نفت به کجا می‌رود؟

کد خبر: ۵۷۱۱۳

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۳۸۸ - ۰۹:۵۰

ایران اکونومیست: رکود اقتصاد جهانی، دنیا را از یک بحران قریب‌الوقوع در عرضه نفت نجات داده است، در همین راستا آژانس حامی کشورهای مصرف‌کننده بیان کرد که پیش‌بینی‌های میان مدتش درباره تقاضا، قیمت را به شدت کاهش داده است.

از سوی دیگر، اکنون آژانس بین‌المللی انرژی(IEA) انتظار دارد که تقاضای جهانی نفت در طول دوره 2008 تا 2014، با هل دادن مصرف از تولید 8/85میلیون بشکه به 89میلیون بشکه در روز(b/d)، به میزان ناچیز 6/0درصد یا 540000 بشکه در روز، رشد داشته باشد. این مقدار به طرز قابل‌توجهی کمتر از متوسط سالانه یک میلیون بشکه در روز افزایشی است که آژانس بین‌المللی انرژی در سال گذشته انتظار داشته است. اگر پیش‌بینی بدبینانه تولید ناخالص داخلی(GDP) دنیا در سال جاری درست از آب درآید، تقاضای نفت می‌تواند در طول دوره، واقعا به 9/84میلیون بشکه در روز کاهش یابد.

این به آن معنا است که انتظار می‌رود ذخایر ضروری اضافی (ذخایر ضربه گیر) که اوپک نگهداری می‌کند، سال آینده در مقایسه با سال جاری، به رقم قابل قبول 67/7میلیون بشکه در روز – یا 8درصد از میزان کل تقاضا- برسد که پیش‌بینی شده بود کاهش شدید تقاضا، این ذخایر را به 67/1 میلیون بشکه در روز برساند.

این موضوع مهمی است، چرا که گنجایش کم ذخایر ضربه‌گیر اوپک، منجر به افزایش قیمت نفت می‌شود و می‌تواند در هنگام وقفه در عرضه، سبب یک سکون عظیم شود، چنانکه در حمله‌های مکرر به تاسیسات نفتی عراق و نیجریه نیز به این خاطر که اوپک ذخایر بسیار کمی برای عرضه اضافی و آوردن به بازار دارد، نمی‌تواند پوشش داده شود.

گزارش میان مدت بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی که اخیرا منتشر گردید، نشان می‌دهد که بنا به انتظارات، پس از سال 2010 و هنگامی که فعالیت اقتصادی رونق گیرد، ظرفیت اضافی اوپک بایستی مجددا شروع به کاهش کند. اما قرار است که بالاتر از آنچه که سال گذشته پیش‌بینی گردید، باقی بماند. به عنوان مثال، انتظار می‌رود که ظرفیت اضافی اوپک در سال 2013، در مقایسه با پیش‌بینی 54/0میلیون بشکه در روز سال پیش از آن، به 08/5میلیون بشکه در روز برسد.

در این گزارش، سازمان بین‌المللی انرژی نسبت به خوش‌بینی مهار شده درباره دیدگاه‌های اخیر راجع به فعالیت‌های اقتصادی ناشی از شروع رشد اقتصادی پس از پایان رکود- که کمک کرده‌اند قیمت نفت در ماه فوریه به حدود بشکه‌ای 70‌دلار (از حدود 35‌دلار) بهبود یابد- هشدار داد. آژانس بین‌المللی انرژی اظهار داشت: «تجدید حیات فعالیت اقتصادی همچنین می‌تواند به سادگی منتج به بازسازی موجودی انبارهای به اتمام رسیده در چندین صنعت شود، اما احتمالا پیش‌بینی بازگشت قریب‌الوقوع اقتصادی پرقدرت، کمی زودهنگام است، چرا که به طور برجسته، حذف ظرفیت اضافی، اهرم‌زدایی بخش خصوصی در چند کشور شدیدا مقروض و متعادل‌سازی مجدد تقاضای جهانی هنوز در مراحل اولیه به سر می‌برند.»

باید بدانیم که رکود جهانی تنها به تقاضا لطمه وارد نساخته، بلکه عرضه را نیز تحت‌تاثیر قرار داده است.

آژانس بین‌المللی انرژی با ذکر دلایل فسخ یا تعویق سرمایه‌گذاری‌ها در میدان های نفتی که در هنگام پایین بودن قیمت‌های نفتی، با وجود هزینه‌های بالای تجهیزات و نیروی کار، منافع اندکی دارند، بیان داشت: «قابل‌توجه است که در مقایسه با رشد میان مدت 5/1میلیون بشکه در روز در سال گذشته، اکنون قرار است که عرضه کل کشورهای غیرعضو اوپک با کاهش 4/0میلیون بشکه در روز از سال 2008 تا سال 2014 به 2/50میلیون بشکه در روز برسد.»

اگر تولید ناخالص جهانی در جامه عمل بخشیدن به انتظارات ناموفق باشد، با وجود پیش‌بینی سال گذشته که برای عرضه کشورهای غیرعضو اوپک، یک افزایش 5/1میلیون بشکه‌ای در روز پیش‌بینی گردید، این رقم حتی می‌تواند با شدت 9/0میلیون بشکه در روز کاهش یابد. همچنین بیشترین میزان کاهش از سمت کاهش تولیدات در میدان‌های نفتی قدیمی‌تر به ویژه در مکزیک، روسیه، انگلستان و نروژ ناشی می‌شود.

در روسیه انتظار می‌رود که به دلایل مختلف و خصوصا ترک مناطق نفتی توسط سرمایه‌گذاران، تولید در مقایسه با پیش‌بینی قبلی یعنی 50000 بشکه کاهش در روز، 550000 بشکه در روز افت کند.

ضمنا جدیدترین سواحل نفتی کانادا نیز برای تولید در حال حاضر نفع چندانی ندارند، چرا که تولید آنها بسیار هزینه‌بر است. از آنجا که آژانس بین‌المللی انرژی میزان رشدش را تخفیف داده، پیش‌بینی می‌شود که تا 70‌درصد از پروژه‌هایی که دیگر از نظر اقتصادی به صرفه نیستند، ملغی شده یا به تعویق بیفتند.

اوپک هم تاثیر رکود را درک می‌کند. اکنون انتظار می‌رود که در طی سال‌های 2008 تا 2014، ظرفیت اوپک از 7/1 به 8/35میلیون بشکه در روز برسد. در حالی که عربستان سعودی و امارات‌متحده عربی پروژه‌های گسترش ظرفیت بزرگی را مدیریت می‌کنند، آژانس بین‌المللی انرژی نسبت به عراق کمتر خوش‌بین است، چرا که هدف افزایش ظرفیت تولیدش به 6‌میلیون بشکه در روز، بیش از حد خوش‌بینانه بود.

*کارولا هویوس