موافقان و مخالفان تغییر اپراتور مشترکان تلفن همراه

طرح ترابردپذیری شماره‌های تلفن همراه از جمله طرح‌هایی است که محمود واعظی از زمان شروع به کارش در وزارت ارتباطات پیگیری می‌کند.

کد خبر: ۵۸۰۲۸۰

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۳۹۵ - ۰۹:۴۱

هفته گذشته محمود واعظی، وزیر ارتباطات اعلام کرد که اجرای طرح ترابردپذیری شماره‌ تلفن همراه و گسترش پوشش 3G و 4Gدر تمام شهرها دو اقدام مهم این وزارتخانه در سال ۹۵ خواهد بود.

به گزار ایران، طرح ترابردپذیری شماره‌های تلفن همراه از جمله طرح‌هایی است که محمود واعظی از زمان شروع به کارش در وزارت ارتباطات پیگیری می‌کند. با این حال، این طرح از جمله طرح‌هایی است که اجرای آن چند سالی به تعویق افتاده است.

اما حالا و براساس جدیدترین‌ اظهارات وزیر ارتباطات،‌ قرار است ترابرد‌پذیری تلفن‌همراه در سه ماه اول سال جاری اجرا شود. همچنین امروز هم (سه شنبه 24 فروردین ماه) سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در جلسه‌ای با حضور اپراتورهای تلفن‌همراه قرار است تصمیمات در خصوص این پروژه را نهایی و شرایط تعویض اپراتور موبایل بدون تغییر شماره را تشریح کند.

اینکه آیا طرح ترابردپذیری شماره‌های تلفن‌همراه این‌ بار و براساس وعده وزارت ارتباطات در زمان مقرر به اجرا گذاشته می‌شود را باید به گذر زمان سپرد، اما این طرح مخالفان و موافقانی هم دارد. مخالفانی که براین باورند بازار تلفن‌همراه کشور آنقدر رقابتی هست که نیازی به چنین پروژه‌هایی نباشد و موافقانی که معتقدند برای حق انتخاب بیشتر به کاربران و ایجاد رقابت بیشتر در بین اپراتورها باید این طرح به اجرا گذاشته شود.

طرحی برای ایجاد رقابت

یک سال بعد از شروع فعالیت وزارت ارتباطات دولت یازدهم، یکی از کارهایی که محمود واعظی برای سرو سامان دادن به بازار تلفن‌همراه کشور و همچنین جبران عقب‌ماندگی‌ها در این حوزه انجام داد، در دستور قرار دادن دو طرح ملی بود. نخستین طرح رومینگ ملی بود، طرحی که در نهایت در تیر ماه سال 93 فاز نهایی آن راه‌اندازی شد. رومینگ ملی تلفن‌همراه طرحی بود که براساس آن اپراتورهای همراه با پوشش سراسری گسترده‌تر ملزم به سرویس‌دهی به اپراتورهای کوچک‌تر می‌شدند. اجرای رومینگ ملی، مقدمه‌ای بر اجرای طرح دوم وزارت ارتباطات یعنی ترابرد‌پذیری شماره‌های تلفن‌همراه نیز بود. ترابردپذیری شماره تلفن همراه(Mobile Number Portability) یا MNP فرآیندی است که مشترک تلفن همراه می‌تواند با حفظ شماره تلفن همراه خود از یک اپراتور تلفن همراه به اپراتور دیگر تلفن همراه کوچ کند.

این تکنولوژی قدمتی بیش از ۱۵ سال دارد و هم اکنون در بیش از ۷۰ کشور دنیا انجام می‌شود. وعده اجرای پروژه ترابردپذیری در ایران نیز از دو سال قبل از سوی وزارت ارتباطات مطرح شد. در ابتدا قرار بود این پروژه در بازه زمانی 18 ماهه و تا پایان سال 1394 عملیاتی شود و درکنار طرح رومینگ ملی تسهیلات بیشتری را برای مشترکان ایجاد کند. اما در نهایت بعد از چند ماه تأخیر، گام‌های اساسی اجرای این طرح در شهریور ماه سال 94 و همزمان با هفته دولت برداشته شد.

