کدام گروه‌های تروریستی در طرح آتش بس سوریه حضور ندارند؟

بيش از يك هفته از آغاز آتش بس در سوريه ـ كه هدف آن فراهم كردن امنيت ضمني و شرايط مناسب براي مذاكرات صلح بود ـ مي گذرد. با وجود اين موارد زيادي از نقض آتش در سوريه، نشان از آن دارد كه آتش بس توفيق آنچناني به دست نياورده است. به نظر مي رسد، چرايي اين مشكلات را بايد در جزئيات گروه هاي افراط گرا و تروريستي جست و جو كرد كه طرح آتش بس به صورت دوگانه با آنها برخورد كرده است.

کد خبر: ۵۷۳۵۰۹

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۳:۴۰

بيش از يك هفته از آغاز آتش بس در سوريه ـ كه هدف آن فراهم كردن امنيت ضمني و شرايط مناسب براي مذاكرات صلح بود ـ مي گذرد. با وجود اين موارد زيادي از نقض آتش در سوريه، نشان از آن دارد كه آتش بس توفيق آنچناني به دست نياورده است. به نظر مي رسد، چرايي اين مشكلات را بايد در جزئيات گروه هاي افراط گرا و تروريستي جست و جو كرد كه طرح آتش بس به صورت دوگانه با آنها برخورد كرده است..

به گزارش «تابناک» به نقل از پایگاه اینترنتی «Thesaker» آتش بس سوریه، جبهه النصره، شاخه تروریستی القاعده در سوریه، گروه تروریستی داعش، گروه تروریستی احرار الشام و گروه تروریستی جیش الاسلام را شامل نمی‌شود؛ هرچند این موضوع دشوار است که در دوران آتش بس بگوییم هیچ گروه سیاسی از بیرون گروه‌های تروریستی را مورد حمایت قرار نمی‌دهد، اما این موضوع را می‌توان گفت که بازیگران خارجی طرز تلقی و برداشت‌های متفاوتی از گروه‌های درگیر در سوریه دارند.

فارغ از این موارد، برآورد می‌شود که بیش ۱۰۰ گروه شورشی و معارض در سوریه به طرح آتش بس پیوسته‌اند و همکاری‌ها خود را برای کاهش تنش‌ها و نا‌امنی‌ها آغاز کرده‌اند؛ اما با وجود این، واقعیت آن است که حتی در دوران آتش بس بازیگران متفاوت با منافع مختلف شرایط را نه به سمت خوب شدن بلکه به سمت بد‌تر شدن می‌برند.

پیچیدگی موضوع آن زمان بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم، در حال حاضر حدود ۱۵۰۰ گروه شورشی و معارض در خاک سوریه با علایق و خواسته‌های متفاوت فعال هستند.

همچنین این موضوع نیز روشن شده که برخی از گروه‌های تروریستی نظیر جبهه النصره، جیش الاسلام، احرارالشام و ارتش آزاد سوریه در برخی موارد مأموریت‌های مشترک انجام می‌دهند و شهر‌ها و روستاهای بسیاری را به اشغال خود درآورده‌اند. از این روی، می‌توان گفت یکی دیگر از مشکلات طرح آتش بس آن است که این گروه‌های تروریستی به میزان بسیار بالایی با یکدیگر آمیخته هستند و به همین دلیل، تمایز میان آن‌ها کار آسانی نیست.

یکی دیگر از موارد قابل ذکر آن است که طرح آتش بس مذکور، با اینکه سراسری است، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی کشور عملیاتی شده و البته در این مناطق این آتش بس فضایی را فراهم کرد تا شهروندانی که چندین سال گرفتار محاصره، جنگ و ناامنی بودند، نفسی تازه کنند.

در ادامه و در یک نقشه به پراکندگی تنها بخشی از گروه‌های تروریستی و شورشی سوریه اشاره می‌شود؛

حقیقت ماجرا آن است که آتش بس فعلی، تنها بخش‌های کمی از فضای جغرافیایی سوریه را پوشش داده است. در جنوب استان درعا گروه‌های شورشی فراوانی بودند که طرح آتش بس را قبول کردند. در این آتش بس همچنین قرار بود شمال استان حمص و جنوب استان حماء یعنی مناطقی که روسیه به شدت با گروه‌های تروریستی درگیر بود به این طرح بپیوندند.

با وجود همه این موارد، هنوز مقابله جدی و قابل توجهی در دوران آتش بس علیه گروه‌های تروریستی جبهه النصره و احرار الشام و داعش دیده نمی‌شود.

موضوع دیگر آن است که آتش بس در چند روز اخیر چندین بار توسط گروه‌های تروریستی نقض شده است.

دیگر شرکت کنندگان در آتش بس نیروهای دموکرات کرد و متحدان آن‌ها هستند که با وجود اصرار ترکیه درتروریست قلمداد کردن آن‌ها، به طرح آتش بس متعهد شده‌اند.

