اهداف و دلایل سفر غیرمنتظره وزیر خارجه مصر به اسرائیل پس از ده سال

اهمیت سفر شکری به تل‌آویو، به واسطه اعلام نشده بودن آن و همچنین این حقیقت است که طی ده سال اخیر، روابط میان مصر و رژیم اسرائیل چندان نزدیک نبوده است. آخرین بار در سال ۲۰۰۷ بود که وزیر خارجه وقت مصر از اسرائیل دیدن کرد. این بار، بنا بر گزارش‌های رسیده از قاهره، قرار است در ادامه دیدار شکری از اسرائیل «جزئیات اعتمادسازی میان فلسطینیان و اسرائیلی‌ها آماده شده و زمینه‌ای مناسب برای مذاکرات مستقیم مهیا شود؛ مذاکراتی که هدف از آن رسیدن به راه حلی فراگیر و عادلانه است».

کد خبر: ۶۰۵۰۶۷

تاریخ: ۲۱ تير ۱۳۹۵ - ۱۵:۰۴

در شرایطی که طی چند سال اخیر، انتقاد از اقدامات رژیم اسرائیل در طیف گسترده‌ای از موضوعات، به ویژه مسئله صلح با فلسطینی‌ها شدت گرفته و دامنه آن حتی به کشورهای غربی نیز رسیده، یکی از دولت‌های مهم عربی منطقه، یعنی مصر، روند آشتی با این رژیم را رسماً کلید زده است. سفر سامح شکری، وزیر خارجه مصر به تل‌آویو و دیدار وی با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل، در همین راستا ارزیابی شده است.

به گزارش «تابناک»؛ روز گذشته منابع خبری اعلام کردند که برای نخستین بار در حدود ده سال گذشته، وزیر خارجه مصر در سفری اعلام‌نشده وارد سرزمین‌های اشغالی شده است. بر اساس این گزارش‌ها، سامح شکری قصد دارد در این سفر روند صلح خاورمیانه را احیا نماید. سامح شکری با بیان اینکه خاور میانه در «نقطه عطفی بحرانی» قرار دارد، در آغاز سفر دور از انتظار خود به سرزمین‌های اشغالی و در دیدار با نخست‌وزیر اسرائیل در بیت‌المقدس گفت مصر می‌خواهد به راه حل جامع صلح کمک کند؛ راه حلی که به گفته شکری، «تأثیری بسیار مثبت و گسترده بر اوضاع سراسری منطقه خواهد گذاشت».

به نوشته «دویچه وله»، پیش‌زمینه این سفر از پیش اعلام‌نشده، تلاش‌های تازه‌ برای جان بخشیدن دوباره به طرح ابتکاری صلح اعراب است که در سال ۲۰۰۲ ارائه شد و همچنین همکاری نزدیک‌تر این دو بازیگر در مبارزه با گروه تروریستی داعش. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل در ماه مه از ابراز تمایل عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر برای برقراری صلح میان اسرائیل و فلسطینیان استقبال کرد.

السیسی گفته بود مصر خواستار به عهده گرفتن «نقش رهبری‌ در تلاش ‌برای استقرار صلح با فلسطینیان و شتاب بخشیدن به برقراری رضامندی در منطقه» است. السیسی تأکید کرد که رهبری فلسطینیان نیز برای پیشبرد این هدف باید آماده گفت‌وگوهای رو در رو باشد. در رادیو اسرائیل گفته شده که سفر قریب‌الوقوع نتانیاهو به قاهره نیز از موضوعات مورد گفت‌وگو در سفر شکری است. البته این خبر هنوز به شکل رسمی تأیید نشده است.

