ترکیه بین گازانبر آمریکایی-روسی

ترکیه به دنبال راهی برای برون رفت از وضعیت نامساعد کنونی است تا بتواند تاثیرگذاری مستقیم بر بحران سوریه و سپس عراق را بازیابد، حال آنکه بین دو سر گازانبر آمریکا که حامی کُردها است و نیز محور روسیه و متحدانش قرار گرفته است.

کد خبر: ۵۹۹۱۲۳

تاریخ: ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۶:۳۸

به گزارش تسنیم به نقل از روزنامه السفیر، ترکیه در حالی به دنبال راهی برای برون رفت از وضعیت نامساعد کنونی و بازیافتن تاثیرگذاری مستقیم بر بحران سوریه و سپس عراق است که بین دو سر گازانبر آمریکا که حامی کُردها است و نیز محور روسیه و متحدانش قرار گرفته است.

موضوع کُردها سد راه ترکیه در همپیمانی با آمریکا

انتظار می رفت که ترکیه در جایگاه طبیعی خود یعنی محور آمریکایی- غربی قرار داشته باشد اما موضوع کُردها راه ترکیه برای جاگیری کامل در این محور سد کرده است.

اکنون کُردها در سوریه  از حمایت آمریکا استفاده می کنند و فرصت برای تحقق آرزوها و اهداف مورد نظر یا بخشی از آن مبنی بر تشکیل موجودیت مستقل فرهنگی و چه بسا سیاسی و سپس جغرافیایی فراهم شده است.

کُردها برای به دست آوردن خودمختاری در عراق با غرب همپیمان شدند و اکنون در تلاش هستند این وضعیت را در سوریه نیز در پیش بگیرند و در این میان  کُردهای ترکیه نیز امیدوارند روزی نوبت آنان برسد و شرایط برای تحقق آرزوها و اهداف مورد نظرشان فراهم شود.

مانور دادن آمریکا بر موضوع کُردها در خاورمیانه

نکته قابل توجه اینکه آمریکا نیز از موضوع کُردها برای به بازی گرفتن هرچه بیشتر آنان و حضور در سراسر خاورمیانه بهره برداری می کند و همین جا نقطه اختلاف آمریکا و ترکیه است که برای آنکارا سرنوشت ساز است.

در هم تنیدگی موضوع کُردها در سطح منطقه

به عبارت بهتر آنکارا به خوبی متوجه است که مشکل کُردها در خاورمیانه یک موضوع در هم تنیده است و نمی توان تحولات آن در یک کشور را از یک کشور دیگر جدا دانست به گونه ای که چنانچه وضعیت کُردها در یک کشوری مانند ترکیه رو به انفجار باشد، تاثیرات آن هرچه وخیم تر خواهد شد.

به هر حال اکنون توپ در زمین ترکیه است زیرا کُردهای ترکیه با جمعیتی بالغ بر 12 میلیون نفر به رسمیت شناخته نشده اند و حتی با بدترین نوع انکار و به رسمیت نشناخته نشدن یک اقلیت در یک کشور روبه رو شده اند.

کُردهای ترکیه سر تسلیم فرود نیاوردند

در این میان باید در نظر داشت که وقتی یک اقلیت در یک جامعه وضعیت عادلانه و مساوی نداشته باشد، چاره ای جز گزینه های سخت از جمله تسلیم شدن و پذیرفتن حقارت و یا شورش و تلاش برای جدایی طلبی ندارد در نتیجه کُردهای ترکیه انقلاب را بر تسلیم شدن ترجیح دادند و چند دهه است که همچنان این راه را در پیش گرفته اند.

در شرایطی که آنکارا کُردها را نادیده گرفته و نیز با توجه به وحشت ترکیه از اوضاع کُردها در شمال سوریه، نمی توان انتظار داشت که ترکیه موافقت خود را با اوضاع جاری در سوریه اعلام کرده و یا خود را با تحولات اوضاع شمال سوریه بی ارتباط بداند، از همین رو اعتراض آن به روند تحولات اوضاع کُردها در شمال سوریه به طور خودکار موجب می شود بیرون دایره ائتلاف و همپیمانی با واشنگتن قرار بگیرد.

در عین حال باید در نظر داشت که ترکیه عملا توان اعتراض به نقشه های آمریکا در منطقه و سوریه را ندارد و در نتیجه در مقابل آن ضعیف است مگر اینکه گزینه های راهبردی قوی و متضاد را در پیش بگیرد حال آنکه به نظر نمی رسد تمایلی به این رویکرد داشته و یا  از توان آن برخوردار باشد.

ترکیه در تکاپوی نجات از پیله پنج ساله

با این حال ترکیه در تلاش است از پیله‌ای که ناشی از سیاست های پنج ساله در قبال سوریه است، نجات پیدا کند و بتواند بر خطرهای راهبردی از جمله خطر ناشی از کُردها فائق شود.

در این شرایط ترکیه در درجه اول تلاش دارد بر این گزینه مانور دهد که به آمریکا القا کند حامی عملیات آزادسازی منبج است در نتیجه اعلام کرد که بیشتر «نیروهای سوریه دموکراتیک» از عرب و ترکمان ها هستند و تعداد اندکی از آنان را کُردها تشکیل می دهند.

ترکیه با این کار در نظر دارد عدم مخالفت با پیشروی در منبج را توجیه کند اما خوب می داند که فرماندهی این نیروها به دست کُردها است و آنان هستند که سمت و سوی این نبردها را به دست دارند و در واقع با این توجیه به دنبال این است که بخشی از کیک را از آن خود کند تا از جشن آزادی منبج دست خالی بازنگردد و می داند که پایان این عملیات متصل شدن عین العرب یا کوبانی به عفرین است که در این صورت ترکیه کاملا بازنده است.

