تحلیل گران تهران نشین ایران را نمی شناسند!

دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي فصلي جديد در پرده سياسي كشور گشوده شد. اگرچه نتايج نهايي بر آمده از انتخابات مذكور بنا به زعم بسياري از تحليل گران و كارشناسان جناحي بود و ايشان آن را رقابتي صرف ميان اصول گرايان و اصلاح طلبان تعبير كردند، اما بررسي هاي ميداني و موردي بر روي نتايج نهايي و تطبيق آن با تاريخچه برگزاري انتخابات گوياي چیز دیگری است

کد خبر: ۵۷۱۵۶۹

تاریخ: ۱۰ اسفند ۱۳۹۴ - ۲۰:۴۳

دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي با تمام بيم ها واميدها به پايان رسيد و فصلي جديد در عرصۀ سياسي كشور گشوده شد. اگرچه نتايج نهايي بر آمده از انتخابات مذكور بنا به زعم  بسياري از تحليل گران و كارشناسان جناحي بود و ايشان آن را رقابتي صرف ميان اصول گرايان و اصلاح طلبان تعبير كردند، اما بررسي هاي ميداني و موردي بر روي نتايج نهايي و تطبيق آن با تاريخچه برگزاري انتخابات گوياي آن است كه رفتار رأي دهندگان در دوره دهم از متغيرهاي متعددي تبعيت كرده است.

به گزارش «تابناک» دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي در ايران در تاريخ 7 اسفند در حالي برگزار شد كه از مدت ها پيش طيف گسترده اي از اقشار وگروه هاي سياسي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و... خود را براي حضور در اين آوردگاه سياسي آماده كردند وتلاش نمودند تا با حضور در اين رقابت بزرگ سياسي شانس خود را براي پيروزي آزمايش كنند.

فارغ از ساختاري هاي سياسي كه در قالب  جناح هايي نظير  اصول گرايي و اصلاح طلباني به صورت يك واقعيت غيرقابل انكار، بويژه در تهران و برخي كلانشهرها، در سازماندهی رفتار رأي دهندگان نقش آفريني كرد؛ از سوي ديگر بايد به اين واقعيت نيز اشاره داشت كه آراي منتسب به ساختارهاي سياسي، علي رغم تمام پرداخت هاي رسانه اي، تمام واقعيت انتخابات اخير نيست.

نكته مهمي كه به نظر مي رسد در تحليل هاي كارشناسان قلم گرفته مي شود و از پرداختن به آن امتناع مي گردد آن است كه جريان ها، نهاد ها و فاكتورهاي بسيار ديگري كه اتفاقاً سياسي نيستند در انتخابات اخير همچون انتخابات هاي گذشته نقش آفرين بوده اند.

به بيان بهتر، علاوه بر جریان ‌های سیاسی عواملي نظير شعارگرايي، نقش نخبگان و الگوهای مرجع، گروهاي مردم نهاد، ناهنجاری ‌های انتخاباتی، ناکارآمدی احزاب، فرهنگ سیاسی رأی‌ دهندگان، آرای زادبومی و زادگاهی، ابزارگرایی و قوم‌گرایی و حتي آب و هوا عوامل ديگري هستند كه ردپاي اثرگذاري آنها را در تمامي ادوار انتخابات مجلس شوراي اسلامي از جمله انتخابات اخير مي توان جست و جو كرد.

اين موضوع را شايد در مورد تهران و یا برخی از کلان شهرها كه در آن ليست منتسب به اصلاح طلبان آراي كامل انتخابات را به خود اختصاص داد نتوان نسبت داد؛ چرا که در شهرهای بزرگ ایران، این احزاب و ائتلاف های سیاسی هستند که مردم را در امر انتخابات سازمان دهی می کنند و به رأی آنان جهت می دهند. ولي در عوض در بسياري از شهرستان ها و حوزه هاي انتخابيه كشور عوامل ديگري غیر از جناح بندي هاي سياسي بر الگوي رأي دهي مردم  تأثير گذار بوده است كه غفلت از آنها موجب  اين خواهد شد كه نه تنها خواست ها و نيازهاي كامل جامعه شناسايي نشود، بلکه تحليل هاي غلطی از انتخابات ارائه شود و در ادامه بر برنامه ريزي هاي كلان اثرات نامطلوبي برجاي بگذارد.

يكي از شاخص هاي موثر در انتخابات در كه در شهرستان هاي كوچك مي توان به آن اشاره كرد شاخص محلي گرايي و يا همشهري بودن است.

در اين رابطه مي توان به نتايج انتخابات در حوزه انتخابيه خوانسار و گلپايگان در استان اصفهان اشاره كرد. در اين حوزه انتخابيه اگرچه آقاي علي بختيار با اصالتي گلپايگاني و قوميتي بختياري با اكثريت آراء (حدود 14هزار رأي) به عنوان نامزد اصلاح طلب به خانه ملت راه يافت. اما تحليل اين نتيجه به اين صورت كه تمام مردم حوزه انتخابيه علاقمند به پيروزي يك نامزد اصلاح طلب بوده اند كاملاً اشتباه است.

آقاي علي بختيار كه اصالتاً گلپايگاني و بختياري هستند، بدون شك بخش قابل توجهي از آراي هم قومي هاي خود را فارغ از جريان سياسي كه در آن قرار داشت، توانست به دست آورد و از سوي ديگر نيز تعداد زيادي از مردم شهرستان گلپايگان آراي خود را به دليل همشهري بودن به نام اين نامزد به صندوق انداختند.

