عصمت حضرت زهرا (س) در کلام پيامبر (ص)

آیت الله جعفر سبحانی

کد خبر: ۵۷۳۸۴۷

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۹:۳۶

فاطمه زهرا (سلام‎الله‎عليها) در نزد رسول خدا (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) از جايگاه و رتبت والايي برخوردار بود به‎گونه‎اي که پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) در ‎شأن ايشان فرمود: «فاطمه پاره تن من است، هر کس او را به خشم آورد مرا خشمگين کرده است».

به‌راستي که به خشم آوردن پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) در پي آزردن آن حضرت است و هر کس پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) را بيازارد محکوم به عذاب دردناک است، زيرا خداوند سبحان مي‎فرمايد: «وَ الذِينَ يوذُونَ رَسُولَ اللهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ/ آنان که رسول خدا را مي‎آزارند براي ايشان عذابي دردناک مهيا است». در روايت ديگري بيان مي‎دارد که خشم و خشنودي زهرا (سلام‎الله‎عليها) موجب خشم و خشنودي خداست و مي‎فرمايد: «يا فاطمه إن اللَه يغضبُ لغضبک و يرضي لرضاکِ:/ اي فاطمه، خداوندگار به‎خاطر خشم تو خشم مي‎گيرد از خشنودي تو خشنود مي‎شود».

بلندي جايگاه و رتبت حضرت زهرا (سلام‎الله‎عليها) تا چه اندازه است که خشم و خشنودي او ملاک و موجب خشم و خشنودي خداست و اين کلام اگر گوياي موضوعي باشد، آن موضوع عصمت حضرت زهرا (سلام‎الله‎عليها) است چه، خداي سبحان به جهت عدالت و حکمتش خشم نمي‎گيرد مگر بر کافر و نافرمان و خشنود نمي‎شود مگر از شخص با ايمان و فرمان‌بردار.

و در سايه اين کرامت و بزرگواري بود که فاطمه زهرا (سلام‎الله‎عليها) در کلام پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) «سرور زنان جهانيان» لقب گرفت. پيامبر بدو فرمود: «يَا فَاطِمَه اَلا تَرْضَيْنَ اَنْ تَکُونِي سَيدَه نِساءِ الْعالَمينَ، وَ سَيدَه نِساءِ هذِهِ الاُمه، وَ سَيدَه نِساءِ الْمُومِنينَ:/ اي فاطمه، آيا خشنود نيستي که سرور زنان جهان و سرور زنان امت اسلام و سرور زنان با ايمان باشي؟»

و علي‎رغم اينکه زهرا (سلام‎الله‎عليها) معصوم است و نافرماني و گناه را مرتکب نشده، مقام نبوت را ندارد زيرا هيچ ملازمه‎اي ميان نبوت و عصمت نيست؛ يعني غير از پيامبران هم مي‎توانند معصوم باشند. براي نمونه حضرت مريم (سلام‎الله‎عليها)، بتول عذرا که به تصريح قرآن معصوم است، پيامبر نيست و مقام نبوت ندارد. عصمت آن بانو در اين کلام خداوند هويداست: «وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلاَئِکه يا مَرْيمُ إِن اللهَ اصْطَفَاک وَ طَهرَک وَ اصْطَفَاک عَلَي نِسَاء الْعَالَمِينَ/ و آنگاه که فرشتگان گفتند ‎اي مريم، خدايت برگزيد و پاک گردانيد و بر زنان جهان برتريت بخشيد». اينکه خداوند مي‎گويد مريم (سلام‌الله‌عليها) برگزيده و منتخب است و سپس مي‎گويد او پاکيزه و طاهره است، دليل بر پاکي او از گناهان است اما اينکه مريم (سلام‌الله‌عليها) مقام نبوت ندارد موضوع آشکار و واضحي است که نيازمند هيچ گونه توضيح و بياني نيست. با اين توصيف دختر پيامبر خاتم (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) که سرور زنان جهان است، همانند مريم (سلام‎الله‎عليها) مقام عصمت را داراست بي‎آنکه مقام نبوت را داشته باشد. در توضيح و بيان فضايل حضرت زهرا (سلام‎الله‎عليها) به همين اندازه اندک اکتفا مي‎کنيم زيرا سخن تام و کامل در اين مقوله نيازمند نگارش مطلبي جداگانه است.

