ابهام در بازار مشتقات ارزی / بورس کالا یا بورس تهران کدامیک میزبان معاملات آتی

در حالی به زمان اجرای ارز تک نرخی و پس از آن راه‌اندازی بازار مشتقات ارزی نزدیک می‌شویم که حال ابهام تازه‌ای درباره اینکه معاملات ارزی در بورس کالا یا بورس تهران باشد، پدیدار شده است.

کد خبر: ۵۷۱۸۰۲

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۸:۴۳

به گزارش خبرنگار مهر، ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی بارها از اجرای برنامه دولت برای یکسان سازی نرخ ارز ۶ ماه پس از رفع تحریم‌ها یاد کرده و براساس همین وعده نیز مسئولان بازار سرمایه از تدارک و برنامه ریزی برای راه اندازی معاملات آتی ارز در بورس یا راه اندازی بازار مشتقات ارزی خبر می دهند.

این وعده ها سرانجام پس از چند سال رایزنی بورسی ها برای آمدن معاملات ارزی در بازار سرمایه برای رونق بیشتر بورس و در عین حال تعادل بخشی به نرخ های بازار ارز داده می شود، این در حالی است که پیش از این بانک مرکزی مخالف سرسخت معاملات ارزی در بورس بود اما سرانجام بانک مرکزی و در راس آن ولی الله سیف موافقت خود را با راه اندازی بازار مشتقات ارزی در بورس اعلام کرده اند.

حال پس از این کشمکش‌های فراوان میان بورس و بانک مرکزی برای نهایی شدن وضعیت معاملات ارزی در بازار سرمایه و رسیدن به یک تصمیم نهایی،جدالی جدید بر سر اینکه معاملات ارزی (مشتقات ارزی) در بورس کالا باشد یا بورس تهران آغاز شده است.

گرچه اولین اخبار برای راه اندازی بورس آتی ارز حاکی از این بود که تاسیس آن در بورس کالا خواهد بود اما حال اخباری مبنی بر اینکه امکان معاملات آتی ارز در بورس تهران هم وجود دارد، شنیده می شود. ناگفته نماند که بورس تهران از حدود بیش از دو سال پیش پیشنهادی در راستای راه‌اندازی معاملات ارز به شورای عالی بورس ارائه کرده بود که البته آن زمان با راه اندازی بورس ارز موافقت نشد.

محمدرضا پورابراهیمی عضو شورای عالی بورس برای اولین بار از راه اندازی بورس ارز و تصویب آن در جلسه شورای عالی بورس و اینکه کار خود را با معاملات آتی در بورس کالای ایران آغاز خواهد کرد، خبر داده و گفته بود: با توجه به تجربه و پتانسیل بالای بورس کالا به عنوان یکی از ارکان بازار سرمایه، معاملات آتی ارز در این بورس راه اندازی خواهد شد.

آغاز رایزنی‌های ایجاد بازار آتی ارز از کجا بود؟

اما حال حسن قالیباف اصل مدیرعامل بورس تهران درباره اینکه بازار آتی ارز در بورس تهران راه اندازی می شود یا در بورس کالا می گوید: به خاطر دارم معاملات واریز نامه ها و گواهینامه های ارزی در دوره ای از طریق بورس انجام می شد.

وی تصریح کرده است: کلیات راه اندازی بازار آتی ارز در نهایت امسال در شورای عالی بورس مطرح و تصویب شد؛ منتهی بر سر اینکه در کدام بازار راه اندازی شود، هنوز بحثی نشده است اما اعتقاد دارم این ابزار می‌تواند در بورس تهران و در راستای پوشش ریسک سرمایه گذاران خرد مورد استفاده قرار گیرد.

قالیباف اصل افزود: اعتقاد دارم بازار آتی ارز نمی تواند در ساختار معاملاتی جداگانه سامان یابد و باید برای سرمایه‌گذاری که اوراق بهادار و سهام معامله می‌کند و می خواهد یک استراتژی سرمایه‌گذاری مشخصی برای خود در سبد پرتفوی بچیند با پلتفرم یکسان همراه باشد.