مصر در سال ۱۹۷۹ نخستین کشور عربی بود که با بستن قرارداد صلح، موجودیت رژیم اسرائیل را به عنوان یک «کشور» به رسمیت شناخت. با این حال، به دلیل اشغال مناطق فلسطینی‌نشین و گسترش شهرک‌سازی اسرائیلی‌ها، روابط مصر و اسرائیل هرگز نزدیکی ویژه‌ای نیافت. ولی برخی چنین تحلیل می‌کنند که به واسطه تهدیدهای شاخه نیرومند داعش در شبه‌جزیره سینا، همکاری‌های نظامی و امنیتی میان دو بازیگر در طول سه سال گذشته به سرعت رو به افزایش گذاشت. البته در این میان نباید موضوع کنار زده شدن محمد مرسی، رئیس‌جمهور سابق مصر از قدرت و روی کار آمدن السیسی به عنوان یک چهره نظامی نزدیک به نظام اسبق مصر را نیز کم اهمیت شمرد.

اما بر خلاف گزارش‌های کلی اولیه، محتوای دستور کار شکری در سفر به سرزمین‌های اشغالی، امروز و در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک وی با نتانیاهو بیشتر روشن و مشخص شد. در این راستا، شکری مشخصاً سه شرط را برای ازسرگیری روند سازش میان فلسطین و رژیم اسرائیل مطرح کرد.

در ابتدای این کنفرانس، وی اشاره کرد که سفرش به سرزمین‌های اشغالی در راستای دیدگاه عبدالفتاح السیسی رئیس جمهور در خصوص تحقق صلح در منطقه صورت گرفته است. وی اشاره کرد که تحقق صلح، تأثیرات زیادی بر منطقه خواهد داشت و بر این اساس، تحقق راه حل دو دولت نیازمند اقدامات جدی است. شکری افزود که مصر از راه حل عادلانه در خاورمیانه حمایت می‌کند و ما در ارائه تمامی اشکال حمایت جهت تحقق این هدف جدی هستیم. وی درباره شروط لازم برای احیای روند صلح، تأکید کرد که تحقق اعتماد مطلوب بایستی بر ۳ چیز متکی باشد: «عدالت و حقوق مشروع، احترام به حق دیگران برای زندگی در صلح و ثبات و تمایل متقابل به همزیستی مسالمت آمیز در دو دولت مستقلی که در کنار یکدیگر در صلح و امنیت زندگی کنند».

شکری در ادامه اظهار داشت که در ژوئن گذشته در سفری به رام الله با رهبران فلسطینی دیدار و گفت‌و‌گوهای مفصلی با آن‌ها انجام داده است و اکنون نیز برای تکمیل این گفت‌و‌گو‌ها به سرزمین اشغالی سفر کرده است.

در مقابل، نتانیاهو تأکید کرد که معاهده صلح با مصر به منزله «صخره ثبات در منطقه» است. وی افزود که از پیشنهاد السیسی و طرح صلح وی با فلسطینیان استقبال می‌کند و خواهان تحقق راه حل دو دولت به صورت محسوس است. این در حالی است که مذاکرات سازش میان رژیم اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی در آوریل ۲۰۱۴ به علت اختلاف درباره ادامه فعالیت‌های شهرک‌سازی این رژیم در کرانه باختری اشغالی و بخش شرقی بیت‌المقدس اشغالی، شکست خورد.

مذاکرات سه جانبه صلح بین تشکیلات خودگردان فلسطین و رژیم اسرائیل با محوریت آمریکا در چندین دور برگزار شد اما ادامه شهرک‌سازی‌های غیر قانونی صهیونیست‌ها در سرزمین‌های اشغالی و همچنین خلف وعده مقام‌های این رژیم در آزاد کردن شماری از فلسطینیان در بند باعث شد که مذاکرات صلح بار دیگر با شکست روبرو شود. آمریکا در حالی محوریت مذاکرات صلح بین فلسطینی‌ها و رژیم اسرائیل را برعهده گرفت که تا کنون ۴۳ قطعنامه شورای امنیت در محکومیت اقدامات این رژیم اشغالگر علیه مردم فلسطین را وتو کرده و در بسیاری از نشست بین‌المللی دیگر با اعمال نفوذ مانع از احقاق حقوق فلسطینی‌ها شده است.