در ادامه ابتدا به گروه هايی كه شامل طرح آتش بس شده اند، اشاره و سپس گروه هاي تروريستي كه شامل طرح آتش بس نيستند، معرفي مي شوند:

جبهه جنوبي ارتش آزاد سوريه

این گروه افراطی ائتلافی از ۵۸ گروه شبه نظامی در سوریه است که عوامل مرتبط با ارتش آزاد سوریه در ماه فوریه سال ۲۰۱۴ آن را شکل دادند و با حمایت آمریکا و غرب در قالب آموزش و تحویل سلاح تشکیل شد.

در فوریه ۲۰۱۵ یک مرکز خصوصی در آمریکا به نام مرکز کار‌تر این گروه تروریستی را یک ائتلاف از گروه‌های مسلح سوری بدون رهبر و ساختار سازمانی توصیف کرد و آن را در لیست گروه‌های مورد حمایت گروه بین المللی دوستان سوریه در سال ۲۰۱۵ قرار داد.

بررسی‌ها کاملاً مشخص می‌کند که این گروه (جبهه جنوبی ارتش آزاد) که شامل طرح آتش بس نیز شده است، در مقاطع مختلف زمانی با گروه تروریستی جبهه النصره همکاری داشته و در برهه‌های مختلف زمانی نیز با ارتش دولت سوریه درگیری شدید نظامی داشته است.

يگان هاي مدافع خلق

این گروه که بیشتر با نام اختصاری YPG شناخته می‌شود، شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک کرد است که بر بخش‌هایی از کردستان سوریه تسلط دارد و با هر نیروی دیگری که برای تسلط بر مناطق کردنشین تلاش کند مقابله می‌کند.

این گروه که توسط حزب اتحاد دموکراتیک و شورای ملی کرد تاسیس شده است، مسئولیت حفظ نظم و حفاظت از جان اهالی مناطق کردنشین سوریه را به عهده گرفته است. گروه YPG خود را یک نیروی شبه‌نظامی مردمی به شمار می‌آورد و بیشتر اعضای این سازمان کرد هستند اما تعدادی از اعراب سنی و مسیحیان نیز در آن عضویت دارند.

این گروه با آغاز درگیری‌های خود با دولت قانونی سوریه در سال ۲۰۱۲ و اشغال شهر عفرین به جامعه جهانی معرفی شد.

این گروه ارتباط نزدیک و همکاری نظامی با سوتورو و شورای نظامی سریانی از گروه‌های مسلح مسیحیان سریانی سوریه دارد. آن‌ها همچنین همراه با ارتش آزاد سوریه و تیپ توحید یک اتاق عملیات نظامی مشترک به نام آتشفشان فرات را برای نبرد با گروه تروریستی داعش تشکیل داده‌اند.

رهبران سیاسی ترکیه این گروه را گروه تروریستی قلمداد می‌کنند و معتقدند این گروه بخشی از گروه تروریستی پ ک ک در سوریه است که امنیت سوریه و ترکیه را در خطر قرار داده است.
این گروه در سال ۲۰۱۵ با برخی شبه نظامیان عرب و گروه‌های معارض آشوری متحد شد و در حال حاضر آن را می‌توان از بزرگ‌ترین گروه‌های پیوسته به طرح آتش بس معرفی کرد.

در این گروه مجموعه‌ای از تعاملات و سازش‌ها با دولت مرکزی سوریه دیده شده است و از سوی دیگر بشار اسد رئیس جمهور سوریه نیز در برخی مقاطع آمادگی خود را برای سازش و تعامل با آن‌ها اعلام کرده است.

انصار الشریعه

این گروه افراطی که در کشورهای دیگر نظیر یمن و لیبی نیز شاخه نظامی دارد در سال ۲۰۱۵ در سوریه ایجاد و هدف آن مبارزه با نیروهای ارتش سوریه در استان حلب عنوان شد.

این گروه در واقع ائتلافی از دیگر گروه‌های تروریستی در سوریه است که جبهه النصره، احرارالشام، انصارالدین و تیپ ترکمن سوریه را شامل می‌شود.

علت تمایل این گروه افراطی به گروه تروریستی جبهه النصره آن است که گروه تروریستی جبهه النصره از کشور عربستان و ترکیه حمایت‌های مالی و تسلیحاتی فراوانی را کسب می‌کند و لذا دیگر گروه‌های تروریستی نیز سعی می‌کنند با تعامل با این گروه از این حمایت‌ها برخوردار شوند.

فتح حلب

فتح حلب یکی دیگر از گروه‌های افراط گرا در استان حلب است که با اجتماع ۵۰ گروه شورشی دیگر در سال ۲۰۱۵ تشکلیل شد و هدف خود را آزاد کردن شهر حلب از دست ارتش دولت سوریه اعلام کرد.