در آن زمان تفاهمنامه اصول حاکم بر ارائه خدمات ترابردپذیری شماره تلفن همراه میان سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و اپراتورهای همراه اول، ایرانسل و رایتل با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونان این وزارتخانه منعقد شد. همچنین براساس این تفاهمنامه اعلام شد که از ۲۲ بهمن ماه همان سال نیز فاز آزمایشی این طرح به بهره‌برداری برسد و در نهایت طرح به صورت کامل در بهار سال آینده (95)بهره‌برداری شود. هرچند در بهمن‌ ماه خبری از اجرای آزمایشی این طرح از سوی وزارت ارتباطات شنیده نشد، اما براساس وعده وزیر ارتباطات، پروژه ترابرد‌پذیری شماره همراه در سه ماه اول سال جاری به اجرا گذاشته می‌شود. براساس آنچه محمود واعظی، وزیر ارتباطات عنوان کرده، سرمایه 640 میلیارد ریالی برای اجرای طرح ترابرد‌پذیری در کشور در نظر گرفته شده است.

صادق عباسی شاهکوه، معاون سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در حاشیه یکی از برنامه‌های وزارت ارتباطات در خصوص وضعیت طرح ترابرد‌پذیری شماره تلفن همراه در کشور اعلام کرد: با آماده شدن دستورالعمل طرح ترابردپذیری و نصب تجهیزات از سوی سازمان و 3 اپراتور همراه کشور قدم‌های اصلی برای اجرای این طرح برداشته شده و قطعاً در سه ماه اول سال این پروژه به بهره‌برداری می‌رسد.

همچنین عباسی شاهکوه،‌چندی پیش و در گفت‌و‌گو با «ایران» در خصوص اثرات این طرح روی اپراتورهای قدیمی و اینکه امکان از دست دادن مشتریان در اپراتورهای قدیمی بیشتر از اپراتورهای جدید است تأکید کرد: برخی نظر سنجی‌ها حکایت از این دارد که با اجرای این طرح میزان کوچ کاربران اپراتور اول به اپراتورهای دیگر بیشتر است اما این نظرسنجی‌ها در شرایطی رخ داده که اپراتور اول، برای رقابت بیشتر در بازار دست به توسعه زیرساخت‌های شبکه‌ای خود در حد وسیعی زده است. او یکی از مزایای اجرای طرح ترابردپذیری را ایجاد رقابت بیشتر بین اپراتورها در توسعه خدمات شبکه‌شان می‌داند و می‌گوید:‌ با اجرای طرح ترابردپذیری، اپراتورها تلاش می‌کنند برای حفظ کاربرانشان خدمات بهتر و با کیفیت‌تری در اختیار آنها بگذارند و این ایجاد رقابت همان هدفی است که رگولاتوری دنبال می‌کند.

موافقان و مخالفان

تاکنون جزئیات بیشتری در خصوص طرح ترابرد‌پذیری و شرایط آن اعلام نشده است. اما‌ در کنار تمام مزیت‌های اجرای ترابردپذیری تلفن همراه که اصلی ترین‌ آن استفاده از خدمات اپراتورهای دیگر همراه با حفظ شماره است،‌ این طرح محدودیت‌هایی را نیز برای کاربران به دنبال دارد. به عنوان مثال طبق آنچه تاکنون اعلام شده کاربران تلفن همراه اپراتورها با پرداخت هزینه‌های جابه‌جایی بین دو شبکه و تنها دوبار در سال می‌توانند این جابه‌جایی را انجام دهند.

همچنین مشترکان سه ماه پس از فعال‌سازی سیم کارت می‌توانند این مهاجرت را انجام دهند و اپراتور پذیرا نیز می‌تواند به ازای هر درخواست ترابرد شماره از سوی مشترک و همچنین پس از تکمیل عملیات ترابرد و برقراری خدمات، مبلغی را که از سوی کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تعیین شده از مشترک دریافت کند.

