تعادل بررسی کرد: صكوك ارزي در ايران يا در بورس جهاني

روز گذشته مديرعامل يكي از شركت‌هاي تامين سرمايه اعلام كرد كه درحال برنامه‌ريزي براي انتشار اوراق تامين مالي اسلامي ايراني در بورس لندن بوده و تصميم دارند كه با مدل ايراني اين صكوك را به فروش برسانند. اين درحالي است كه به دليل مشكلات بانكي هر گونه تعامل پولي و مالي با نهادهاي اقتصادي جهان با موانع جدي روبه‌روست. با اين وجود برخي از فعالان بازار سرمايه اصرار دارند كه در بورس‌هاي جهاني ورود كنند درحالي كه بازار سرمايه ايران اين استعداد را دارد كه شاهد انتشار صكوك ارزي باشد.

کد خبر: ۵۸۹۵۳۹

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۰۰:۲۳

به گزارش«تعادل» اوراق تامين مالي اسلامي يا صكوك به عنوان اوراق بهادار با پشتوانه مالي است كه بايد خود داراي ارزش باشد و نمي‌تواند براساس فعاليت‌هاي سفته‌بازي و سوداگرانه و در واقع فعاليت‌هايي كه بدون خلق ارزش و كار صورت مي‌گيرند، سودآوري داشته باشد. استفاده از لفظ صكوك جهت ابزارهاي مالي اسلامي براي نخستين ‌بار در سال 2002 در جلسه فقهي بانك توسعه اسلامي پيشنهاد شد. بعد از آن سازمان حسابداري و حسابرسي نهادهاي مالي اسلامي اقدام به معرفي انواع صكوك كرد كه عبارتند از صكوك مالكيت منافع دارايي‌هاي موجود، صكوك مالكيت منافع دارايي‌‌هايي كه در آينده ساخته مي‌شود، صكوك صلم، صكوك استصناع، صكوك مرابحه، صكوك مشاركت، صكوك مضاربه، صكوك نماينده سرمايه‌گذاري، صكوك مزارعه، صكوك مساقات، صكوك ارائه خدمات و صكوك حق‌الامتياز كه در ايران براساس مصوبۀ كميتۀ فقهي سازمان بورس و اوراق بهادار، برخي از اين صكوك در بازار سرمايه ايران درحال دادوستد هستند.

اما روز گذشته محمودرضا خواجه‌نصيري در گفت‌وگو با يكي از خبرگزاري‌ها از تلاش براي طراحي و معرفي اوراق تامين مالي اسلامي در «مدل ايراني» خبر داده و گفت: درحال حاضر مجموعه ما درحال بررسي ظرفيت بازارهاي مالي دنيا براي انتشار اوراق تامين مالي اسلامي است. وي تاكيد كرد: اگرچه به دليل مشكلاتي كه در حوزه انتشار اين اوراق در عرصه بين‌المللي وجود دارد، راه طولاني تا اجراي آن پيش رو است اما ما اين فرآيند را آغاز كرديم.

براساس پيگيري خبرنگار«تعادل» از سازمان بورس اوراق بهادار مشخص شد كه بازار سرمايه هيچ گونه اقدامي در اين خصوص انجام نداده و مصاحبه اين مدير تامين سرمايه صرفا يك اظهار نظر تلقي مي‌شود و فعلا شرايط براي انتشار اوراق در بازارهاي سرمايه دنيا مهيا نيست.

در همين رابطه يك منبع آگاه در سازمان بورس در گفت‌وگو با «تعادل» اظهار كرد: سابقا در بورس‌هاي دنيا صكوك منتشر شده و در حال دادوستد است بنابراين موضوع جديدي نيست كه بگوييم درحال برنامه‌ريزي درخصوص فروش صكوك با روش‌هاي جديدي در بورس لندن هستيم.

اين كارشناس در ادامه عنوان كرد: در بازار سرمايه ايران هزينه تامين مالي بين20 تا 30درصد تمام مي‌شود درحالي كه در بازارهاي سرمايه دنيا هزينه تامين مالي حدود 5 درصد تمام مي‌شود؛ بنابراين كارشناسان معتقدند كه مي‌توان در بازارهاي دنيا تامين مالي كرد تا ارزان‌تر تمام شود اما براي بازارهاي دنيا ابزارهاي ايران جذابيتي ندارد زيرا به دليل ريسك سياسي ايران تامين هزينه تا 7درصد پيش‌بيني مي‌شود.

