آیا فرهنگ ملی‌ پوشش‌مان را فراموش کرده‌ایم؟

سرزمین ایران تاریخی است از فرهنگ و سننی که بسیاری از کشورهای غربی آرزوی داشتن این تاریخ را دارند. فرهنگ اسلامی- ایرانی ما با اینکه فرهنگی است دیرینه و تاریخی اما امروز ناآگاهی ما موجب شده است عناصر اصلی و عمده این فرهنگ به فراموشی سپرده شود.

کد خبر: ۵۶۲۷۹۵

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۴ - ۱۰:۲۷

به گزارش «تابناک اجتماعی»، یکی از دلایل اصلی عدم بهره گیری از فرهنگ بومی- ملی ما در بخش قابل توجهی از جوانان این سرزمین نبود آگاهی نسبت به آن و همین طور عدم التزام عملی به داشته‌های فرهنگی است. با اینکه همگان مطلعند که فرهنگ و تاریخ این سرزمین، غنی و در میان کشورهای مختلف، فرهنگی درخشان و زبانزد است اما ما مردمان امروزِ ایران کمتر از این گذشته غنی و تاریخی بهره می گیریم.

یکی از مصداق های این فراموشی نحوه لباس پوشیدن ماست؛ آیا به راستی نوع پوشش ما ملی است؟

توجه به طرح و رنگ، استفاده از الگوهای جامعه پسند، قیمت متناسب با وضع اقتصادی تمام اقشار جامعه و برنامه ریزی اصولی و هدفمند برای پرداختن به پوششهای محلی و بومی می تواند دائقه نسل جوان را با فرهنگ بومی و محلی ایرانی و اسلامی آشتی داد و گرایش مدگرایی با لباسهای غربی را به فراموشی سپرد.

ظرافت پوشش اقوام ایرانی در گذر زمان از چنان غنایی بهره مند است که در صورت مطالعه و استفاده هدفمند از آن می توان عظمت تمدن را با طراحی های نوین پوشش به تصویر کشید اما نبود متولی واحد در زمینه پوشش، حمایت نکردن از تولیدکنندگان لباسهای محلی و بی توجهی در گذر زمان، این ظرافت و غنا را به ورطه فراموشی کشانده است.

یک جامعه شناس نیز با انتقاد از رشد روزافزون فروشگاه های عرضه لباسهای مارک غربی در شهرکرد گفت: با تبلیغ لباسهای سنتی و به روز کردن این نوع پوشش می توان در عرصه رقابت با لباسهای غربی موفق عمل کرد.

نرگس کریمی، دلیل مهجوریت پوششهای محلی و سنتی را الگوگیری جوانان از سبک های غربی دانست و افزود: در حال حاضر بیش از 80 درصد از پوشش مردم بویژه زنان الگوبرداری از سبک های غربی است.

وی ادامه داد: با توجه به تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری مبنی بر تقویت سبک زندگی اسلامی- ایرانی، باید به همه زوایای زندگی مردم توجه کرد که نوع پوشش نیز از همین ظواهر سبک زندگی به شمار می رود.

وی ادامه داد:باید از سوی دستگاه های متولی تمهیداتی اندیشیده شود تا نوع پوشش محلی بیش از گذشته در جامعه معرفی و تبلیغ شود تا رویکرد افراد به این نوع پوشش به یک امر عادی در جامعه تبدیل شود.

دومین جشنواره مد ولباس

پوشش سنتی و بومی اقوام مختلف کشور میراث معنوی ارزشمندی است که نسل به نسل در جامعه پاس داشته شده است که در دهه های اخیر به دلایل مختلف؛ تحول اوضاع اجتماعی، تاثیرات تبلیغاتی و رسانه ای و تبادل فرهنگی جهت دار و روابط با سایرکشورها در ورطه فراموشی قرار گرفته و نقش آن در تقویت فرهنگ اسلامی- ایرانی مغفول مانده است.

خبرگزاری صدا و سیما اعلام کرد که دومین جشنواره مد ولباس با افتتاح نمایشگاهی در همدان آغاز به کار کرد.مدیر اجرایی جشنواره گفت : از بین 200 اثررسیده به دبیرخانه این جشنواره ، 30 اثر انتخاب و به جشنواره راه پیداکرده است .

