بانک‌های زیرپله‌ای میلیاردرهای جوان ساخت

در زمان تحریم‌ها تمامی ارتباطات بانکی ایران با بانک‌های اروپا و آسیا به‌تدریج یکی پس از دیگری قطع شدند و فقط چند بانک خیلی محدود که چون هیچ‌گونه مراوده خارجی نداشتند، حاضر بودند هرگونه ریسکی را در کار با ایران بپذیرند. این بانک‌ها که واقعا بانک‌هایی بودند که به‌اصطلاح همکاران بانکی، بانک‌های زیرپله‌ای محسوب می‌شدند

کد خبر: ۵۷۸۶۶۹

تاریخ: ۱۸ فروردين ۱۳۹۵ - ۰۷:۱۳

كودك نوپای برجام، هرروز به شکلی مورد بی‌مهری واقع می‌شود و مسئله ارتباط بانکی با دنیا از جمله مهم‌ترین هجمه‌هایی است که در تمام ماه‌های گذشته به برجام شده و می‌شود.

به گزارش شرق، حمید بعیدی‌نژاد، عضو تیم مذاکره‌کننده، بارها تلاش کرده که در مورد این موضوع روشنگری کند. او که اولین‌بار در شبکه‌های اجتماعی پیشنهاد داد که خبرنگاران یا نمایندگان رسانه‌های منتقد به اتاق سوییفت بانک مرکزی بروند و از بازگشایی این سیستم نقل‌وانتقال مالی گزارش تهیه کنند، یک‌روز بعد از انجام این کار در مطلبی نوشت که «تاکنون ٣٠٠ رابطه کارگزاری میان بانک‌های ایرانی و خارجی ایجاد شده است». این عضو تیم کارشناسی مذاکرات البته تأکید دارد که «ایجاد ارتباط کامل کارگزاری میان بانک‌های ایرانی و برخی بانک‌های بزرگ اروپایی و آسیایی به کار بیشتری نیاز دارد».

این در حالی است که حتی با وجود بازدید تعدادی از خبرنگاران رسانه‌ها از اتاق سوییفت بانک مرکزی و در جریان بازگشایی نقل‌وانتقال مالی قرارگرفتن، باز هم به نقل از برخی تجار نوشتند که «تبادل بانکی صورت نمی‌گیرد» یا «کم است».

بعیدی‌نژاد در این زمینه به توضیحات عراقچی که چند شب پیش در یک برنامه تلویزیونی پخش شد، اشاره کرد و نوشت: «اینک باید روشن شده باشد که مشکلات اجرائی موجود بر سر راه عادی‌شدن کامل ارتباطات بانکی، به‌علت باقی‌ماندن تحریم‌های ملی موسوم به تحریم‌های اولیه آمریکاست که اصلا در شمول مذاکرات هسته‌ای قرار نداشت. جمهوری اسلامی ایران بنا بر سیاست اصولی خود اصلا در چارچوب مذاکرات هسته‌ای قصدی برای ورود به بحث لغو تحریم‌های ملی آمریکا علیه ایران که نیاز به ورود به بحث‌هایی از جنس روابط دوجانبه دارد، نداشت. باید روشن باشد که لغو تحریم‌های فراملی آمریکا علیه دیگر کشورها و همچنین لغو تحریم‌های اتحادیه اروپا و تحریم‌های شورای امنیت که در روز اجرای برجام محقق شده است به معنای برقراری خودبه‌خود ارتباطات بانکی بین ایران و دیگر کشورها نیست. برقراری ارتباطات بانکی نیاز به برقراری ارتباط کارگزاری میان تک‌تک بانک‌های ایرانی و بانک‌های خارجی دارد. نباید در این تردید داشت که تحریم‌ها لغو شده‌اند، اما بانک‌ها که مؤسسات خصوصی هستند خود برای برقراری ارتباطات کارگزاری تصمیم می‌گیرند. عنصر اصلی اشتیاق بانک‌ها در کار با ایران است و موضوع اصلی آن است که تحریم‌های بانکی هم لغو شده‌اند».

درهمین‌حال حسن روحانی، رئیس‌جمهوری، نیز روز دوشنبه گویی کاسه صبرش لبریز شده، یادآوری کرده بود که «برجام نبود، حتی يك بشكه نفت هم نمی‌توانستیم صادر كنیم». او به شرایطی که کشور در ابتدای دولت با آن مواجه بود اشاره کرد و گفت که اگر شرایط گذشته ادامه پیدا می‌کرد نفت ایران از بازار انرژی حذف می‌شد. اما همه این اشارات برای کسانی که قصد دارند گذشته نزدیکی مانند دوسال‌ونیم پیش را فراموش کنند، فایده چندانی ندارد.

بعیدی‌نژاد، عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، در همین زمینه در یادداشتی که در کانال تلگرامی خود منتشر کرده، نوشت که «در زمان تحریم‌ها تمامی ارتباطات بانکی ایران با بانک‌های اروپا و آسیا به‌تدریج یکی پس از دیگری قطع شدند و فقط چند بانک خیلی محدود که چون هیچ‌گونه مراوده خارجی نداشتند، حاضر بودند هرگونه ریسکی را در کار با ایران بپذیرند. این بانک‌ها که واقعا بانک‌هایی بودند که به‌اصطلاح همکاران بانکی، بانک‌های زیرپله‌ای محسوب می‌شدند در اثر کار با ایران البته به ثروت‌های میلیاردی رسیدند ولی خب اثر آن ایجاد فساد اداری در ایران هم بود که از جمله به ظهور میلیاردرهای جوان انجامید».

