نگذاريم ابوعلي‌سينا را مصادره كنند

کد خبر: ۶۰۷۴۷

تاریخ: ۰۱ شهريور ۱۳۸۸ - ۰۷:۳۳

توكل دارايي، رئيس روابط عمومي و امور بين‌الملل بنياد علمي و فرهنگي بوعلي‌سينا و دبير كميته اطلاع‌رساني جشنواره حكمت سينوي با ارسال مطلبی به «تابناک» در وصف عظمت و شکوه نابغه ایرانی ابو علی سینا آورده است:

تقدیم به ساحت طبيب جهاني شيخ‌الرئيس

اول شهريور ماه هرسال در تقويم رسمي كشور با نام حجت‌الحق، شيخ‌الرئيس بوعلي‌‌سينا عجين شده است. جناب بوعلي‌سينا،‌ يگانه دانشي مردي در پهنه جغرافياي اسلامي- ايراني است كه آوازه‌اش پس از يك‌هزراه هم چنان در جهان پيچيده و چيره‌دستي و تبحرش در علم و انديشه را به افسانه و اسطوره نزديك كرده است.

مكتب سينوي 6 قرن پس از وي در شرق و غرب، هنوز طرفداران و پيرواني انديشه‌ورز دارد و برخي نظريات و ابتكارتش از وراي گذشته،‌ هنوز جاذبه و اعتبار دارد.

مايه تحسين و تمجيد است كه ابن‌سينا در حدود 37 سال يعني از 21 سالگي كه همه دانش‌هاي رايج زمان خود را بسيار عالي و قوي آموخت تا 58 سالگي كه در همدان به ديار باقي شتافت در عين طبابت و وزارت و تدريس و قرار و فرار و سفر و حضر و حتي زندان بيش از 456 كتاب و رساله و نامه نوشته و در آنها دانش ديني، فلسفي، عرفاني، رياضي، فقهي، طبيعي، پزشكي و موسيقايي خود را به يادگار گذاشته كه پس از او حكيمان عاليقدري مانند امام فخر رازي و خواجه نصيرالدين طوسي بر آنها شرح نوشته‌اند و بر درستي آنها تأكيد كرده‌اند.

در رساله‌ها و كتب شيخ موضوعاتي درباره عرفان و رياضي و مطالب الهي و ديني و طبيعي و پزشكي و مادي و معنوي و حسي و عقلي و جسمي و خانوادگي و اجتماعي و ... مطرح شده و درباره نظرات دانشمندان قبل از خود به‌ويژه ارسطو و بقراط و جالينوس و فارابي با مهارت و تسلط مطلب نگاشته و نظريات درستي را نيز به آنها اضافه كرده است.

كتاب شفاي جناب شيخ، دايره‌المعارفي از علوم رايج آن عصر بوده و 5 جلد كتاب قانون كه مجموعه عظيم در علم طب است، دست‌كم 500 سال در زبان‌هاي لاتين و انگليسي و آلماني و ايتاليايي و فرانسوي و عبري ترجمه و تدريس مي‌شده و محل رجوع پزشكان و حكيمان بوده است.

23 جلد از كتب بوعلي‌سينا به زبان فارسي وجود دارد كه بعضي را خودش به فارسي نوشته و ترجمه كرده و برخي را ديگر دانشمندان ترجمه كرده‌اند.

دانشنامه علايي يا حكمت علائيه كه مانند شفا حاوي همه علوم بوده، معراج‌نامه در تشريح معراج پيامبر(ص)، رساله مبداء و معاد، رساله نبوت، فن سماع طبيعي، رساله حي‌بن يقظان و رساله الطير و ترجمه‌هاي رساله عشق، حق‌اليقين شفا و كتاب علم‌النفس از جمله كتب اين دانشمند بزرگ به شمار مي‌روند. قصيده عينيه جناب شيخ‌الرئيس كه هم‌اكنون در كتيبه‌هايي سنگي در دور تا دور اتاق قبر او منقش گشته است، بيست بيت به زبان عربي درباره نفس ناطقه انساني است كه تفاسير و ترجمه‌هاي متعددي از آن صورت گرفته است.