اين كارشناس براي برون‌رفت از مشكلات پيشنهاد مي‌دهد كه در بازار سرمايه ايران صكوك ارزي منتشر شود. اين اوراق تامين مالي بايد حدود 7درصد منتشر شود تا طبق استانداردهاي جهاني باشد.

اين منبع آگاه معتقد است كه براي انتشار صكوك ارزي بايد بانك مركزي در اولويت قرار بگيرد تا ميزان انتشار اوراق را مشخص كند؛ زيرا تامين ارز در ايران از سوي بانك مركزي صورت مي‌گيرد و مهم‌ترين موضوعي كه بانك مركزي بايد مشخص كند اين است كه تسويه اين اوراق چگونه انجام مي‌گيرد؛ آيا با ريال انجام شود يا ارزهاي جهاني. زيرا در گذشته كساني كه سپرده‌هاي ارزي داشتند و در نمونه‌هاي مشابه بانك‌ها ارز مبادله‌يي را مرجع تسويه در نظر گرفته بودند و اين خود عاملي بر بي‌اعتمادي اينگونه اوراق خواهد بود.

اين كارشناس بورس‌هاي جهاني درخصوص مزيت صكوك ارزي معتقد است كه ازجمله مزاياي اين اوراق اين است كه ابتدا سرمايه‌گذاري خارجي در داخل جذب مي‌شود زيرا ريسك سرمايه‌گذاري روي ارز در داخل پوشش داده مي‌شود. بنابراين اگر سرمايه‌گذار خارجي در داخل ايران صكوك ارز بخرد مي‌تواند نقدينگي وارد كشور كند و هم بانك مركزي تامين ارز كرده است. از طرف ديگر به دليل پوشش ريسك ارز، سرمايه‌گذاران داخلي نيز مي‌توانند در داخل كشور سرمايه‌گذاري كنند و نگران كم يا زياد شدن نرخ ارز نباشند.

تعاملات بانكي مهم‌ترين مانع انتشار اوراق در سطح جهاني

محمودرضا خواجه‌نصيري با اشاره به اينكه اين مجموعه در تلاش براي انتشار اين اوراق در بورس‌هاي اروپايي و در قدم اول بورس لندن است، تصريح كرد: نوع و حجم اوراق هنوز مشخص نشده و البته از درجه اهميت بالايي نيز برخوردار نيست. به گفته خواجه‌نصيري مهم اصل عمل و انتشار اين اوراق در يك بازار بين‌المللي تاثيرگذار است و نوع اوراق و حجم آن در درجه‌هاي بعدي اهميت قرار دارند.

وي با اشاره به اينكه هر كدام از اين اوراق نياز به الزاماتي براي انتشار دارند، افزود: مثلا براي انتشار اوراق اجاره بايد دارايي‌هايي وجود داشته باشد. اما قبل از اينكه مواردي مثل نوع اوراق مهم باشد بايد پيش‌نيازهاي انتشار آنها فراهم و مشكلات برطرف شود كه ما در تلاش براي اتخاذ شرايط هستيم.

وي درباره پيش نيازهاي انتشار اوراق تامين مالي اسلامي ايراني در بازارهاي بين‌المللي گفت: ازجمله اين نيازها پيدا كردن يك نهاد براي تسويه اوراق خارج از كشور است. همچنين انجام اقدامات لازم براي پيدا كردن يك بانك طرف تسويه در خارج از كشور مهم است. راهكارهايي نيز براي پوشش ارز در انتشار اوراق همچنين چگونگي جايگزين كردن ارزها بايد طراحي شود و نبود رتبه‌بندي در نهادهاي ناشر كه بايد براي رفع آن راهكاري داشته باشيم.

مديرعامل تامين سرمايه آرمان با تاكيد بر اينكه اين مجموعه در تلاش براي رفع اين مشكلات و فراهم كردن زيرساخت‌هاست، ادامه داد: هدف ما جدا از نوع و حجم اوراق براي انتشار، فراهم كردن زيرساخت‌هاست حتي اگر اين اوراق در حجم اندكي منتشر شود با فراهم كردن زيرساخت‌ها، راهي براي توسعه كمي استفاده از اين ابزار در بازارهاي بين‌المللي باز خواهد شد.