تحلیل «نیوزویک»؛

چگونه ممکن است آمریکا «برجام» را به شکست بکشاند؟

پس از شش ماه از آغاز اجرای توافق هسته ای میان ایران و گروه 1+5، به نظر می رسد، این توافق هنوز جدی وارد فاز اجرایی نشده و در مقابل اجرای آن مشکلات زیادی وجود دارد. در همین زمینه، جاناتان برودر در مطلبی در مجله نیوزویک، به مشکلات کنونی و خطرات پیش روی توافق هسته ای پرداخته است.

کد خبر: ۵۹۰۴۴۴

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۸:۵۳

پس از شش ماه از آغاز اجرای توافق هسته ای میان ایران و گروه 1+5، به نظر می رسد، این توافق هنوز جدی وارد فاز اجرایی نشده و در مقابل اجرای آن مشکلات زیادی وجود دارد. در همین زمینه، جاناتان برودر در مطلبی در مجله نیوزویک، به مشکلات کنونی و خطرات پیش روی توافق هسته ای پرداخته است که در این میان دو مشکل جدی قوانین و سیستم مالی آمریکا و رویکرد رئیس جمهور آینده آمریکا از جدیت بیشتری برخوردار هستند.

به گزارش «تابناک»، در این مطلب آمده است؛

لباس های مورد استفاده، لوازم آرایشی و هدایای کمتر از 100 دلار، تنها محصولات ایران بودند که به خاطر تحریم های بین المللی، اجازه ورود به آمریکا را داشتند؛ اما با توافق هسته ای، صادرات فرش و پسته معروف ایرانی نیز از سرگرفته شد و ایران به سوی احیای تولید و فروش نفت خود در بازارهای جهانی و دسترسی به دارایی های بلوکه شده خود در بانک های بین المللی گام برداشت. مهم تر اینکه، مقامات آمریکایی تضمین دادند که سرمایه گذاری خارجی به این کشور بازخواهد گشت.

امروز پس از شش ماه از اجرای توافق هسته ای، ایران هنوز در انتظار منافع حاصل از آن است. ایران نمی تواند به 100 میلیارد دلار دارایی های مسدود شده خود در بانک های خارجی دسترسی پیدا کند. علت این موضوع را باید در قوانین ایالات متحده جستجو کرد که تنها توافق هسته ای را شامل نمی شود و محدودیت های زیادی را ایجاد کرده است. بانک ها و شرکت های خارجی از این واهمه دارند که با برقراری ارتباط تجاری با ایران، به نقض تحریم های غیر هسته ای علیه ایران متهم شوند و مجازات هایی علیه‌شان اعمال شود. تهران به شدت از این مسأله عصبانی است و می گوید، واشنگنتن از پیوستن ایران به اقتصاد جهانی جلوگیری می کند.

ایران از دولت آمریکا می خواهد این محدودیت ها و تحریم ها را نیز از میان بردارد اما این موضوع نیاز به اقدام کنگره دارد که بعید به نظر می رسد تا پایان دوره دولت فعلی اتفاق بیفتد. در عوض، قانونگذاران در حال اعمال فشار بیشتر به ایران از طریق اعمال تحریم های مرتبط به برنامه موشکی این کشور هستند. در تهران نیز مخالفان که علاقه ای به این توافق ندارند، به دولت روحانی برای برهم زدن این توافق فشار زیادی می آوردند.

تهران و واشنگتن اصرار دارند، به تعهدات خود در توافق پایبند هستند؛ اما ایرانی ها به وضوح نگران وضعیت کنونی بعد از توافق هستند. کما اینکه ولی الله سیف، رئیس بانک مرکزی ایران نیز در سفر به واشنگنتن برای شرکت در جلسات بانک جهانی و صندوق بین المللی پول، از آمریکایی ها خواست تا شرایط را برای تجارت با ایران تسهیل کرده و از آمریکایی ها خواست به تعهدات خود در برجام عمل کنند. سیف به مخاطبان در بنیاد کارنگی برای صلح بین المللی هشدار داد که در این صورت توافق هسته ای شکننده خواهد شد.

سیف تأکید کرد، با آنکه قرار است سپرده‌های ایران در بانک‌های خارج از کشور قابل دسترس باشند، بانک‌های اروپایی همچنان نگران نقض قوانین آمریکا و مواجه شدن با جریمه‌های سنگین این کشور هستند.

