جولان فساد در پايانه‌هاي باربري جنوب

کد خبر: ۶۰۴۴۷۲

تاریخ: ۱۹ تير ۱۳۹۵ - ۱۷:۵۴

فساد یکی از زشت ترین واژه های اجتماعي است که می توان از آن یاد کرد. هرجا نامی از فساد باشد رد پای اجحاف در حق مظلوم نيز به خوبي مشاهده مي شود. فساد با همه زشتی هایي كه دارد سال هاست در ساختار سياسي اداري کشور نفوذ کرده است و هر از چندگاهی پرده های جدیدی از آن آشکار می شود.

جدا از اختلاص هاي چند هزار ميلياردي و فيش هاي حقوقي چند بده ميليوني، یکی ديگر از ابعاد ناراحت کننده سوء استفاده از جايگاه و مناصب دولتي وقوع فساد در سيستم حمل و نقل و باربری به ويژه در پايانه هاي گمركي جنوب كشور است. اين مدعي از آنجا طرح مي شود كه در هفته ها و ماه های اخیر موج جدیدی از صداي اعتراض کامیون داران باربری های بنادر ايراني خلیج فارس به گوش مي رسد.

به عبارتي سواحل خلیج فارس كه به عبارتي با تعصب و غیرت ایرانی گره خورده است و تاریخ پر فراز و نشیب آن گوياي رشادت هاي مردان بزرگي است كه در برابر دشمنان قد علم كردند، اين بار اسير نامرداني از همين آب و خاك است كه تجارت ناصحيح را در سواحل خليج فارس ابزاري براي خيانت به ملت ايران كرده اند.

با این توضيح تصور اینکه پس از آن تاریخ ارزشمند و آن همه هجمه نافرجام خارجی این بار سواحل خلیج فارس و بندرگاه های باربری آن اسیر خیانت های داخلی و باندهای فسادی باشد که کسب درآمد نامشروع را بهانه ای برای خیانت به ملت و اقشار مظلومی چون کامیون داران کرده اند، مایه رنج و ناراحتی شدید است.

گزارشی که در ادامه می خوانید اشاره ای دارد به ماجرای یک فساد گسترده در سیستم حمل و نقل و باربری های پايانه هاي جنوب کشور که اخيراً با موج شدیدی از اعتراضات کامیون داران روز به روز ابعاد بزرگ تری به خود می گیرد و در صورت عدم برخورد قاطع مسئولين ابعاد پيچيده تري نيز به خود خواهد گرفت.

آغاز ماجرای اعتراضات کامیون داران به ماجراي فساد در سيستم حمل و نقل پايانه هاي باربري بنادر جنوب و به ويژه بندر عباس به این موضوع باز می گردد که در سال های اخیر به دلیل مشكلات اقتصادي نظير ركود بازار و نيز کاهش حجم واردات، مدت زمان انتظار رانندگان کامیون ها براي بارگيري که در گذشته بين 7 تا 10 روز بود به 12 تا 15 روز در اسفندماه 94  و در بهار سال 95 به 27 تا 30 روز رسيد.

تا اينجاي ماجرا محل اعتراض کسی نیست و به نظر شرایط طبیعی اقتصاد و کاهش واردات عامل این رخداد است. با اين حال ماجرا از آنجا رنگ و بوی اعتراض به خود می گیرد که در همین ایام يعني ايام رسیدن مدت زمان انتظار بارگيري از 7 روز به 27 روز (اوايل سال جاري) برخی از کامیون داران (حدوداً 200کامیون) بدون رعایت نوبت و با مجوز مسئولين باربري ها بارهای خود را از مقصد بندر عباس به شهر ماکو بارگیری می کنند.

خبر این بارگیری بی نوبت كه ارزش كرايه هر بار آن 4 ميليون تومان بوده است، به دلیل حجم بالای کامیون ها و اشتراك در زمان و مقصد سفر به سرعت در میان کامیون داران منتظر منتشر می شود. این اتفاق آغازی می شود بر اعتراضات كاميون داران منتظر بار در سامانه بابری بندر عباس که رفته رفته نيز ابعاد جدید و گسترده تري از فساد را نمایان می کند.

توضيح بيشتر اينكه اگرچه اعتراضات کامیون داران پایانه های باربری بندرعباس سبب می شود تا برخی از مسئولین دولتي پايانه  همانند «مهندس هاشمی» رئیس پایانه بار بندر عباس و «عیلرضا مجرد» مدیر کل حمل و نقل استان هرمزگان به میان معترضان حاضر شوند و توضیحات خود را بدهند، اما اين توضیحات از سوي  رانندگان نوعي جواب سر بالا تلقي مي شود و نمي تواند معترضین را قانع کند.

