مجلس و روش «پله بی سیت» رئیس‌جمهور در معرفی کابینه

چنانچه رئیس‌جمهور، مستقیم وزرایش را به مردم معرفی می‌کند، پشتوانه و سوابق آنان را از طریق تلویزیون در میان می‌گذارد و تلاش می‌کند، نظر مثبت مردم را به وزرای پیشنهادی جلب کند. این سیاست هرچند پیامدهای حقوقی ندارد، اما مجلس را در تنگنا می‌گذارد و مردمی که نسبت به یک موضوع توسط رئیس‌جمهور توجیه شده‌اند و ذهنیتی آماده برای پذیرش آن دارند، ممکن است با مخالفت مجلس با آن موضع برآشوبند و مجلس را عامل ناکامی معرفی کنند.

کد خبر: ۶۱۰۱۰

تاریخ: ۰۲ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۷:۰۳

مجلس بررسی صلاحیت وزرایی را آغاز کرده که از طریق تلویزیون با بسیاری از آنان آشنا شده است. هر روز بر میزان گمانه‌زنی‌ها درباره نحوه تعامل مجلس با وزرای پیشنهادی رئیس‌جمهور، افزوده می‌شود.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، با وجودی که اقلیت مجلس و برخی از اصولگرایان از نحوه معرفی وزرا ناراحت هستند، اصولگرایان در مجموع بر این باورند که باید رئیس‌جمهور را در تعیین وزرا کمک کرد. برخی از اعتماد مشروط به دولت می‌گویند و معتقدند که باید وزرا را تأیید کرد، ولی بالای سرشان ایستاد.

در همین حال، برخی شرایط سیاسی ـ اجتماعی و اقتصادی ایران را عاملی در راستای تأیید حداکثری وزرا می‌دانند و اعتقاد دارند، امور کشور نباید معطل وزرا شود. برخی بر این باورند که در صورت تأیید نشدن وزرای پیشنهادی، تضمینی نیست که وزیر پیشنهادی در بار دوم و یا سوم، قوی‌تر از وزیر پیشنهادی کنونی باشد، یا راه را برای معرفی کاندیداهای مطلوب رئیس‌جمهور باز نکند.

به هر روی، اصولگرایان ناگزیر یا از روی اشتیاق، رویکردشان کمک به دولت است، چه آنکه علی لاریجانی می‌گوید: در بررسی وزرا، مسائل حاشیه‌ای کنار گذاشته شود. به همه دلایل نامبدره، همراهی حداکثری مجلس با رئیس‌جمهور در این مقطع ضروری است؛ البته این هرگز بدان معنا نیست که در بررسی صلاحیت‌های عمومی و تخصصی وزرای پیشنهادی کوتاهی شود، بلکه کمک در راستای استقرار هر چه سریعتر دولت با حداکثر وزرا به این دلایل است.

این گزارش می‌افزاید: مسأله اما این نیست، بلکه نحوه تعامل مجلس یا به گفته آقای لاریجانی «روح جمهوریت نظام» با دولت دهم، پس از تشکیل دولت است. به نظر می‌رسد، محمود احمدی‌نژاد با ظرافتی خاص یک نوع دمکراسی مستقیم را برای ارتباط با مردم برگزیده است؛ یک نوع دمکراسی مستقیم به نام «پله بی سیت».

«پله بی سیت»، واژه‌ای لاتینی است به معنای «حکم مردم»؛ این روشی است برای آشکار کردن عقیده مردم درباره موضوعی سیاسی با اهمیت عمومی و معمولا رهبران سیاسی هرگاه درستی تصمیماتشان توسط نهادهای قانونی مرتبط مورد تردید قرار می‌گیرد، از آن بهره ببرند.

«پله بی سیت»، بیان عقیده بدون نتایج حقوقی است؛ هرچند شگرد رئیس‌جمهور را نمی‌توان به طور قطع «پله بی سیت» نامید، اما نتایج کار، همان نتایج این نوع دمکراسی است.

چنانچه رئیس‌جمهور، مستقیم وزرایش را به مردم معرفی می‌کند، پشتوانه و سوابق آنان را از طریق تلویزیون در میان می‌گذارد و تلاش می‌کند نظر مثبت مردم را به وزرای پیشنهادی جلب کند. این سیاست هرچند پیامدهای حقوقی ندارد، اما مجلس را در تنگنا می‌گذارد و مردمی که نسبت به یک موضوع توسط رئیس‌جمهور توجیه شده‌اند و ذهنیتی آماده برای پذیرش آن دارند، ممکن است با مخالفت مجلس با آن موضع برآشوبند و مجلس را عامل ناکامی معرفی کنند.

به استناد این گزارش، هرچند رأی اعتماد حداکثری به وزرا با در نظر گرفتن همه دلایل بالا لازم است، اما پس از آن مجلس نباید در تله بازی «پله بی سیت» گرفتار و شده و بازنده آن باشد، چنانچه مجلس هفتم این بازی را باخت. مجلس باید در این دوره به مانند رئیس‌جمهور به دمکراسی مستقیم روی بیاورد، به ویژه رئیس مجلس و سران اصولگرا باید مستقیم با مردم از ناکارآمدی‌های احتمالی و ضعف‌های آن بگویند. این کار هرچند مطلوب نیست، اما موقتاً لازم است.

رئیس مجلس باید از مشکلات وزرا و وزراتخانه‌ها و سرانجام طرح‌ها و قانون‌هایش، از تذکرهایش و... مستقیم و با حجم زیاد با مردم سخن بگوید؛ مثلا درباره وزرای تازه وارد یا خانم‌هایی که وارد دولت شده‌اند، اگر احتمالا عدم تأییدی پیش آمد، همان اندازه که رئیس‌جمهور در تأیید آنان سخن گفت، به همان اندازه نیز رئیس مجلس دلایل تأیید نشدن آنان را از دید وکلای ملت به آگاهی مردم برساند. مجلس نباید در صورت عمل به وظایف قانونی‌اش، عامل ناکارآمدی احتمالی دولت جلوه کند. با روشی که رئیس جهمور برگزیده است، مجلس و به ویژه نمایندگانی که صاحب اقتدار هستند، باید به سبک رئیس‌جمهور، نظرات مردم را به سمت مجلس جلب کنند تا میزان قصور دولت و مجلس به روشنی مشخص شود.

در پایان این گزارش اشاره می‌کند: این راهبرد هر چند در ظاهر برای جلوگیری از انفعال مجلس در برابر دولت است، اما در واقع کمک به کارآمدی دولت یا نظام است. مجلس اگر از سؤال و استیضاح برای کارآمد کردن دولتیان طرفی نبسته است، در این راستا، مسائل را مستقیم به مردم عرضه کند، چرا که کارآمدی یک دولت یا نظام، موضوعی است که به هیچ قیمتی نمی‌توان از آن گذشت؛ کارآمدی امروزه خود به عاملی مشروعیت‌ساز برای دولت‌ها تبدیل شده است.

با این حال، هر چه بیشتر مجلس بر کارآمدی دولت پافشاری کند، بر مشروعیت دولت و اقبال گسترده‌تر به آن افزوده خواهد شد، چرا که دولتی که کارآمد باشد، اقتصاد و صنعت را رونق می‌دهد و رفاه اجتماعی را فراهم می‌کند و مطئمناً از دولتی که همواره موفقیت خود را به رأی بالای مردم و عواملی غیر از کارآمدی مستند می‌کند، با اقبال بسیار گسترده‌تری روبه‌رو خواهد شد.