احتمالاً بزرگترین منبع اصطکاک، قوانین آمریکاست که ایران را  حتی غیر مستقیم برای استفاده از سیستم مالی و دلار آمریکا دچار مشکل می کند. قانون مصوب سال 2012، ایران را به اتهامات مختلفی آماج گرفت و از آنجایی که این مسائل هنوز حل نشده مانده است، تقریبا هیچ شانسی در آینده وجود ندارد که کنگره بخواهد آن ها را تغییر دهد و حل کند و تا زمانی که این قوانین حاکم باشند، بانک های خارجی در معامله با ایران دچار ترس و تردید خواهند بود.

دولت اوباما اصرار دارد که قوانین آمریکا مانعی بر سر راه تجارت با ایران نیست و در چند هفته گذشته کری و دیگر مقامات آمریکایی تلاش داشتند این موضوع را به بانکداران و شرکت های منتقل کنند که تجارت با ایران هیچ خطری برای آن ها نخواهد داشت.

جان کری، وزیر خارجه آمریکا در آستانه نشستی با بانک‌های انگلیسی J اروپایی در لندن برای برطرف کردن این واهمه از شرکت‌ها خواست از آمریکا به عنوان بهانه‌ای برای توجیه عدم معامله با ایران استفاده نکنند. او گفت: این کار «نه دقیق است و نه منصفانه.» وزیر امور خارجه آمریکا افزود: بانک های اروپایی مختارند به ایران وام بدهند، قراردادها را ضمانت کرده و برای ایران حساب باز کنند و وارد عرصه تجارت شوند.

اما تاکنون بانک های بزرگ آسیایی و اروپایی نتوانستند اطمینان لازم برای تجارت با ایران را پیدا کنند. شرکت‌های مشتاق در برقراری رابطه با ایران، از دو سو تحت فشار هستند و پیام‌های ضد و نقیض دریافت می‌کنند، یکی از جانب دولت‌های خود که آن‌ها را تشویق به تجارت با ایران می‌کنند و همانطور که شاهد بودیم بعد از به دست آمدن توافق هسته ای و اجرایی شدن برجام از کشورهای مختلف شرق و غرب راهی ایران شدند و دیگری از جانب واشنگتن که تأکید بر تحریم‌های وضع‌‌شده دارد و در واقع معمار و بانی تحریم های هسته ای و غیرهسته ای ایران است و کلید رفع و برداشتن آنها را به دست اوست.

در خود آمریکا نیز شاهد یکدستی و انسجام در سیاست خارجی نیستیم؛ از یک سو دموکرات و دولت اوباما قوه مجریه را در اختیار داشته و سعی در انعطاف در سیاست خارجی با ایران دارند. از سوی دیگر، رقبای آنها ـ که اکثریت کنگره آمریکا را در اختیار دارند ـ از ابتدای توافق هسته ای کارشکنی می کردند و بعد از امضای توافق هسته ای با صراحت اعلام کردند که این پایان کار نخواهد بود و از هر روشی برای حفظ تحریم ها و محدود کردن ایران در ورود به اقتصاد جهانی دریغ نمی کنند.

از طرف دیگر، مشخص نیست که دولت بعد آمریکا به این توافق پایبند باشد یا خیر. از یک سو، ترامپ توافق هسته ای را نفرت انگیز خوانده و مذاکره کنندگان آمریکایی آن را بی کفایت نامیده است و از سوی دیگر هیلاری کلینتونی هست که در صحبت های خود، از لزوم مقابله با ایران و بازنگری در توافق هسته ای سخن گفته است.

علاوه بر این، یک لابی با نفوذ با نام اتحاد علیه توافق هسته ای در آمریکا و به ویژه در کنگره وجود دارد که تمام تلاش خود را برای جلوگیری از تجارت شرکت ها و بانک های خارجی با ایران انجام می دهند.

هفته گذشته، جان کری هر گونه بحث پیرامون برهم زدن توافق هسته ای توسط رئیس جمهور بعدی آمریکا را رد کرد؛ اما به نظر می رسد، چه هیلاری کلینتون و چه ترامپ، کسانی هستند که به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده می توانند توافق هسته ای را با خطر جدی مواجه سازند.

در همین زمینه، وکیل گروه حقوقی «اکریویس» که به شرکت‌های آمریکایی درباره تجارت با ایران مشاوره حقوقی می‌دهد، در این باره گفت: «‌بزرگ‌ترین آزمون برجام این سؤال نیست که چه زمانی لغو خواهد شد، بلکه پرسش اساسی این است که موضع رئیس‌جمهوری آینده آمریکا در زمینه توافق هسته‌ای با ایران چیست، چون این مسأله می‌تواند تغییرات زیادی را در ادامه روند اجرایی شدن برجام به وجود آورد».