در حال حاضر رهبران و بزرگان بسیاری از گروه‌های تروریستی احرار الشام و جیش الاسلام به عضویت این گروه درآمده‌اند. نکته قابل توجه در مورد این گروه افراطی آن است که گروه تروریستی جبهه النصره در اتاق عملیات آن نقشی ندارد.

جیش الفتح

جیش الفتح اتاق عملیات نظامی متشکل از چندین گروه افراط ‌گرای مخالف حکومت اسد در جنگ داخلی سوریه است که در ۲۴ مارس ۲۰۱۵ برای هماهنگی در عملیات‌های نظامی این گروه‌‌ها در شمال سوریه ایجاد شد.

احرار الشام بزرگ‌ترین گروه عضو جیش‌الفتح است و جبهه النصره شاخه تروریستی القاعده در سوریه و گروه‌های کوچکتری همچون لواء الحق، جیش السنه و اجناد الشام نیز در این شورا حضور دارند. این ائتلاف از زمان تشکیل خود پیروزی ‌های چشمگیری در استان ادلب به دست آورده است.

این گروه افراطی یکی که از اهداف مشترک عربستان و ترکیه برای خروج نیروهای دولت بشار اسد از استان ادلب سوریه بود، در استان ادلب شکست‌های سختی از ارتش دولت سوریه متحمل شد و از ۷ گروه مجزا تشکیل شده است که سه شاخه آن مستقیم به گروه‌های تروریستی احرار الشام، جندالاقصی و جبهه النصره اشاره دارد و ۹۰ درصد جمعیت این گروه را شامل می‌شوند.

حمایت‌های کشور ترکیه در ایجاد این گروه تروریستی بسیار روشن است و شبه نظامیان ایغور که ریشه اصلی آن‌ها غرب چین است نیز در این گروه فعالیت دارند.
پیش از این سفیر سوریه در پکن گفته بود: با توجه به اطلاعاتی که ما داریم، حدود سی نفر از اعضای «ترکستان شرقی» در پاکستان آموزش جنگی دیدند و سپس از طریق ترکیه به سوریه نفوذ کردند. به احتمال زیاد آن‌ها در نزدیکی شهر حلب مبارزه می‌کنند.

جیش المجاهدین

ائتلافی از گروه ‌های افراطی در جنگ داخلی سوریه است که برای مبارزه علیه گروه تروریستی داعش در سال ۲۰۱۴ تشکیل شد.

گروه‌های شورشی آل نور و نورالدین عضو این گروه افراطی هستند. این گروه که در سال ۲۰۱۵ با اختلافات شدید درونی روبه رو شد، از حمایت‌های ویژه کشور آمریکا و قطر بهره می‌برد و به طور عمده در استان‌های ادلب و حلب فعالیت دارد.

گروه‌های افراطی نظامی که تا اینجا به آن‌ها اشاره شد گروه‌هایی هستند که شامل طرح آتش بس می‌شوند. نکته‌ قابل توجه آنکه بسیاری از این گروه‌ها علی رغم اینکه در طرح آتش بس، گروه تروریستی قلمداد نشده‌اند، همکاری بسیار نزدیکی با گروه‌های تروریستی مهم سوریه دارند.

در ادامه به گروه هاي تروريستي كه شامل طرح آتش بس نمي شوند، اشاره مي شود؛

گروه هايي كه در ادامه مي آيد به ويژه از سوي ايران، روسيه و دولت قانوني سوريه تروريست تلقي مي شوند و در آتش بس نامي از آنها برده نشده است.

گروه تروريستي داعش

این گروه که از ژوئیه ۲۰۱۴ ادعای خلافت جهانی کرد، خود را دولت اسلامي می ‌نامد و بخش‌های بزرگی از شمال عراق و شرق سوریه و بخش‌های کوچکی را در لیبی، نیجریه و افعانستان در تصرف خود دارد.

این گروه تروریستی به رهبری ابوبکر البغدادی از شبکهٔ القاعده جدا شده و با دولت‌های عراق و سوریه و دیگر گروه‌های افراطی مخالف دولت سوریه وارد جنگ شده‌ است.

گروه تروریستی داعش از قدرتمند‌ترین گروه‌های تروریستی در سوریه است که تخمین زده می‌شود، بین ۵۲ هزار تا ۲۵۰ هزار نیروی انسانی داشته باشد.

این گروه تروریستی کنترل بخش‌های زیادی از شمال و شرق سوریه را در اختیار خود دارد. قلمرو داعش در سال ۲۰۱۳ پس از آغاز درگیری‌های داخلی سوریه در این کشور به شدت گسترش یافت و در حال حاضر با دیگر گروه‌های تروریستی نظیر جبهه النصره همکاری‌های فراوان دارد.