با این توضیحات ترکیه به دنبال سناریوی سوم بوده و به دنبال متحدان جدید است اما متحدی که بتواند آن را نجات دهد نیافته است زیرا هر یک از هم پیمانان مشغول وضعیت ژئو سیاسی خود است.

ترکیه بر اساس سناریوی سوم می کوشد با کشورهایی که با آنان اختلاف پیدا کرده بود، بار دیگر روابط برقرار کند و وارد محور آمریکایی نشود در نتیجه به دنبال روابط جایگزین با غرب است، همانطور که رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه یک بار گفت که در صدد ترک اروپا و پیوستن به سازمان همکاری شانگهای است.

سیگنال های آشکار ترکیه برای بهبود روابط با روسیه

در همین ارتباط این روزها سیگنال های زیادی از سوی ترکیه در خصوص از سرگیری روابط با روسیه مشاهده می شود حال آنکه ترکیه با ایران هیچ مشکلی ندارد و روابط این دو بسیار خوب است بلکه مشکل ترکیه با روسیه است.

در همین ارتباط دو هفته پیش اردوغان از اشتباه خلبان ترکیه در سرنگونی هواپیمای روس بر فراز خاک سوریه سخن گفت که این نخستین پیام ترکیه به روسیه برای از سرگیری روابط با آن بود.

به اضافه اینکه رئیس جمهور و نخست وزیر ترکیه چند روز پیش روز ملی روسیه را به ولادیمیر پوتین رئیس جمهور و دمیتری مدودف نخست وزیر روسیه تبریک گفتند.

با اینهمه باید پرسید روسیه بر چه اساس می تواند در نجات ترکیه از موج اشتباهات و توهمات شتاب کند؟

سوال دیگر اینکه چه تضمینی وجود دارد که ترکیه طبق عادت معمول در یک لحظه سیاست های قبلی را کنار نگذاشته و به آغوش آمریکا بازنگردد؟

پیش بینی می شود روسیه با نجات اردوغان موافقت نکند مگر اینکه سیاست های ترکیه به ویژه در قبال سوریه تغییر کند و دست کم آنکارا حمایت از مخالفان سوری را متوقف کرده و از ارسال سلاح و اعزام تروریست ها به شمال سوریه به ویژه اطراف استان حلب دست برداشته و مرزهای خود را به روی آنان مسدود کند.

باید در نظر داشت که روسیه منافع خاص خود را داشته و نگاه آن به مسائل از زاویه خاصی صورت می گیرد و تکاپوی ترکیه در حالی است که روسیه به دلیل اشتباه در خصوص آتش بس در سوریه نتایج منفی آن را نیز متحمل شد  در نتیجه به نظر می رسد نشست وزیران دفاع سوریه و روسیه  و ایران در تهران برای اصلاح اشتباه روسیه و یکی کردن دیدگاهها در قبال نحوه برخورد با اوضاع میدانی سوریه برگزار شد.

نتیجه این نشست خودداری روسیه از اشتباه جدید از جمله پاسخ دادن به تمایل آنکارا به عادی سازی روابط با مسکو بدون تعیین بهای این عادی سازی برای ترکیه است.

به نظر می رسد روسیه از اشتباهات گذشته عبرت گرفته است تا جایی که دمیتری بیسکف سخنگوی کرمیل بارها تاکید کرد که پیام تبریک اردوغان به پوتین برگرفته از عرف دیپلماتیک در چنین مناسبت هایی است و بهبود روابط نیازمند اتخاذ برخی  گامها از سوی آنکارا است.

شروط و اصول مسکو برای عادی سازی روابط با آنکارا

به هر حال مسکو برای عادی سازی روابط با آنکارا شروط و اصولی را اعلام کرد از جمله اینکه ترکیه باید در ارتباط با سرنگونی جنگده روسی عذرخواهی کرده و غرامت آن را بپردازد و قاتل خلبان روسیه را که با چتر در حال فرود بود، محاکمه کند.

این شروط و اصول روسیه مقدمه ظاهری عادی سازی روابط است و از این مهم تر اینکه ترکیه باید سیاست های خود در قبال سوریه را به شکل ریشه ای تغییر دهد.

در این میان باید توجه داشت که با اینهمه، تلاش ترکیه برای عادی سازی رایگان روابط با روسیه سناریوی چهارم یا همان ادامه حمایت از مخالفان مسلح سوری از طریق افزایش ارسال سلاح به تروریست ها در حلب  و ادلب و سایر شهرهای سوریه را خنثی نمی سازد.

ورشکستگی سیاست خارجه ترکیه

در این میان تغییرات دیپلماتیک اخیر در ساختار دولت ترکیه از جمله برکناری احمد داوود اوغلو نشان دهنده ورشکستگی سیاست خارجه ترکیه در سال های اخیر است تا جایی که به نوشته یک روزنامه ترک هرچند تغییر افراد برای تغییر سیاست ها ضروری است اما مهم تر از آن تغییر رویکردها است و بدون آن امکان تغییر سیاست خارجه وجود ندارد.

هر چند ترکیه اکنون برای نجات از تنگنای حاصل از سیاست های اشتباه به دنبال راه نجات است اما فقط یک راه نجات دارد و آن بستن مرزها به روی سرازیر شدن تروریست ها و ارسال سلاح به سوریه و دست برداشتن از دخالت در مسائل آن و نیز کنار گذاشتن سیاست های فریبکارانه و دور زدن ها و مانور دادن ها است.

بدون این اقدامات ترکیه همچنان زیان های بیشتری رامتحمل خواهد شد و خطرات بیشتری امنیت ملی آن را در معرض تهدید قرار خواهد داد.