این طرح که حالا توسط 320 اپراتور در دنیا به اجرا گذاشته شده منتقدان و طرفداران خود را دارد. کیهان امیری، کارشناس حوزه تلفن‌همراه، از جمله مخالفان این طرح است. امیری در گفت‌و‌گو با «ایران»،‌ نخستین دلیل مخالفتش را مشکل تشخیص تماس‌های درون و برون شبکه می‌داند و می‌گوید:«هنگام تماس کاربران با یکدیگر اگر جابه جایی صورت بگیرد این جابه جایی مشخص نیست و در این بین ممکن است به دلیل تفاوت تعرفه‌های اپراتورها، کاربران متحمل ضرر شوند. در واقع تشخیص تماس‌های درون و برون شبکه قبل از برقراری تماس برای مشترکان سخت می‌شود.»

امیری همچنین معتقد است با توجه به شکسته شدن قیمت‌ سیم‌کارت‌ها در بازار تلفن همراه با حضور سه اپراتور، به نظر نمی‌رسد اجرای این طرح که یکی از اهدافش شکسته شدن قیمت سیم‌کارت باشد محقق شود. وی در ادامه می‌افزاید: «این طرح در حالی در کشور می‌تواند مؤثر واقع شود که شاهد رقابتی در بازار اپراتورهای همراه نباشیم این درحالی است که در دوسال اخیر شاهد یک رقابت واقعی بین اپراتورهای همراه کشور بوده‌ایم و سه اپراتور تلاش‌های زیادی برای توسعه شبکه و بالا بردن کیفیت خدمات خود کرده‌‌اند.»

در مقابل امیری برخی دیگر معتقدند ترابرد‌پذیری بهترین روش برای بازارهای ارتباطی است که در زمینه رقابت اشباع شده‌اند. کوروش موسوی، کارشناس مخابراتی، در گفت‌و‌گو با «ایران»، در این خصوص می‌گوید:« براساس رهنمودهای اتحادیه مخابرات و همچنین سیاستگذاری‌هایی که رگولاتورها در دنیا به کار می‌گیرند، بهترین راهکار برای زنده کردن بازارهای رقابتی که اشباع شده‌اند اجرای ترابرد‌پذیری تلفن همراه است. بنابراین بازار ایران را هم، که با وجود سه اپراتور همراه عملاً در زمینه ارائه خدمات و تعیین تعرفه به اشباع رسیده است، اجرای پروژه‌هایی مانند ترابرد‌پذیری و شروع فعالیت‌های اپراتورهای مجازی تلفن‌همراه می‌تواند نجات دهد.»

وی در ادامه با اشاره به مزیت‌های اجرای MNP می‌افزاید: «ترابردپذیری رقابت بین اپراتورها را از طریق ابزارهای کیفیت و تعرفه تغییر می‌دهد و باعث می‌شود مشترکانی که به صورت طبیعی براساس نیاز، کیفیت،‌پوشش شبکه و تعرفه، اپراتور ارتباطی خود را انتخاب می‌کردند، از زندان خدمات یک اپراتور خارج شوند. در حال حاضر یکی از دلایلی که بسیاری از کاربران حاضر به استفاده از خدمات سایر اپراتورها نیستند شماره‌هایشان است و این یعنی با اجرای MNP کاربران با حفظ شماره می‌توانند به سمت اپراتور دیگر کوچ کنند.» موسوی معتقد است با اجرای MNP جنگ تعرفه به نفع مشترکان اتفاق خواهد افتاد و بیشترین کوچ از سمت اپراتورهای قدیمی به سمت اپراتورهای جدید رخ خواهد داد.

این کارشناس مخابراتی، پیشنهاد می‌کند برای اجرای بهتر این طرح بهتر است رگولاتوری دست به اطلاع‌رسانی دقیق‌تری در خصوص شرایط جابه‌جایی کاربران در بین اپراتورهای مختلف بزند. همچنین رگولاتوری در بازاری که سه بازیگر مستقل در بخش تلفن همراه دارد کمتر دخالت و اجازه دهد بازار شرایط رقابت و تعرفه‌ها را مشخص کند.