خانم والامقام افزود : در این نمایشگاه آثار پارچه سازی ، تاپستری و نمددانشجویان کارشناسی ، طراحی دوخت علمی کاربردی هم به نمایش گذاشته شده است.

آقای عبادی مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان همدان هم گفت : حمایت طراحان وتولید کنندگان و شناسایی و معرفی الگو ها و مد های مناسب هدف اصلی این جشنواره است .

خانم حدیدی عضو شورای راهبردی دانشگاهی کارگروه مد و لباس و داور جشنواره نیز گفت : مدل های ارائه شده دراین نمایشگاه هنری ،کاربردی ، برای تولیدانبوه و بعضی بسیار خاص هستند که حضور دانشگاهیان و فنی و حرفه ای اینجشنواره را پربار کرده است.

خانم «فرشته سرابندی» که به عنوان فعال در زمینه صنایع دستی و طراح لباس سالها در این عرصه فعالیت می کند، بر لزوم برنامه‌‌ریزی برای احیا و رونق دوباره لباس‌های محلی با رویکرد ملی تاکید می‌کند و می گوید: نبود برنامه ریزی مناسب و عدم حمایت از دلایل مهم فراموشی این لباس‌های فاخر و ارزشمند محلی است. پوشاک در تمام کشورها به عنوان یک عنصر فرهنگی مورد توجه قرار می گیرد چراکه صرفا یک پوشش و لباس نیست بلکه تجلی باورها، عقاید و ویژگی های مذهبی، اجتماعی و هنری یک قوم و ملت است که در لباس زنان و مردان و کودکان آن انعکاس داده می شود.

وی می افزاید: لباس‌های اسلامی و ایرانی ریشه در فرهنگ بومی و ملی دارد، این لباس‌ها از تنوع بسیاری برخوردار است که باید با طراحی مناسب بتوان سلیقه‌ها و نیازهای مصرف‌‌کنندگان پوشاک را تامین کرد. وی با اشاره به این که لباس‌های اسلامی و ایرانی می‌‌تواند جایگزین مناسبی برای لباس‌های فرهنگ بیگانه در جامعه باشد معتقد است این نوع لباس‌ها تنوع مدل و رنگ‌بندی‌های زیبایی دارد که آحاد جامعه به نحو مطلوب می‌‌توانند از آن استفاده کنند. نقش و نگار موجود در لباس‌های محلی که اوج هنر و ظرافت هنرپردازآن را روایت می‌کند، اکنون خود نیز همانند هنرشان به فراموشی سپرده شده است و در انتظار رونق دوباره هنرشان لحظه‌ شماری می‌‌کنند.
این نکته که متناسب با پیشرفت جوامع، سبک و نوع زندگی و پوشش افراد نیز تغییر می کند، امری طبیعی و قابل قبول است اما این نباید به معنای طرد مظاهر و جلوه های اصیل فرهنگی منطقه تلقی شود و ضروری است تا در کنار عناصر مدرن، میراث های معنوی خود را نیز پاس داشت و آن را به نسل های بعد انتقال داد.

از همین رو می توان با به روز کردن پوششهای محلی برای نسل های جوان که بیشتر تمایل به پوشیدن لباسهای مد روز و غربی دارند، ایجاد جذابیت کرد و از این طریق نه تنها از آسیبهای فرهنگی این مساله جلوگیری کرد بلکه اثرات مثبت اقتصادی و اجتماعی بسیاری نیز آفرید. در این میان، حمایت از طراحان و تولیدکنندگان لباسهای محلی می تواند راهکار موثری در این راستا باشد.

قدر مسلم حفظ لباس های محلی موجود و احیای لباس های محلی فراموش شده، یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری و دست مایه جشنواره های فرهنگی خواهد بود. برنامه های کوتاه مدت در جامعه بازخورد زیادی ندارند و از سوی دیگر مسئولین برخورد جدی با این موج ضد فرهنگی نمی شود و این موضوع زمینه آزادی را ایجاد ساخته است.

تاثیر برنامه های هدفمند ماهواره برفرهنگ اصیل اسلامی خانواده ها، سعی در سست نمودن پی و بنیان خانواده و در نهایت ویرانی آن دارد و این حمله را چنان نرم و آرام انجام می دهد که خانواده ها وجود خطرناک آن را احساس نکنند، لذا باید با هوشیاری وارائه آموزش های لازم و بالا بردن سطح آگاهی مردم در مقابل این توطئه ها به حفظ هویت اسلامی و ایرانی خود بپردازیم و گول تبلیغات رنگین غرب را نخوریم.