گواه اين مدعي آن است كه آقاي ميرمحمدي نماينده دور نهم اين حوزه انتخابيه كه اصالتي خوانساري دارد، در اين دوره از رقابت ها نيز در شهرستان خوانسار بيش از 7هزار رأي به دست آورد و آقاي بختيار نيز بيش از 11 هزار رأي از 14هزار و 800 رأي نهايي خود را از زادگاه خود يعني شهرستان گلپايگان اخذ كرد و در شهرستان رقيب يعني خوانسار تنها موفق به كسب 2هزار و 500 رأي شد.

مثال ديگري كه در اين رابطه مي توان به آن اشاره كرد، حوزه انتخابيه كاشان و آران وبيدگل است. در اين حوزه انتخابيه در دوره نهم مجلس شوراي اسلامي منصوري آراني كه زادگاهش شهرستان آران و بيدگل است در نتيجه ي تعدد نامزد در شهرستان كاشان كه تعداد رأي بيشتري نيز دارد، موفق به كسب اكثريت آراء شد.

در دوره دهم انتخابات مجلس شوراي اسلامي اگرچه منصوري آراني از سوي مراجع ذي ربط رد صلاحيت شد ولي همچنان مورد اقبال همشهريان خود قرار گرفت و در شهرستان آران و بيدگل با جود رد صلاحيت و نبودن نامش در ليست نامزدهاي نهايي بيش از 7هزار رأي باطله به دست آورد.

يكي ديگر از حوزه هاي انتخابيه كه مي توان به آن اشاره كرد، حوزه انتخابيه فريدن، فريدونشهر و چادگان است كه در آن نماينده دوره نهم محمدعلي اسفناني به عنوان چهره مستقل در رقابت انتخاباتي دوره دهم شركت كرد و جريان سياسي اصلاح طلب و اصول گراي به ترتيب رضا شريفي و اكبر تركي را مورد حمايت قرار دادند.

در اين حوزه انتخابيه اگرچه اكبر تركي منتسب به ائتلاف فراگير اصولگرايان و متولد شهرستان فريدن، حائز اكثريت آراء شد اما بخش عمده اي از  آراي او متعلق به شهرستان محل تولدش بود و محمد علي اسفناني به عنوان نماينده گرجي زبان منطقه توانست اكثريت آراي همزبانان خود را به دست آورد.

توضيح بيشتر آنكه در اين حوزه انتخابيه  اكبر تركي(اصول گرا) 22 هزار رأي، رضا شريفي(اصلاح طلب) 18 هزار رأي و محمدعلي اسفناني (مستقل) 17 هزار رأي به دست آوردند.

ميزان آراي نامزد دوره نهم حوزه انتخابيه فريدن و فريدونشهر كه با اختلاف بسيار كمي در جايگاه سوم قرار گرفت، گواه اين موضوع است كه در اين حوزه نيز تعداد زيادي از رأي دهندگان خود را متعهد به جريان هاي سياسي نمي دانند و عواملي نظير همزباني و همشهري بودن در رفتار سياسي آنها موثر است.

مثال ديگري كه در اين رابطه مي توان به آن استناد كرد حوزه انتخابيه جيرفت و عنبر آباد در استان كرمان است. در اين حوزه انتخابيه اگرچه ذبيح الله اعظمي از جناح اصلاح طلب و فرج الله عارفي از جناح اصول گرا خود را نامزد اين دوره از انتخابات معرفي كردند اما  يحيي كمالي پور به عنوان نامزد مستقل حائز اكثريت آراء شد.

نكته اي كه در رابطه با حوزه انتخابيه جيرفت و عنبرآباد مي توان به آن اشاره كرد اين است كه اين حوزه انتخابيه در كل از نظر آب و هوايي به دو بخش عمده گرمسيري و سردسيري تقسيم مي شود و نكته جالب اين است كه اين تقسيم بندي آب و هوايي در شكل گيري رفتار رأي دهندگان نيز موثر است. به اين معني كه گرمسيري ها علاقه دارند نامزد پيروز از منطقه آنها باشد و سردسيري ها نيز علاقه مشابهي در رابطه با خود دارند.

گواه اين مدعا آن است كه يحيي كمالي پور نماينده پيروز انتخابات دوره دهم منتسب به مناطق سردسيري يعني ساردوايه، اسفندقه، دلفارد و... است و در اين مناطق ميزان آراي بالايي را كسب كرد.

رأی آوردن افراد در حوزۀ انتخابیه ازنا و دورود در ادوار مختلف انتخابات را نیز می توان با دو معیار قومیت و همشهری بودن تفسیر و تبیین کرد. گرچه در این حوزۀ انتخابیه، جناح های سیاسی هم در جهت دهی به رأی مردم تأثیر دارند، اما نقش اصلی را در این زمینه دو موضوع قومیت و همشهری بودن ایفا می کند.

نكته اي كه در پايان مي توان به آن اشاره كرد آن است كه اين موارد تنها نمونه هاي كوچكي از الگوهاي متفاوت رأي دهي در حوزه هاي انتخابيه در سراسر كشور است كه نشان مي دهد شيوه رأي دهي در كشور فارغ از تهران و برخي كلانشهرها تا حدود  زيادي از ساختارهاي سياسي فاصله دارد و تحليل آنها در اين قالب تا حدودي اشتباه است و باعث خواهد شد در برنامه ريزي هاي نهايي صاحب نظران دچار اشتباه محاسباتي شوند.

در نتیجه، می توان گفت که تحلیل گران تهرانی، معیارهای شهر خود را به اشتباه به همۀ ایران تعمیم می دهند و از آن نتایج اشتباهی می گیرند. این افراد بهتر است از نزدیک به مطالعه رفتار شهروندان دیگر شهرهای ایران بپردازند تا اندکی به واقعیت های جامعه ایرانی نزدیک شوند.