جايگاه والاي خانه حضرت زهرا (سلام‎الله‎عليها) در قرآن و سنت

آيه شريفه «فِي بُيوتٍ أَذِنَ اللهُ أَن تُرْفَعَ وَ يذْکرَ فِيها اسْمُهُ»، در مسجد بر پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) نازل شد. مردي برخاست و پرسيد: ‎اي رسول خدا! اين خانه‎ها کدامند؟ حضرت فرمود: خانه‎‎هاي پيامبران. پس ابوبکر برخاست و درحالي‎که به خانه حضرت علي (عليه‎السلام) و حضرت فاطمه (سلام‎الله‎عليها) اشارت مي‎کرد، پرسيد: آيا اين خانه از آن خانه‌هاست؟ فرمود: آري و اين خانه از برترين آن‌هاست.  در اين آيه شريفه از لحاظ اديبان عرب «فِي بُيوتٍ» ظرف ما قبل خودش است که آن عبارت است از «مَثَلُ نُورِهِ کمِشْکاه فِيها مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَه...» يعني خاستگاه و منبع پرتوافشاني اين نوري که خداوند در اين آيه بدان اشارت مي‎کند، همان خانه‎‎هايي است که خداوند اذن فرموده تا رفعت يابند. پس چگونه داراي کرامت و منزلت و بزرگي نيستند؟! سيوطي مي‎گويد: ترمذي اين روايت را آورده و آن را صحيح دانسته است. ابن جرير، ابن منذر و حاکم هم آن را نقل کرده و صحيح شمرده‎اند. هم‎چنين ابن مردويه و بيهقي در کتاب سنن از طريق‎ ام سلمه نقل کرده‎اند که وي گفت: «آيه شريفه «إِنمَا يرِيدُ اللهُ لِيذْهِبَ عَنکمُ الرجْسَ أَهْلَ الْبَيتِ وَ يطَهرَکمْ تَطْهِيرا» در خانه من نازل شد و آن هنگام در خانه من فاطمه، علي، حسن و حسين بودند. رسول خدا (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) عبايي را که بر تن داشت بر آنان افکند، آنگاه گفت: اينان اهل بيت (عليهم‌السلام) من هستند. پليدي را از ايشان بزداي و پاکشان گردان!»

سيوطي هم‎چنين مي‎گويد: ابن ابي شيبه، احمد و ترمذي، روايتي را از انس بن مالک نقل کرده و آن را «حسن» شمرده‎اند. نيز ابن جرير، ابن منذر، طيراني و حاکم، همان روايت را آورده و آن را «صحيح» دانسته‎اند. هم‎چنين ابن مردويه همان روايت را از انس نقل کرده، مي‎گويد: «هرگاه پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) براي نماز صبح از منزل بيرون مي‎رفت، از کنار در خانه فاطمه (سلام‎الله‎عليها) عبور مي‎کرد و در آنجا با صداي مبارکش آواز مي‎زد: «الصلاه يا أهل البيت، الصلاه، انما يريد الله...»

وقتي که اين خانه در نزد خداوند اين‌چنين داراي منزلت و کرامت است، پس هجوم آوردن به‎سوي آن و گشودن آن به اجبار و زور از بزرگ‎ترين و زشت‎ترين گناهان شمرده خواهد شد اما سفارش پيامبر (صلي‎الله‎عليه‎وآله‎وسلم) درباره احترام به اين خانه و صاحبانش ناديده گرفته شد. بسياري از تاريخ‌نگاران، حوادث تلخ و دردناکي را که در آن خانه بر سر صاحبانش آمد نگاشته‎اند. تاريخ‌پردازان در اين مقوله بر دو دسته‎اند: يک دسته به ايجاد هراس و دستورات آمرانه و نيات و مقاصد شوم و پليد اشارت دارند و دسته ديگر با تفصيل و توضيح بيشتر به حوادث بعدي اشاره مي‎کنند که بحث مفصلي است و مجال جداگانه‎اي مي‎طلبد و علاقه‌مندان مي‎توانند به کتب مختلف در اين‌باره مراجعه کنند.

منبع: سایت هفته نامه پنجره