در اين بين استمرار اعتراض کامیون داران به نحوه مدیریت پایانه ها و نیز حجم بی عدالتی های انجام شده نه تنها از سوی مسئولین با پاسخ قانع کننده همراه ن نشد، بلکه برخوردهای توهین آمیز مسئولین با این معترضین و بازداشت نماینده آنها نهایتاً منجر به افزایش بيشتر دامنه اعتراضات شد.

در ادامه «تابناک» تلاش می کند تا به مهم ترین ابعاد  فساد، دلایل اعتراضات كاميون داران و پيامدهاي اين رخداد خطرناك اقتصادي اجتماعي اشاره کند.

1-گسترش عادت زشت دلالی در باربری هاي مرزي

با احتساب این نکته که روزانه در پایانه بندرعباس 4000 اعلام بار انجام می شود، واقعیت این بند از فساد آن است که به دنبال افزایش مدت زمان انتظار رانندگان از 7 روز به 27 روز برخی از رانندگان حاضر می شوند تا با دادن وجه و یا عدم دریافت بخشی از کرایه خود این نوبت های عادلانه را دور بزنند و سریع تر از موعد مقرر برای بار زدن به باربری مراجعه کنند.

در این میان متولیان باربری ها نیز با سوء استفاده از شرایط مذکور و نشان دادن چراغ سبز به آن دسته از کامیون دارانی که حاضرند برای دریافت بار بی نوبت پول پرداخت کنند، بی نظمی در سیستم حمل و نقل باربری ها را افزایش می دهند.

توضیح بیشتر در این رابطه آنکه وقتی زمان انتظار در صف بارگیری افزایش پیدا می کند، گروهی از رانندگان حاضر می شوند با پرداخت مبلغی به دلال ها فرایند معمولی و قانونی رسیدن نوبت را دور بزنند و سریع تر از زمان مقرر بارگیری انجام دهند.

با كنار هم قرار دادن اين دو واقعيت كه روزانه در پايانه باربري بندرعباس 4000 اعلام بار انجام مي شود و نيز اين واقعيت كه با اعلام بار همزمان، هم مقصد و بي نوبت 200 كاميون مسئله قانون گريزي ها در پايانه بندرعباس برملا مي شود، مي توان نتيجه گرفت مسئله پرداخت حق دلالي و اعلام بار بي نوبت پيشتر نيز وجود داشته است ولي به دليل پراكنده بودن از سوي ساير كاميون داران قابل شناسايي نبوده است.

2-افزایش غیرمنطقی کمیسیون باربری ها از 10 درصد تا 50 درصد

در بحث دلالی كه در بالا به آن اشاره شد سخن از افرادی است که جایگاه مشخص و اداری ندارند و از چارچوب قانونی مشحصی نیز تبعیت نمی کنند. با اين وجود بر اساس بررسي ها نمايان شد، بی نظمی ها و سوء مدیریت در پایانه باربري بندر عباس در ادامه سبب می شود تا ماجرای تضییع حق رانندگان به کمیسیون های متعارف و اداري نیز کشیده شود.

در این مرحله که موضوع مستقیماً با نمایندگان ساختار دولتی و اداری مرتبط است، مسئولین وقتی افزایش حجم تقاضا برای بار و تمايل برخی رانندگان برای بارگیری بدون نوبت با پرداخت هزینه را می بینند از فرصت ایجاد شده نهایت بهره برداری را انجام می دهند و حق کمیسیون باربری ها را که تا آن زمان 10 درصد بوده است تا 50 درصد افزایش می دهند.

معنای این این رخداد غیر عادلانه آن است که راننده ای که به صورت طبیعی در شرایط کنونی مجبور است 20 روز در صف انتظار باشد و پس از آن بار خود را با 10 درصد کمیسیون بارگیری کند، حاضر می شود با پرداخت 50 درصد کمیسیون بازه زمانی انتظار خود را کاهش داده و سریع تر از موعد مقرر بارگیری را انجام دهد.
حجم بالای قانون گریزی آنجا افزایش می یابد که دانسته شود، برخی از باربری ها کارشکنی را از افزایش 50 درصدی کمیسیون ها و دادن بار بی نوبت بار به رانندگان متقاضی مي گذرانند و با به نام خود زدن تعدادی کامیون، بارهای رسیده را بدون ثبت در سیستم باربری و بدون نوبت در کامیون های خودشان بارگیری می کردند.  این شرایط اوج ضايع شدن حق آن دسته ازکامیون داراني است که به دنبال درآمد حلال هستند.

