشدار رسیده

این گزارش می افزاید؛ علیرضا محجوب نیز در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت با اشاره به وضعیت نابسامان خانه تاریخی امجدالسلطنه در میدان بهارستان و عدم همکاری بانک مرکزی به‌عنوان صاحب بنا با سازمان زیباسازی شهرداری، گفت: میدان بهارستان یکی از تاریخی‌ترین و غنی‌ترین میادین شهر تهران به لحاظ دارا بودن اماکن و خانه‌های تاریخی محسوب می‌شود به همین دلیل جای تعجب دارد که مسئولان از این بناها در حوالی خیابان‌های بهارستان و جمهوری به درستی حفظ و نگهداری نمی‌کنند.

نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه دوگانگی خاصی در نوع برخورد با بناهای تاریخ شهر تهران وجود دارد، افزود: اگرچه برخی بناهای تاریخی پهلوی در خیابان ولیعصر به خوبی نگهداری می‌شوند اما در نگهداری خانه امجدالسلطنه در میدان بهارستان با قدمت بیش از ۱۱۰سال کوتاهی صورت می‌گیرد بنابراین با توجه به اینکه وضعیت این خانه از  خط زرد گذشته باید به بانک مرکزی هشدار داد که در صورت وقوع هر گونه اتفاق ناخوشایند برای آن باید خسارت‌های سنگینی متحمل شود.

وی ادامه داد: اکثر خانه‌های اطراف مجلس شورای اسلامی قدمتی به اندازه خود مجلس دارند که به همراه دیگر بناهای موجود، مجموعه‌ای تاریخی را تشکیل می‌دهند لذا باید کمیته ویژه‌ای برای نگهداری از آن‌ها تشکیل شود.

محجوب با بیان اینکه محوطه تاریخی بهارستان پس از میدان ارگ و خیابان ناصرخسرو دومین محوطه تاریخی ارزشمند پایتخت است، تأکید کرد: متولیان با کوتاهی‌های خود در حال از بین بردن این بناهای تاریخی ارزشمند هستند اما نباید در برابر بی‌مسئولیتی‌ها سکوت کرد.

عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفت: کوتاهی در صیانت از این بنای تاریخی به هیچ عنوان پذیرفتنی نیست لذا شهرداری و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری باید در مقابل بی‌قانونی بایستند و عدم برخورد آن‌ها به مثابه دست داشتن در این تخلف محسوب می‌شود.

جعفرپور: سازمان میراث فرهنگی به مالکان خانه‌های تاریخی، نه اجازه بازسازی می‌دهد نه فروش

همچنین جمشید جعفرپور به خانه ملت درباره طرح «حمایت از احیا و مرمت بافت‌های فرهنگی تاریخی و توانمندسازی ساکنین و مالکین آن‌ها»، گفت: حفظ بافت‌های تاریخی به معنای حفظ هویت و تاریخ چندین هزار ساله ایران زمین است و با توجه به افزایش نفوذ و هجوم فرهنگی حفظ این هویت باید جزء اهداف مهم مدیران باشد؛ به همین دلیل طرحی که بتواند از این بافت‌ها و ساکنین آن‌ها حمایت کند، ضرروی به نظر می‌رسد.

نماینده مردم لارستان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه سازمان میراث فرهنگی، شهرداری و وزارت راه و شهرسازی هر کدام به نوعی متولی حفاظت از بافت‌های تاریخی هستند، افزود: متاسفانه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری روی بسیاری از این خانه‌ها دست گذاشته و حتی اجازه بازسازی را به مالکین نمی‌دهد و آنها علاوه بر اینکه اجازه بازسازی ندارند، میراث فرهنگی نیز این آثار را از آن‌ها نمی‌خرد و این مسئله سبب در تنگنا قرار گرفتن آن‌ها شده است؛ درحالی که خود این سازمان نیز بودجه لازم برای این رسیدگی را ندارد.

وی با بیان اینکه وزارت راه و شهرسازی باید به کمک میراث فرهنگی بیاید، گفت: یکی از راه های حل مشکل خانه‌ها و بافت‌های تاریخی این است که وزارت راه پول خرید این خانه‌ها را بپردازد و بعد این اماکن در اختیار نهادهای فرهنگی دولتی قرار بگیرد تا علاوه بر حفظ بنای تاریخی از آن استفاده فرهنگی نیز شود، البته این طرح در شهرستان لارستان جواب داده و می‌توان آن را به کل کشور نیز تسری داد.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با بیان اینکه راه دیگر حفظ بناهای تاریخی توانمندسازی مالکان آن‌ها است، ادامه داد: باید مالکان را به حفظ این کاربری مجاب کرد چراکه معمولا وام‌ها و تسهیلات بانکی سودها و بهره‌های بالا دارند به همین دلیل مالکان با چنین وام هایی به سختی موافقت خواهند کرد، بنابراین بهتر است با حفظ کاربری از این اماکن بهره اقتصادی برد، مثلا برپایی سفره‌خانه یا رستوران سنتی در بخش‌هایی از این اماکن می‌تواند مشکل را حل کند.

نیکفر: لزوم نظارت کافی و عدم بهره‌برداری اداری در بناهای تاریخی/بخش خصوصی در اولویت واگذاری‌ها باشد

ذبیح الله نیکفر نیز در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت با اشاره به اینکه با واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی می‌توان از ظرفیت موجود در این بخش در راستای مرمت و احیای اماکن تاریخی بهره برد، گفت: البته واگذاری آثار تاریخی به بخش خصوصی، تیغ دولبه است که گاهی می‌تواند موجب تخریب بنا و آثار تاریخی شود؛ از این رو مسئولان این سازمان باید در واگذاری‌ها به بخش خصوصی دقت و نظارت ویژه‌ای داشته و این اقدام کاملا در چارچوب قانون انجام شود.

نماینده مردم لاهیجان و سیاهکل در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در اجرای این طرح امکان واگذاری اماکن تاریخی به بخش خصوصی داخلی و خارجی وجود دارد، ادامه داد: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در واگذاری‌ها، بخش خصوصی داخلی را در اولویت قرار دهد.

وی با انتقاد از وجود برخی کاربری‌های اداری در فضاهای تاریخی، تصریح کرد: به هیچ عنوان نباید از بناهای تاریخی بهره‌برداری اداری شود؛ از این رو سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باید نسبت به رفع این مشکل و بازپس‌گیری اماکنی که مورد بهره‌برداری اداری می‌شود سریعا اقدام کند.

این نماینده مردم در مجلس دهم با اشاره به اینکه برخی از آثار تاریخی شناخته شده به دلیل کمبود بودجه و عدم ترمیم و مرمت، قابل بازدید و استفاده برای عموم مردم نیستند، افزود: می‌توان با مرمت و احیای مجدد چنین بناهایی فضای مناسبی برای آشنایی بیشتر مردم و گردشگران خارجی با تاریخ و فرهنگ ایران اسلامی فراهم کرد.

سخنگوی فراکسیون میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی و مناطق آزاد مجلس شورای اسلامی اجرای صحیح طرح واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی را فرصتی  برای کاهش هزینه‌های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در زمینه نگهداری و مرمت بناهای تاریخی دانست و گفت: با احیای مجدد این بناها و تغییر کاربری درست می‌توان زمینه اشتغال بسیاری از افراد جامعه را فراهم کرد.