باید از سوی دستگاه های متولی این امر مهم تمهیدات کاربردی و با رویکرد بلند مدت اندیشیده شود تا نوع پوشش محلی بیش از گذشته در جامعه معرفی و تبلیغ شود تا رویکرد افراد به این نوع پوشش به یک امر عادی در جامعه تبدیل شود و جامعه از این عنصر فرهنگ ملی پاسداری کند.

فرهنگ بومی

در بسیاری از کشورها، لباس خود به تنهایی گویای فرهنگ، تمدن و حتی زبان است و لباسهای بومی و محلی هر منطقه، معرف تمدن و آداب و رسوم آن دیار به شمار می‎رود و از اصالت و جایگاه والایی در فرهنگ هر یک از اقوام برخوردار است.

در استان چهارمحال و بختیاری نیز برای هر یک از مناطق آن لباسهای مخصوصی وجود دارد و در این میان، لباس بختیاری از شهرت خاصی برخوردار است.

لباس مردان بختیاری، مجموعه ای است از "کلاه نمدی” به رنگ مشکی که از قسمتی از موی بز به نام "کز” ساخته می شود.

"چوقا”(چوغا) که در واقع لباس رسمی بختیاریها محسوب می شود، از جنس پشم گوسفند است و روی آن نقش زیگورات دیده می شود و رنگش سیاه و سفید است.

این پوشش، سال گذشته بعنوان یک اثر معنوی و یازدهمین اثر صنایع دستی استان چهارمحال و بختیاری در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسید.

شلوار "دبیت” نیز به رنگ مشکی و از جنس پارچه ای به همین نام است. گیوه که نوعی کفش است و مرغوبترین نوع آن، "گیوه مَلِکی” است. همچنین لباس زنان بختیاری شامل روسری مستطیل شکل به نام "مینا "، "لچک”، "ارخالق”،”جلیقه”، "پیراهن” و "تنبان” (نوعی دامن از جنس مخمل) است.

اما این پوشاک محلی در چند دهه اخیر دستخوش تغییرات زیادی شده ، بطوری که امروزه تنها در میان برخی از روستائیان و عشایر چهارمحال و بختیاری می توان این نوع پوشش محلی را مشاهده کرد و استفاده از آن در شهرها تقریبا منسوخ شده است.

یک کارشناس مسائل فرهنگی در همین پیوند در گفت و گو با گزارشگر ایرنا اظهار داشت: فرهنگ بومی و محلی استان چهارمحال و بختیاری با برخورداری از پیشینه غنی در هر یک از حوزه های فرهنگی و هنری، حرفهای زیادی برای گفتن دارد.

عباس قنبری افزود: پوشش محلی، غذاهای بومی و محلی، صنایع دستی، معماری و زبان و گویش محلی این منطقه از جایگاه بالایی در فرهنگ و تمدن ایران برخوردار است و نقش مهمی در غنای فرهنگی کشور ایفا کرده است.

وی ادامه داد: این در حالی است که این فرهنگ غنی و جلوه های آن از جمله خوراک و پوشش محلی در گذر زمان بویژه در مواجهه با پدیده جهانی شدن و مدرنیته جایگاه خود را از دست داده و رو به فراموشی نهاده است.

قنبری با بیان اینکه بازگشت به خویشتن می تواند ما را از هجمه فرهنگی بیگانه در امان نگه دارد، تصریح کرد: در حالی که نمی توان با روند مدرن شدن جوامع مقابله کرد اما می توان در کنار آن با بها دادن به فرهنگ بومی خود، از آسیبهای ناشی از فرهنگ های غیرخودی مصون ماند.

این کارشناس مسائل فرهنگی خاطرنشان کرد: پوشش محلی مردم استان نیز از وجوه فراموش شده فرهنگ اصیل منطقه است و احیای این میراث غنی، ضروری است اما در روند روبه فراموشی پوشش محلی این منطقه مسوولان امر اقدام شایسته و مناسبی برای جلوگیری از این امر انجام نداده بطوری که امروز با افزایش فروشگاه های عرضه لباسهای مارک غربی در خیابانهای شهر، مغازه های عرضه لباس محلی به یک یا دو مغازه محدود شده است.