یکی از مهم‌ترین این فسادها، پرونده بابک زنجانی در ایران و شریکش، رضا ضراب، در ترکیه بود که به بهانه دورزدن تحریم‌ها و فروش نفت ایران، میلیاردها دلار به وزارت نفت بدهکار است و سیستم قضائی بعد از چندین‌ماه کش‌وقوس قضائی برای او حکم اعدام صادر کرده ‌است. اگرچه هنوز از بازگرداندن پول کشور به بیت‌المال خبری نیست.

در سال‌های تحریم ایران که مقامات وقت مدعی بودند کاغذپاره است، بسیاری از بانک‌های جهان به دلیل کار با ایران جریمه شدند که حمید بعیدی‌نژاد در فهرستی ١٣ مورد از این بانک‌ها را برشمرده‌ است.

١- بانک HSBC به دلیل کار با ایران، سودان، برمه، عراق و مکزیک در سال ٢٠١٣، جریمه به میزان یک میلیارد و ٩٠٠ میلیون‌دلار.

٢- بانک آلمانی کومرتزبانک، جریمه به میزان ٥/١ میلیارد دلار در سال ٢٠١٥ به اتهام کار با ایران.

٣- دویتچه‌بانک از آلمان در سال ٢٠١٥ جریمه به میزان ٢٥٨ میلیون دلار به اتهام کار با ایران و سوریه.

٤- بانک فرانسوی پاریبا در سال ٢٠١٤ به اتهام کار با مؤسسات تحت تحریم جریمه به میزان وحشتناک هشت میلیارد و ٩٠٠ میلیون‌دلار.

٥- بانک انگلیسی استاندارد چارتر انگلیس به‌ترتیب در سال‌های ٢٠١٢ و ٢٠١٤ جهت کار با ایران، سوریه، برمه، لیبی و سودان، جریمه به میزان ٦٠٠ و ٦٧ میلیون دلار و همچنین ٣٠٠ میلیون دلار، که پرونده هنوز هم باز است.

٦- بانک فرانسوی کردیت اگریکول در سال ٢٠١٤ به اتهام کار با ایران و سودان، جریمه به میزان تقریبی یک میلیارد‌دلار.

٧- بانک ژاپنی توکیو میتسوبیشی در سال‌های ٢٠١٣ و ٢٠١٤ به اتهام مربوط به کار با ایران به‌ترتیب جریمه به میزان ٢٥٠ میلیون‌دلار و ٣٥٠ میلیون دلار.

٨- بانک انگلیسی RBS به اتهام کار با ایران، سودان، برمه و کوبا در سال ٢٠١٣ جریمه به میزان صد میلیون‌دلار.

٩- بانک انگلیسی لویدز به اتهام کار با ایران، لیبی و سودان در سال ٢٠٠٩ در دو مقطع جریمه به میزان ٣٥٠ و ٢١٧ میلیون‌دلار.

١٠- بانک انگلیسی بارکلیز در سال ٢٠١٠ به اتهام کار با ایران، لیبی و کوبا، جریمه به میزان حدود ٣٠٠ میلیون دلار.

١١- بانک هلندی ABN/AMRO در سال ٢٠١٠ به اتهام کار با ایران، لیبی و سودان، جریمه به میزان ٥٠٠ میلیون دلار.

ک- بانک سوئیسی کردیت سوئیس به اتهام کار با ایران در سال ٢٠٠٩، جریمه به میزان ٥٣٦ میلیون دلار.

١٢- بانک سوئیسی UBS در سال ٢٠٠٦ به اتهام کار با ایران، کوبا و لیبی، جریمه به میزان ٤٤٠  میلیون دلار.

١٣- بانک هلندی ING در سال ٢٠١٢ به اتهام کار با ایران و کوبا، جریمه به میزان حدود ١٧ میلیون دلار.

اين عضو تیم مذاکره‌کننده در همین زمینه توضیح داده: «بدیهی است که این بانک‌ها این جریمه‌ها را برای این پرداخته‌اند که کماکان دسترسی به تجارت و سیستم بانکی آمریکا را از دست ندهند. بر این اساس این بانک‌ها قبل از ریسک دیگری در تصمیم به کار با ایران مایل اند که با انجام مشورت‌ها و کار بیشتر با آمریکا از این کشور درباره تعریف کار خود با ایران به تعریف مشخصی برسند. این گفت‌وگوها شروع شده و هم‌اکنون در سطوح مختلف بین ایران، اروپا و آمریکا در جریان است و این یک مطالبه جدی از سوی ایران است که بانک‌های اروپایی و آسیایی باید ضمانت‌های کافی برای کار با ایران را به دست آورند. این کار البته ممکن است به دلایل مسائل پیچیده فنی که دخیل در موضوع است، به زمان معقولی نیاز داشته باشد؛ اما یک مطالبه جدی از سوی ایران و اروپاست که در این موضوع با یکدیگر موضع مشترک دارند. بی‌شک پیگیری این موضوع از اولویت‌های مهم و اصلی مذاکرات ایران با کشورهای ١+٥ در چارچوب اجرای برجام است».

اعضای ستاد پیگیری برجام موظف اند که این مشکلات را حل کنند تا اقتصاد ایران به شرایط پیش از تحریم بازگردد؛ مشکلاتی که نه آنها به عنوان اعضای تیم مذاکره‌کننده، نه دولتی که در آن کار می‌کنند و نه برجام، هیچ‌کدام در ایجادش مؤثر نبوده‌اند؛ بلکه تنها مسئول پاک‌کردن میراث ناخوشایند مصیبت تحریم هستند.