چرا پای داعش به ترکیه و عربستان باز شد؟

با وجود تعهد و وعده‌های باراک اوباما در سپتامبر ۲۰۱۴ برای تضعیف و در ‌‌نهایت از بین بردن داعش، ایالات متحده و متحدانش همچون عربستان، ترکیه و اسرائیل (پشت پرده) به جای تلاش برای نابودی داعش، تمرکز خود را بر سرنگونی بشار اسد گذاشتند. رویکرد همکاری برای شکست داعش، فرصت و دلیل کافی برای عربستان و ترکیه به منظور مصالحه و توافق با ایران را می‌دهد و این کشور‌ها را از خطرات حمله داعش به سرزمینشان دور می‌کند.

کد خبر: ۶۰۳۶۱۹

تاریخ: ۱۵ تير ۱۳۹۵ - ۱۸:۴۳

اینکه چرا تاکنون و به رغم ایجاد ائتلاف ضد داعش به رهبری ایالات متحده، داعش شکست نخورده است، مسأله ای است که می تواند پرسش بسیاری از تحلیلگران باشد. این گروه تروریستی علاوه بر حفظ قلمرو تصرف شده خود در عراق و سوریه (به رغم از دست دادن بخشی از این قلمرو)، اخیرا نیز حملات تروریستی زیادی را انجام داده است.

به گزارش «تابناک»، در همین زمینه، وبگاه آمریکایی «پراجکت سندیکیت» در مطلبی به چرایی بقای داعش پرداخته و معتقد است، اولویت ایالات متحده و متحدانش، نه شکست داعش بلکه سرنگونی بشار اسد بوده است.

در این مطلب آمده است: حملات تروریستی مرگبار داعش در استانبول، داکا، بغداد و مدینه النبی عربستان، نشان از در دسترس بودن حملات مرگبار توسط داعش در اروپا، شمال آفریقا، خاورمیانه و بخش‌هایی از آسیاست. داعش سنگر خود در عراق و سوریه را حفظ کرده و در عین حال، شبکه‌های تروریستی خود را برای ایجاد قتل عام گسترش داده است. با این حال، شکست داعش هدفی دشوار نیست. مشکل این است که هیچ یک از کشورهای درگیر در عراق و سوریه، از جمله ایالات متحده و متحدانش، داعش را دشمن اصلی خود تلقی نکرده‌اند.

داعش نیروی کوچکی است که حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار نیرو در عراق و سوریه و تقریبا ۵ هزار نیرو در لیبی دارد و در مقایسه با تعداد پرسنل نظامی فعال در سوریه (۱۲۵ هزار نفر)، عراق (۲۷۱ هزار و ۵۰۰ نفر)، عربستان (۲۳۳ هزار و ۵۰۰ نفر)، ترکیه (۵۱۰ هزار نفر) و یا ایران (۵۲۳ هزار نفر)، بسیار کوچک است.

با وجود تعهد و وعده‌های باراک اوباما در سپتامبر ۲۰۱۴ برای تضعیف و در ‌‌نهایت از بین بردن داعش، ایالات متحده و متحدانش همچون عربستان، ترکیه و اسرائیل (پشت پرده) به جای تلاش برای نابودی داعش، تمرکز خود را بر سرنگونی بشار اسد گذاشتند. سخنرانی ژنرال «هرتزی هلوی»، رئیس اطلاعات ارتش اسرائیل طی سخنرانی در کنفرانس «هرتزلیا» را در نظر بگیرید که گفته بود: «ما نمی‌خواهیم داعش در سوریه شکست بخورد. پیروزی داعش را بر جان سالم به در بردن حکومت متحد با ایران در جنگ سوریه ترجیح می‌دهیم. عقب نشینی قدرت‌های بزرگ از منطقه و تنها گذاشتن اسرائیل در برابر ایران و حزب الله ما را در وضعیت سختی قرار خواهد داد و ناچار باید هر کاری که می‌توانیم، انجام دهیم تا در چنین شرایطی قرار نگیریم».

