خونی تازه ولی چرکین در رگهای عربستان

مهدی کورانی

کد خبر: ۶۱۱۰۳

تاریخ: ۰۳ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۴:۲۹

فرزندان و نوادگان ملك عبد العزيز اولين پادشاه عربستان، همه امير و اميره خوانده مى شوند و در اين مورد حدود هزار اميره وجود دارد كه حقوقى بين 20 هزار تا 150 هزار دولار دارند و بعد از 17 سالگى اين حق را دارند كه زندگى مستقلى داشته و خانه و خدم و حشم خاص به خود داشته باشند، اين امير و اميره ها در محدوده خانه خود آزادى كامل داشته و حتى مقامات امنيتى حق دخالت در زندگى آنها را ندارند. همچنين در خارج از عربستان نيز به هيچ وجه مجبور به رعايت قوانين داخلى حتى آداب و رسوم دينى و مذهبى نمى باشند. طبيعتا آزادى كه به چهار ديوارى محدود باشد، چيزى جز فساد و بى بندبارى نيست.

رقابتها در ميان فرزندان ملك عبد العزيز امر تازه اى نبوده وبه عنوان مثال ملك سعود از پادشاهى كنار گذاشته شد و ملك فيصل نيز توسط يكى از افراد خانواده كشته شد. رقابتها در اين خاندان به هيچ وجه سياسى نبوده و كاملا شخصى و منفعتى است.

در اين راستا، فرزندان ملك عبد العزيز، از لحاظ سنى به دو نسل قديم و جديد و از لحاظ فكرى به دو گروه غربگرا و روشن فكر و گروه وهابى و تندرو و از لحاظ جناجى به دو جناح سديرى (فرزندان حصة دختر احمد سديرى يكى از 32 همسر ملك عبد العزيز) و غير سديرى تقسيم شده اند. خيلى از آنهايى كه در خارج زندگى كرده اند، شيفته ارزشهاى غربى و فساد آن شده اند و بخش ديگر تداوم فساد و قدرت خود را در ديدگاه هاى تند دينى ديده اند. و در واقع ملك عبد الله نقش ميانجى و ايجاد توازن بين اين گروه ها، جناح ها و جريانها را ايفا مى كند. و نمى تواند مستقل حكمرانى كند.

جريانهاى داخلى خاندان آل سعود

اخيرا ملك عبد الله ، براى ايجاد توازن بين اين گروه ها، جناح ها و جريانها ، امير نايف بن عبد العزيز را به سمت معاون دوم ملك عبد الله انتخاب كرد. وى شخصى تندرو و با انديشه هاى سلفى و وهابى مى باشد. و انتخاب وى به اين سمت ، در كنار پست مهم وزارت كشور نشان دهنده متمايل شدن سياستهاى آينده عربستان به سلفى گرى و تكفير شيعه و شيعه كشى است. امير نايف در سايه مريضى امير سلطان بن عبد العزيز، وبعد از فوت وى، به شكل خودكار به عنوان ولى عهد تعيين خواهد شد.

اين امر باعث اعتراض جناح دوم خاندان آل سعود شده و در اين ميان مى توان به انتقادات طلال بن عبد العزيز و فرزندش - وليد بن طلال سرمايه دار مشهور – اشاره كرد. اين جناح خواهان مشروطه شدن پادشاهى و محدود شدن آن به قانون اساسى مى باشد.. اين انتصاب جديد همچنين باعث نارضايتى فرزندان امير سلطان از جمله بندر بن سلطان نيز شده است. امير سلطان وزير دفاع قدرتمند عربستان در دهه پيش بود كه با استفاده از پول نفت براى چندين دهه، شخص متنفذ و تصميم گيرنده اصلى در مسائل كشورهاى عربى و اسلامى به حساب مى آمد. وى تمايل داشت فرزندش امير سلمان بعد از وى ولى عهد باشد.

بندر بن سلطان كه روابط مشكوكى با بوش پدر و پسر و روابط قوى با سيا دارد، گفته مى شود تصميم داشت كودتاى عليه ملك عبد الله بزند تا قبل از فوت پدرش بتواند بر تخت پادشاهى بنشيند. ولى اين اقدام وى خنثى شد و اكنون در خانه اش تحت كنترل است . بندر در رسوائى هاى سياسى متعددى از جمله قرارداد يمامه نقش داشته است كه در اين قرار داد با استفاده از مازاد بهاى خريد تعدادى هواپيماى نظامى، تروريستهاى القاعده و تكفيريهاى انتحارى در كشورهاى مختلف پشتيبانى مالى مى شدند.