برخي از اشعار بوعلي‌سينا به زبان فارسي نيز پرمغز و مستدل به شهره عام و خاص رسيده‌اند.
رباعي، كفر چو مني گزاف و آسان نبود / محكم‌تر از ايمان ايمان نبود / در دهر چو من يكي و آن هم كافر / پس در دهمه دهر يك مسلمان نبود كه در انتاسب آن به اين حكيم الهي ترديدي نيست نشانه‌اي از مظلوميت ايشان در عين اقتدار علمي است.

اعتراف اين يكه‌سوار دانايي به ناداني د رعين تابيدن هزاران خورشيد دانش و معنويت بر او كه در رباعي زير تجلي يافته است خود درس بزرگي براي كساني است كه در راه كسب دانش و بالارفتن از كوه دانش گام بر مي‌دارند.

دل گرچه در اين باديه بسيار شتافت / يك موي ندانست ولي موي شكافت / اندر دل من هزار خورشيد بتافت / آخر به كمال ذره‌اي راه‌ نيافت.

اگرچه درباره اين چهره تابناك عالم هزاران رساله و شرح و توضيح نگاشته شده، اما نبوغ سايه افكنده بر دانش وسيع و مطالب باقي مانده از او، چنان دانشمندان را مبهوت و دچار حيرت كرده است كه "ابن‌سينا پژوهي" و آشنايي با مكتب سينايي بعد از هزار سال در اقصي نقاط جهان و در آسيا و اروپا و آمريكا رونق ويژه دارد و گرمابخش محافل دانشگاهي است.

در ايران ما نيز پس از گذشت هزار سال از درگذشت اين دانشمند جليل‌القدر بنياد علمي و فرهنگي بوعلي‌سينا با مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي شكل گرفته و از سال 1385 فعاليت خود را آغاز كرده است.

شناخت و معرفي اين دانشمند مشهور عالم اسلام و ايران و تبليغ و شناساندن مكتب سينوي و نيز معرفي مفاخر ايران و اسلام جزو وظايف اين بنياد نوپا مي‌باشد.

از آن‌جا كه تكريم و بزرگداشت اين دانمشند ايراني و معرفي آن به نسل جوان و نوجو در دستور كار اين مركز علمي قراردارد، همايش پاسداشت حكيم هزاره‌ها در هزارمين سال وفات شيخ‌ با شركت مقامات كشوري از جمله آيت‌الله هاشمي رفسنجاني و دانشمندان ابن‌سينا شناس به مدت 2 روز در همدان برپا شد و آغازي براي درافكندن طرحي تازه براي شناساندن و معرفي جناب شيخ گرديد.

مقدمات برگزاري آيين جايزه بين‌المللي بنياد علمي و فرهنگي بوعلي‌سينا با ارزش يك‌صد هزار دلار، كه با پشتيباني استاندار محترم همدان پس از تصويب هيئت امنا، صورت گرفته از جمله برنامه‌هاي بنياديني است كه با همكاري استانداري همدان و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در 23 آبان‌ماه 88، اجرايي مي‌شود.

اين جايزه كه به نام شيخ‌الرئيس با نشان حكيم هزاره‌ها اهدا مي‌شود در كنار مقبره او، در پنج موضوع ابن‌سينا پژوهي،‌ فلسفي، پزشكي، حكمتانه و مفاخر به دانشمندان و فعاليت‌هاي برجسته‌اي تقديم مي‌شود كه در زمينه خدمت به بشريت و ترويج حكمت و دانش تلاش‌ كرده‌اند.

اگر به تعبير معصوم (ع) حكمت گم شده مؤمن است؛ بنياد بوعلي‌سينا در ترويج اين ارزش الهي درصدد است به حكيماني كه عمري را در اين راه سپري كرده‌اند، جايزه‌اي به نام بوعلي‌سينا تقديم نمايد تا در وانفساي گريز از مباني الهي دانش، راهگشاي دانشمندان ايران و جهان باشد.