بنابراین می‌بینیم که اولویت اسرائیل، نه از بین بردن داعش بلکه کمک به داعش برای از بین بردن دولت اسد و کاهش نفوذ ایران و حزب الله در سوریه است.

جنگ در سوریه برای ایالات متحده نیز ادامه جنگ این کشور برای خارج کردن روسیه از خاورمیانه است. در واقع، جنگ‌های متعدد ایالات متحده در خاورمیانه ـ افغانستان، عراق، لیبی و سوریه و جاهای دیگر ـ برای حذف میراث اتحاد جماهیر و هم اکنون روسیه و در ‌‌نهایت نفوذ هژمونیک بوده است. این تلاش‌ها به طرز حقارت آمیزی شکست خورده است.

از سوی دیگر باید به عربستان سعودی اشاره کرد. عربستان نیز به مانند اسرائیل هدف اصلی‌اش از بین بردن بشار اسد به منظور تضعیف نفوذ ایران بوده است. سوریه بخش بزرگی از جنگ نیابتی میان ایران و عربستان است که در یمن نیز می بینیم.

ترکیه نیز به دنبال سرنگونی اسد برای تقویت جایگاه منطقه‌ای خود بوده است و کردهای سوریه را به مانند اسد دشمن خود می‌داند؛ اما داعش تاکنون تهدید و نگرانی جدی تری برای ترکیه بوده است و توانسته حملات تروریستی زیادی در ترکیه راه اندازی کند.

ایران و روسیه، منافع منطقه‌ای خود را دنبال می‌کنند، ولی هر دو آمادگی خود برای همکاری با ایالات متحده جهت شکست داعش و شاید حل دیگر مشکلات را اعلام کرده‌اند. با این حال، ایالات متحده به دلیل تمرکز برای سرنگونی اسد، این پیشنهاد را نپذیرفته است.

آمریکایی‌ها ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه را به دلیل حمایت از اسد سرزنش و روس‌ها نیز تلاش آمریکایی‌ها برای سرنگونی اسد را تقبییح می‌کنند. ممکن است این شکایات‌ و سرزنش‌های متقابل، متقارن به نظر به رسد، اما در حقیقت چنین نیست.

باید دانست، تلاش آمریکا و متحدانش برای سرنگونی بشار اسد نقض منشور ملل متحد است؛ در حالی که حمایت روسیه از اسد مطابق با منشور ملل متحد، حق و درخواست سوریه برای دفاع از خود است. منشور سازمان ملل متحد به کشور‌ها این مجوز را نمی‌دهد که بهانه مستبد بودن حاکم یک کشور، حاکم آن کشور را سرنگون کنند.

در پنج سال اخیر، هر زمانی اسد تضعیف شده است، گروه‌هایی مانند داعش و جبهه النصره خلأ را پر کردند و قدرتمند شدند. اسد و همتایان عراقی خود می‌توانند داعش را شکست دهند به شرط اینکه آمریکا، روسیه، ایران و عربستان پوشش هوایی و لجستیکی مشترکی از این دولت‌ها کردند. با این کار، اسد در قدرت خواهد ماند، روسیه متحد خودش را حفظ خواهد کرد و ایران نفوذش را گسترش می‌دهد؛ اما این گروه پایگاهش در عراق و سوریه را از دست خواهد داد.

رویکرد همکاری برای شکست داعش فرصت و دلیل کافی برای عربستان و ترکیه به منظور مصالحه و توافق با ایران را می‌دهد و این کشور‌ها را از خطرات حمله داعش به سرزمینشان دور می‌کند.

بنابراین به نظر می‌رسد اگر ترکیه و عربستان خواستار از بین رفتن حملات داعش به کشور‌هایشان هستند و بیش از این خواهان باز شدن پای داعش به کشورشان نیستند و اگر ایالات متحده می‌خواهد به استراتژی مبارزه با تروریسم پایبند بماند، باید به جای تأکید و اصرار بر حذف اسد، تمرکزشان را بر نابودی و شکست داعش قرار دهند.