به غير از تعيين نايف بن عبد العزيز در سمت معاون دوم پادشاه، ملك عبد الله يكسرى تغييراتى را ايجاد نمود كه يك نوع كودتا عليه نسل قديمى خاندان به حساب مى آيد و در اين راستا وجود بردارش امير مقرن در پست رييس استخبارات عربستان، كمك حقيقى براى حفظ قدرتش مى باشد. سعود الفيصل وزير خارجه نيز اگر چه از جناح سديريها نيست ولى مورد وثوق ملك عبد الله است و در نهايت مى توان گفت كه يك معادله پيچيده اى بر اين خاندان حاكم است كه در آن پول، قدرت و نفوذ، تاثير اساسى دارند.

جايگاه وهابيت بعد از 11 سپتامبر و ولى عهدى امير نايف

بر كسى پوشيده نيست كه عربستان از اتحاد عجيب و غريب خاندان آل سعود و وهابيت بوجود آمده و اين اتحاد فراتر از آن است كه بتواند يكى را در ديگرى محو كند. اين ارتباط شامل توازن بسيار دقيق و حساسى است.

اگر در گذشته اميران آل سعود مى توانستند ظاهرى از اسلام را رعايت كنند و اكنون بعد از سفر به غرب و تحصيل در آنجا و تاثير پذيرى از جوامع غربى اين امر ممكن نيست، در نتيجه براى رعايت توازن، بايد امتياز مهمترى را به وهابيت واگذار كنند.
اگر در گذشته مى توانستند شعارهاى توخالى در حمايت از فلسطين و بر ضد اشغالگرى اسرائيل سر دهند، امروزه در سايه آخرين تغيير و تحولات منطقه نمى توانند حتى چنين شعارهاى بدهند و در نتيجه بايد در مقابل به وهابيت باج بدهند، تا اين توازن دوباره برقرار شود.

به دون شك اين امتياز چيزى جز تزريق مبالغ هنگفت براى فعاليتهاى خارجى وهابيت از جمله پشتيبانى جريانهاى تكفيرى و انتحارى در چچن، افغانستان، پاكستان و عراق نيست و بدون شك اين امتياز چيزى جز باز گذاشتن دست وهابيت در مقابل مذاهب ديگر اسلامى از جمله شيعه نمى باشد.

ارتباط خاندان آل سعود و ايالات متحده نيز چنين حكمى دارد. اگر ملك عبد الله برخلاف ملك فهد ، در مسائل داخلى و مسائل مربوط به رقباى خاورميانه ايش كوتاه نمى آيد، بايد در مقابل اين سياست، بهاى هم ارزشى را به غربى ها بدهد.
اگر ملك عبد الله قدرت را در عربستان به نفع خود قبضه كرده و به هيچ اميرى حتى اگر دوست صميمى سران آمريكا و سيا باشد اجازه نمى دهد كه در پادشاه به رقابت با وى بپردازند، بايد در مقابل گوهر هم ارزشى را به غربى ها بدهد.

بدون شك اين بها چيزى جز پيشبرد صلح و سازش اعراب با اسرائيل نبوده و اين گوهر نيز چيزى جز باز نگه داشتن لوله هاى انتقال نفت به غرب نمى باشد.

اين معادله با سياست هاى جديد آمريكا در خاورميانه هماهنگى كامل دارد. زيرا آمريكا بعد از شكست در رسيدن به اهداف اصلى خود در جنگ عراق، تلاش كرده منافع دو محور جهان اسلام را چنان در يكديگر متداخل نمايد، كه كشورهاى اسلامى از جمله عربستان به نحو سازش ناپذيرى بر عليه يكديگر جبهه آرايى كنند تا بتواند آهسته خودش را ازمنطقه خارج كرده و از دور به صحنه آرايى مشغول شود.