از طرف ديگر اهداي جايزه فلسفي و پزشكي آن هم به دانشمندان يا مؤسسات جهاني كه فعاليت پيش‌برنده در فلسفه پزشكي دارند و نيز اهداي جايزه به كساني كه در ترويج و تحقيق پيرامون عالمان ايران‌زمين و مفاخر اسلام و ايران فعاليت دارند مي‌تواند در ترغيب و تشويق خادمان علم و فرهنگ مؤثر باشد و تحت آوازه خوشنامي ابن‌سينا، موتور محركه‌اي براي فعاليت‌هاي علمي امروزين كشور باشد.

با اين حال بنياد بوعلي‌سينا با همه اهميت و ظرفيتي كه تحت نام بوعلي دارد، با بودجه‌اي اندك چگونه مي‌تواند رسالت خويش را به سرانجام برساند؟ اگر كشورهاي غربي با هزينه‌هاي ميلياردي و تحقيق و پژوهش‌هاي زمان‌بر و آينده‌نگر خود روز‌به‌روز فاصله علمي خود را با ما زيادتر مي‌كنند و اگر كشورهاي حاشيه‌اي با تمسك به جغرافياي ايران بزرگ آن زمان و يا دستاويز قراردادن زبان علمي عربي ابن‌سينا او را به نام خود مصادره مي‌كنند و حتي در بسياري از مرض‌هاي معتبر جهاني از او به عنوان فيلسوف عرب نام‌برده‌اند؛ نشانه كاهلي و سستي نسل ماست و جامعه‌اي كه نتواند مفاخر و بزرگان خود را هم خود بشناسد و هم به ديگران بشناساند؛ در جهان امروز حرفي براي گفتن ندارد.

ترديدي نيست كه ابن‌سينا ايراني‌ترين دانشمند و فرزند اين آب و خاك است و نيز آوازه او به قدري بلند و سترگ است كه "Avicenna" حتي هم پاي نام ايراني بين عام و خاص شده‌است و او را سلطان‌الاطباء مي‌نامند.

بنابراين سنگر گرفتن در پشت اين نام بزرگ بايد به قدر عظمت اين كوه بلند دانش باشد و در خور اين نام و گرنه دير زماني نخواهد گذشت كه از بنياد بوعلي‌سينا جز نامي هم‌رديف ديگر مؤسسات خنثي و بي‌اثر برجاي نخواهد ماند.

ظرفيت بزرگ نام شيخ‌الرئيس ايجاب مي‌كند كه مسئولان بلندپايه كشور در اجماعي به عظمت اين نام، و به‌ويژه معاونت علمي رياست جمهوري، وزارتخانه‌هاي علوم، فرهنگ و ارشاد اسلامي، بهداشت و درمان و مراكز علمي كشور، هم در زمينه تأمين بودجه كافي و اثرگذار و هم در پشتيباني معنوي و علمي از بنياد بوعلي‌سينا، نگذارند چراغ افروخته‌اي كه پس از هزار سال مي‌خواهد كتاب شفا را به فارسي ترجمه كند و صدها وظيفه علمي ديگر را برعهده بگيرد به ضعف و خاموشي گرايد.

اين بنياد با اساسنامه‌اي غيردولتي مي‌تواند سكوي ارتباطي و پرش علمي كشور و محل مجادلات تئوريك دانشمندان در عرصه‌هاي مهم فلسفي و علمي و برنامه‌هاي رفاه انديش براي جامعه بشري باشد.

اگر مسئولان علمي و فرهنگي كشور به اين نتيجه برسند كه رسيدن ايران به مقام اول علمي خاورميانه در افق چشم‌انداز توسعه به جد و جهدهاي بيشتر و يافتن راه‌هاي جديد و ابتكارات نو نيازمند است، به طريق اولي بنياد بوعلي‌سينا مكان شايسته‌اي است كه مي‌تواند زير پرچم شرف‌الملك ابن‌سينا؛ موتور محركه توسعه علمي كشور در علوم انساني و حتي تجربي باشد.

به آن اميد كه اين صدا شنيده شود و اين اميد به يأس مبدل نشود. همين