3-دخالت انجمن صنفی بندرعباس به نفع قانون گریزان

اخبار و اطلاعات رسیده به «تابناک» نشان می دهد، اعضای انجمن صنفی بندر عباس که نمایندگانش تنها از بندرعباس و بدون توجه به ابعاد فرا استانی و شهرستانی این بندر تعیین می شوند، به جای آنکه بلندگوی معترضین و به دنبال احقاق حقوق تضييع شده کامیون داران باشند، خود درگیر سیستم تجارت و باربری هستند. برای مثال یکی از اعضای هیئت مدیره این انجمن صنفی خودش در گمرک شهید رجایی کانکس دارد و  از آنجا اقدام به بار دهی بی نوبت به رانندگاني می کند كه حاضرند حق دلالي و كميسيون بالا را پرداخت كنند.
به عبارتی انجمن صنفی پايانه باربري که باید به دنبال احقاق کامیون داران باشد، نه تنها خود را در این دعوا و اعتراض  وارد نمی کند بلکه اعضای این نهاد نیز به جرگه سوء استفاده کنندگان اوضاع نابه سامان باربری ها پیوسته اند.

4-کاهش درآمد کامیون داران علی رغم افزایش هزینه ها

براي شرح بهتر اين مورد نياز است تا به صورت مصداقي يكي دو مورد از تغييرات درآمد كاميون داران در سال هاي اخير ذكر شود. توضيح اينكه کرایه بارگیری بار از شهر خاف به بندرعباس در سال 93 برای هر تن 120 هزار تومان بود ولي به دلیل مشکلاتی نظیر رکود بازار، کاهش واردات و متعاقباً قانون گریزی هایی که در بالا به آن اشاره شد، در ماه های اخیر اين كرايه تا 45 هزار تومان برای هر تن کاهش یافته است. این کاهش درآمد در رابطه با دیگر مسیرهای باربری كشور نیز صادق است.

مثلاً بار تهران به مشهد که باید برای هر تن 70 هزارتومان باشد، در شرایط فعلی به دلیل افزایش تقاضا و سوء استفاده هاي مديريتي تا 40 هزارتومان براي هر تن کاهش یافته است. البته ذکر این نکته ضروری است که معناي اين كاهش كرايه اين نيست كه صاحبان بار كرايه كم تري مي پردازند، بلكه  باربری ها از صاحب بار تعرفه معمول را می گیرند ولی به رانندگان با مبالغ کم تر آن هم بی نوبت بار می دهند.

اين کاهش 50 درصدی درآمد کامیون داران در حالی است که بر اساس روال عادی حاکم بر اقتصاد کشور هزینه های رانندگان نظیر مخارج زندگی، سوخت ماشین، لاستیک و... به مراتب افزایش پیدا کرده است و این مورد بر افزایش موج اعتراضات کامیون داران اثر گذار بوده است.

5- برخورد با کامیون داران معترض به جاي برخورد با مسئولين متخلف

مواردی که در بالا به آنها اشاره شد طبيعي است كه اعتصاب و اعتراض کامیون داران را به دنبال داشته باشد. آن دسته از کامیون داران که برایشان حلال و حرام مهم است و به دنبال احقاق حق خود هستند در بوشهر و بندرعباس دست به اعتراض می زنند. در تمام مدت اعتراض نیز با تأکید بر ولایت مداری و حرکت در راستای منافع انقلاب تلاش می کنند به مسئولین اعتراضات خود را نشان دهند و به دنبال اصلاح بي عدالتي هاي سيستم باربري پايانه هاي كشور هستند. نكته قابل ذكر آن است كه در تمامي اين اعترضات رانندگان تأكيد مي كنند آنها مشكلي با نظام و انقلاب اسلامي ندارند و اعتراض آنها تنها براي احقاق حقوق از دست رفته خودشان است. آنها در تمامي مراحل اعتراض تصاويري از مقام معظم رهبري و حضرت امام خميني (ره) را به دست مي گيرند تا نشان دهند مشكل آنها در راستاي معاندت با جمهوري اسلامي نيست. با این حال هيچ كدام از این اعتراضات به نتیجه مشخص نمی رسد و مسئولین نيز اعم از دولتی و قضایی پاسخ قانع کننده اي به معترضین نمي دهند.