اين معادلات به هيچ وجه از بين رفتنى نبوده و به همان ميزانى كه خاندان آل سعود در سياست معينى پيش مى روند، بايد به همان ميزان به وهابيت امتياز بدهند. و سياستهاى عربستان نيز بر همين منوال قابل پيش بينى است. به همان ميزان كه سازش عربستان با اسرائيل بيشتر مى شود، شيعه كشى اين كشور در خارج نيز بيشتر خواهد شد و به همان ميزانى كه فساد خاندان آل سعود بيشتر شود، تزريق سرمايه به وهابيت بيشتر خواهد شد و دست وهابيت براى جذب جريانهاى تندرو در خارج از جهان بيشتر خواهد شد.

نيازى نيست كه براى شناخت فساد و بى بند بارى در فرزندان خاندان آل سعود به دنبال تحقيقات جامعه شناختى و حقوقى باشيد، دانستن همين مسئله كه 56% از مبارزان سلفى و تكفيرى در عراق (به گفته ان بى سى نيوز) را عربستانى ها تشكيل مى دهند خود گوياى ميزان فساد و بى بند بارى است كه خاندان آل سعود در آن غرق گشته اند.
همچنين نيازى نيست كه براى شناخت روند مذاكرات صلح و سازش اعراب با اسرائيل اطلاعات محرمانه داشته باشيد، شنيدن اخبار مربوط به شيعه كشى و فهميدن ميزان رواج شيعه ستيزى در كشورهاى عربى خود بهترين گواه بر اين موضوع است كه اين مذاكرات اكنون در چه مرحله اى مى باشد.

ايالات متحده و وهابيت

مدتى پيش، وزير خزانه دارى آمريكا سه تن از سرمايه داران عربستانى را به حمايت از تروريسم متهم كرد. آنها كمكهاى هنگفتى را به گروه راديكالى ابو سياف در فليپين انتقال داده بودند. محمد صغير يكى از اين سرمايه دارها رابط سرمايه داران خليج و گروه ابو سياف نيز به حساب مى آيد. آمريكا خوب مى داند كه تازمانى كه اين گروه منافع آمريكا را به خطر نيانداخته، عربستان نمى تواند هيچ اقدامى عليه اين سه شهروند وهابى خود انجام دهد.

همچنين شاهديم كه آمريكا عليه انتحارى هاى كه توسط عربستان براى كشتن شيعيان به عراق مى روند، عكس العملى نشان نمى دهد ولى عليه وهابى هاى كه از طريق سوريه براى انجام عمليات عليه نيروهاى آمريكاى و ارتش عراق به اين كشور مى روند، به شدت عكس العمل نشان مى دهد، زيرا مى داند كه عربستان براى خارج كردن بحران از كشورش، چاره اى جز صادرات انتحارى و تروريست به عراق ندارد. بدين جهت انتشار صداى ضبط شده (صالح اللحيدان) رييس دادگسترى عربستان كه جوانان را براى رفتن به عراق تشويق مى كرد، نيز امرى غير منتظره نمى باشد و البته عكس العمل آمريكائى ها را نيز بر نمى انگيزد، زيرا قرار است عربستان به زودى بهاى بسيار بزرگى را در بهبود روابطش با اسرائيل بپردازد.

و برعكس اگر عربستان احساس كند روند صلح و سازش با اسرائيل با موانعى روبه روست، ترجيح خواهد داد، فعلا از دادن باج بيشتر به وهابيت خوددارى كند، وبركنارى شيخ عادل الكلبانى كه علنا شيعيان را تكفير مى كرد و زمينه شيعه كشى در عراق را مهيا مى كرد، از امامت نماز در حرم مكه نيز به همين معناست.

حزب الله لبنان و معادله آل سعود ـ وهابيت

آيا حزب الله بايد نسبت به معادله آل سعود ـ وهابيت بى تفاوت باشد؟ در مقابل تا چه ميزانى اين معادله بايد، مقاومت حزب الله عليه اشغالگرى اسرائيل را تحت الشعاع قرار بدهد؟ آيا اهتمام به اين معادله به اين معنى است كه فروپاشى كامل اسرائيل را به معناى ميدان دادن به سلفى ها و تكفيرى ها و قدرت گرفتن آنها در جهان اسلام بدانيم؟ آيا اهتمام به اين معادله به معناى عدم اولويت دادن به طرحهاى نظامى اى است كه مى توانند كشور اسرائيل را در باتلاق هاى منطقه غرق كند تا زمينه براى وهابيت جهانى باز نشود!