البته اختلافات شدیدی نیز بین این گروه تروریستی و جبهه النصره وجود دارد که باعث ایجاد نوعی رقابت میان آن‌ها شده است. در حال حاضر داعش کنترل قریب به ۴۰ درصد از مساحت سوریه، ۲میلیون نفر از جمعیت سوریه و یک مرکز استان (الرقه) را در اختیار خود دارد.

جبهه النصره

این گروه تروریستی شاخه رسمی شبکه القاعده در سوریه است. جبهه النصره با گسترش جنگ داخلی سوریه، در حمایت از اکثریت سُنی‌ مذهب سوریه وارد جنگ علیه نیروهای دولتی شد. شمار نیروهای این گروه بین ۵ تا ۲۰ هزار نفر تخمین ‌زده می‌شود.

این گروه تروریستی مورد حمایت مستقیم ترکیه و عربستان است و در مناطق استان ادلب حومه فعالیت بسیاری دارد. نکته‌ای که وجود دارد آن است که این گروه حال با تطمیع مالی و یا رعب و وحشت توانسته است، حمایت بخش قابل توجهی از مردم منطقه را با خود همراه کند.

این گروه تروریستی که در سال ۲۰۱۲ در سوریه تأسیس شد، یکی از منظم‌ترین و فعال‌ترین گروه‌های تروریستی در سوریه است.

منطقه فعالیت این گروه به استان ادلب محدود نشده و دامنه آن به حلب، لاذقیه، حمص، حماء، درعا و دمشق گسترش یافته است. همان طور که گفته شد عربستان و ترکیه حامیان اصلی این گروه تروریستی در سوریه هستند.

جیش الاسلام

جیش الاسلام که در گذشته لواء الاسلام و بریگارد اسلام نام داشت به ائتلافی از گروه‌های تروریستی گفته می‌شود، در جنگ داخلی سوریه درگیر هستند. محل اصلی فعالیت‌‌های این گروه در دوما و غوطه شرقی واقع در حومه دمشق پایتخت سوریه است.

جیش‌الاسلام از بزرگ‌ترین و سازمان ‌یافته ‌ترین گروه‌های تروریستی سوریه محسوب می‌شود.

رهبری این گروه را که در سال ۲۰۱۳ فعالیت خود را علیه دولت مرکزی سوریه آغاز کرد، زهران علوش از وابستگان به آل سعود بر عهده داشت که در روز ۲۵ دسامبر ۲۰۱۵ در حالی که به همراه چند فرمانده بلند پایه گروه جیش الاسلام در یک جلسه در منطقه غوطه شرقی دمشق حضور داشت، بر اثر یک حمله هوایی به همراه چند فرمانده دیگر گروه جیش الاسلام کشته شد.

این گروه تحت حمایت مالی و تسلیحاتی عربستان سعودی و حمایت‌های مستشاری پاکستان قرار دارد و قریب به ۲۵هزار نفر عضو دارد که با توجه به شکست‌های اخیر در جریان حملات روسیه به احتمال زیاد تعداد اعضای آن به شدت کاهش یافته است.

گفته می‌شود، این گروه با دیگر گروه‌های تروریستی سوریه نظیر جبهه النصره همکاری دارد.

احرار الشام

گروه تروریستی احرار الشام یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های تروریستی در سوریه است که همراه با گروه تروریستی جبهه النصره تاکنون حملات فراوانی را علیه دولت سوریه در ادلب، لاذقیه، حماه و حلب ترتیب داده‌اند.

این گروه تروریستی در مناطق مختلف کشور از جمله ادلب، حلب، دمشق مشغول نبرد در جنگ داخلی سوریه است و در سال ۲۰۱۳ دومین سازمان قدرتمند تروریستی بعد از ارتش آزاد سوریه بود.

تشکیل این گروه به مارس ۲۰۱۱ درست پس از انقلاب مصر برمی‌گردد که تعدادی از زندانیان اسلام‌گرا با عفو عمومی حکومت سوریه آزاد شدند.

این گروه از حمایت‌های فراوان عربستان سعودی و ترکیه برخوردار است و نیز باتوجه به همکاری‌های فراوانی که گروه تروریستی جبهه النصره دارد شامل طرح آتش بس نشده است.

کلیت آنچه گفته شد، نشان از آن دارد که آمیختگی عجیب و پیچیده‌ای میان گروه‌های مختلف مخالف دولت قانونی سوریه وجود دارد که البته این اختلاف در میان خود گروه‌های افراطی و تروریستی نیز شدید و گسترده است. جدا از این موضوع، تعدد کمی این گروه‌ها و طرز تلقی‌ها متفاوت بازیگران بین المللی از آن‌ها و طبیعتاً نقش آفرینی‌های متفاوت و متناقض افق نا‌امید کننده‌ای از آینده سوریه را نشان می‌دهد.