يكي از رانندگان معترض كه تأكيد دارد نامش محفوظ بماند به «تابناك» گفت: « در رابطه با بیمه ما در طول 8 سال گذشته شرکت های حمل و نقل پاسخ مشخصی نمی دهند و حق بیمه ما را در این 8 سال اصطلاحاً بالا کشیده اند. متولیان پایانه های باربری سراسر کشور برای ساماندهی بار و توجه به وضعیت نابه سامان ما هیچگونه کمکی نمی کنند.»
نكته اي كه در اينجا قابل ذكر است، اينكه در تمام مراحل این اعتراضات یکی از کامیون داران جوان و تحصيل كرده با نام «سید میثم صفائیان » رهبری و نمایندگی معترضین را بر عهده می گیرد. این کامیون دار جوان به دلیل تحصیلات عاليه و سخنوری خوب از سوی رانندگان به عنوان نماینده انتخاب می شود و به دلیل اینکه خود نیز در جریان کار به مسئله فساد در پایانه های بابری واقف شده بود در این مسیر پیش قدم می شود.

برخی از رانندگان در گفت و گو با «تابناک» اعلام کردند: « صفائیان معقتد بود، اگرچه فساد در پایانه های باربری بندرعباس بیداد می کند ولی اگر رانندگان با هم متحد باشند، توان مقابله با این قانون شکنی را خواهند داشت.» این راننده معترض به همکاران معترضش گفته بود: «خداوند به من نعمت زبان، قلم و فکر، و انقلابی بودن و حمایت چندین هزار راننده را داده است. پس چگونه می توانم این همه ظرفیت برای مبارزه با فساد را رها کرده و پی کارم بروم؟ جواب خدا را چه خواهم داد؟ اگر بتوانم قدمی در راه مبارزه با فساد بردارم و نکنم؟ اگر از بازداشت های چند روزه و زندان های چند ماهه یا چند ساله بترسم و جلوی فساد نایستم، جواب شهدا و اسرای جنگ تحمیلی را در قیامت چه بدهم؟» با این وجود حدس اين راننده جوان درست بوده است و ادامه اعتراضات رانندگان  سبب می شود تا «سید ميثم صفائیان» که نمایندگی آنها را داشت بازداشت و در تاریخ 10 تیر به یک سال حبس محکوم شود.

دکتر عباس احمدی عضو هیئت علمی و معاون فرهنگی دانشجویی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران در رابطه با شخصیت «میثم صفائیان» به «تابناک» گفت: « میثم از دوستان من در دوران دانشجویی در دانشگاه یزد بود. او در دوران دانشجویی یکی از مومن ترین و متعهدترین دانشجویان به ارزش های دینی و انقلابی بود و اینکه او را به اتهام مسائل امنیتی، اعتراض و يا هر دليل ديگري  بازداشت کنند اصلاً باور کردنی نیست.»

6-آغاز اعتراضات دانشجويي در راستاي اعتراضات كاميون داران

با آغاز اعتراضات كاميون داران و آشكار شدن ابعاد مختلفي از فساد در ساختار پايانه هاي باربري جنوب كشور و نيز برخوردهاي مسئولين با معترضين به ويژه صدور يك سال حبس براي نماينده كاميون داران كه خود سابقاً از دانشجويان نخبه دانشگاه يزد بوده است، تشكل هاي مختلف دانشجويي به ويژه جنبش عدالت خواه دانشجويي اعتراضات خود را در برابر اين تضييع حق ها آغاز مي كنند.

براي مثال نماينده جنبش عدالت خواه دانشجويي در ديدار با مقام معظم رهبري در ضيافت افطاري ايشان با دانشجويان به اين موضوع اشاره كرد و گفت: «... اگر پیگیر مطالبات کامیون‌دارانی که از فساد در شبکه ی حمل‌ونقل کشور به‌ستوه آمده و با آنان برخورد شده بود، شدیم...برای این بود که همگان بدانند این جوان حزب‌ اللهی انقلابی است حاضر است بدون هیچ مزدی، قید زندگی شخصی خود را بزند و مطالبات مردم را پیگیری کند.»

در همين راستا دوازده تشكل دانشجويي به «عباس آخوندي» وزير راه و شهرسازي كشور نامه نوشتند و در بخشي از اين نامه تأكيد كردند كه «به استحضار می رساند سید میثم صفاییان به عنوان نماینده جمعی از رانندگان کشور در راستای استفاده از حقوق شهروندی خود که شما بسیار از آن سخن گفته اید به علت اعتراض نسبت به وجود فساد، رانت و رابطه، حذف فضای رقابتی سالم از پایانه های کشور بالاخص پایانه باری بندرعباس که زیر مجموعه وزارت راه و شهرسازی است بازداشت شده است. لذا خواهشمند است که حداقل به اصول لیبرالیستی و حقوق شهروندی که مدتها در وصف آن سخن گفته اید پایبند باشید و ضمن همراهی با رانندگان زمینه رشد آزادی بیان و آزادی پس از بیان، ریشه کنی فساد و تبعیض و ایجاد سیستم رقابت سالم را در پایانه های کشور بوجود آورید...»