این در حالی است که حامد سلطانی نژاد مدیرعامل بورس کالای ایران از راه اندازی سامانه مجازی انجام معاملات مشتقه ارز برای آموزش داخلی خبر داده و گفته است: این کار برای این است که اگر در روند معاملات مشکلی وجود دارد، شناسایی شده و برطرف شود. در صورت ابلاغ  زمان راه اندازی، بورس کالا در یک هفته آماده راه اندازی این بازار است.

از راه اندازی سامانه تا طراحی روبات در بورس کالا

وی از طراحی یک روبات به عنوان یک شخصیت مجازی در موقعیت های خرید و فروش خبرداده و می گوید: این امکان را در گام بعدی می توانیم در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهیم تا بتوانند پیش از راه اندازی رسمی این بازار، با روش خرید و فروش در آن آشنا شوند.

مدیرعامل بورس کالای ایران ادامه داد: اکنون بخش عمده ای از ارز در قالب ارز آزاد در بازار مورد معامله قرار می گیرد که عرضه کننده این ارز نیز بانک مرکزی است. کانون صرافان نیز اعلام کرد این بازار در حال حاضر وجود دارد اما قرار است «مدیریت ریسک و استاندارد شدن این ابزارها» اضافه شوند.

وی گفت: سازوکار کنونی بورس کالا برای راه اندازی بازار مشتقه ارز به مذاق فعالان این بازار خوش آمده است و به نظر می رسد می توان توقعات آنها را برآورده کرد و این بازار را شکل داد. هدف اصلی بعد از شکل گیری این بازار، پوشش نوسانات ریسک بازار، پوشش ریسک فروش ارز شرکت های تولیدی و پوشش ارز واردکنندگان و صادرکنندگان است.

سلطانی نژاد با بیان اینکه از مهلت تعیین شده نیز زمان زیادی می گذرد، افزود: به هر حال در صورت ابلاغ شدن این موضوع، بورس کالا در یک هفته آماده راه اندازی این بازار است.

در عین حال محمد فطانت به تازگی اعلام کرده است که جمع بندی های کارشناسی در سازمان بورس این است که راه اندازی این بازار پس از یکسان سازی صورت گیرد گرچه از لحاظ نرم افزاری، سخت افزاری و دستورالعمل ها آمده ایم.

رئیس سازمان بورس با بیان اینکه با فرض عدم اجرای یکسان سازی نرخ ارز، بازار مشتقات ارزی قابلیت اجرا دارد اما دارای پیچیدگی هایی است که ممکن است در برخی موارد به نقض غرض منجر شود افزود: بانک مرکزی اجرای یکسان سازی نرخ ارز را متعهد شده و ما هم زمینه های ایجاد بازار مشتقات ارزی را فراهم کرده ایم.

وی خاطرنشان کرد: یکی از مباحث کمیته فرعی شورای عالی بورس الزامات راه اندازی بازار مشتقات ارزی است، این در حالی است که ما با جدیت در حال کار و بررسی بر روی این موضوع هستیم و با تک نرخی شدن ارز راه اندازی بازار مشتقات ارزی امکان پذیر خواهد شد.

فعالان بازار ارز و بورس در انتظار تصمیمات نهایی

به هر حال با نزدیک شدن به اجرای وعده سیف یعنی تک نرخی کردن ارز و همچنین با رفع تحریم‌ها، تحقق وعده مسئولان بورس برای راه‌اندازی بازار ارز در بورس رنگ و شکل جدیدی به خود خواهد گرفت، این در حالی است که فعالان بازار ارز و بورس در انتظار تصمیمات جدید و نهایی برای مشخص شدن زمان، نحوه و مکان راه اندازی بورس ارز یا بازار مشتقات ارزی هستند.

کارشناسان بازار ارز هم بر این موضوع که در بحث بازار مشتقه ارز، موضوع مارجین و وجه تضمین از اهمیت بالایی برخوردار است، تاکید می‌کنند و می گویند که باید مراقب بود پلتفرم بازار آتی ارز جدای از دیگر بازارها نشود، یعنی هر جا فرآیند تسویه و اتاق پایاپای پس از معاملات سرمایه‌گذار در هر بازاری انجام شود معاملات بازار مشتقه ارزی نیز در همان بازار باشد.

براساس تبصره ماده ۲۰ لایحه خروج از رکود، تشکیل بازاری برای پوشش نوسانات نرخ ارز تاکید و مهلتی نیز برای آن در نظر گرفته شده است.