جداي از اين مورد و در همين رابطه جنبش عدالتخواه دانشجويي در نامه اي جداگانه به رياست قوه قضائيه كشور نوشت: «...متاسفانه شاهدیم  بعضا حرکت های ضد فساد مغرضانه و یا غیر مغرضانه توسط دستگاه های متبوع در نطفه خفه میشوند و بانیان این حرکت های انقلابی چنان سرکوب شده که درس عبرتی باشند برای آنانی که فکر این گونه حرکت ها را در سرشان می پرورانند. بدبختانه دستگاه های متبوع وقتی میبیند که عده ای با این جدیت به دنبال رفع فساد هستند و از قوه قضاییه درخواست رسیدگی را دارند، به جای احتمال وجود فساد و پیگیری، آنان را به "تحریک مردم به قصد برهم زدن امنیت کشور” متهم کرده و کاری را میکنند که نباید!...»

7 -پیگیری ابعاد مختلف موضوع از طریق نمایندگان مجلس نهم و دهم بندرعباس در مجلس

پيچيدگي و حجم گسترده فساد در پايانه هاي باربري جنوب به ويژه بندرعباس سبب شد تا «تابناك» تلاش كند از طريق سه نماينده دوره نهم بندرعباس در مجلس شوراي اسلامي ابعاد مختف اين موضوع و حقيقت ماجرا را جويا شود.

در همين راستا در بازه زماني چند ساعته تلاش شد تا با نمايندگان مذكور تماس حاصل شود. «منصور آرامي» نماينده دور نهم مجلس شوراي اسلامي در گفت و گو با «تابناك» تحت هيچ شرايطي حاضر به گفت و گو نشد. به ايشان گفته شد كه در حال حاضر يكي از معترضين به يك سال حبس محكوم شده است و معترضين نيز به خواسته هاي خود نرسيدند لذا اگر اطلاعاتي در اين رابطه داريد براي خوانندگان ذكر كنيد. «آرامي» در پاسخ گفت: «من الان نماينده نيستم  و نمي توانم پاسخ شما را بدهم. من  الان يك كارمند دولت هستم و اطلاعات من به درد شما نمي خورد.» اين نماينده سابق بندر عباس در مجلس كه آشكار بود از به خطر افتادن موقعيت و جايگاه خود هراس دارد، در رابطه با اعتراضات كاميون داران و حكم زندان يكي از آنها اظهار بي اطلاعي كرد و گفت: « من الان ديگر نماينده و نيستم. شما برويد از آنهايي بپرسيد كه الان نماينده هستند.» به ايشان گفته شد كه اعتراضات و مشكلات در دوران نمايندگي شما بوده است كه ايشان در جواب گفت: «در هر صورت من مصاحبه نمي كنم.»

عدم علاقه يكي از نمايندگان دوره نهم بندرعباس در مجلس سبب شد تا با يكي ديگر از نمايندگان دوره نهم اين منطقه تماس گرفته شود. «ابوالقاسم جراره» ديگر نماينده اي بود كه رأس ساعت 16:30 دقيقه با او تماس گرفته شد. ايشان در ابتدا خود را آماده پاسخ گويي به سئوالات نشان داد ولي به محض اينكه واژه كاميون داران و اعتراض در گفت و گو طرح شد، اين نماينده مجلس ضمن عذرخواهي به دليل عدم امكان پاسخگويي در آن لحظه متعد شد يك ساعت ديگر پاسخگوي سئوالات باشد. با اين حال از يك ساعت بعد تا پاسي از شب تماس هاي مكرر «تابناك» نتيجه نداد و «جراره» گوشي خود را با هدف فرار از پاسخگويي به سئوالات مرتبط با فساد خاموش كرد.

در همين رابطه تماس هاي مكرر با «محمد آشوري تازياني» نماينده دوره نهم و دهم بندرعباس در مجلس نيز بي نتيجه بود و با وجود بيش از 10 بار تماس با تلفن همراه ايشان در يك بازه زماني 4 ساعته «آشوري» به هيچكدام از تماس ها پاسخ نداد.
فرار نمايندگان دوره نهم و دهم مجلس شوراي اسلامي از پاسخگوي صريح و شفاف در رابطه با ابعاد مختلف فساد در پايانه هاي باربري جنوب خود گوياي ناگفته هاي فراواني است كه نتيجه گيري در اين رابطه به خوانندگان سپرده مي شود.