سونامی تجویز و مصرف بی رویه دارو

الگوی مصرف می‌تواند به دست داروساز افزایش یا کاهش یابد. نسخه‌ها باید عیناً همانطور که نوشته شده تحویل بیمار شود و از ارائه داروی اضافی خودداری کرد؛ سوی دیگر این قضیه نیز مردم قرار دارند که باید با فرهنگ‌سازی و برنامه هاي آموزشی آنها را از مصرف خودسرانه دارو باز داشت و این بر عهده وزارت بهداشت است.

کد خبر: ۵۶۱۳۰۷

تاریخ: ۲۷ دی ۱۳۹۴ - ۰۸:۳۲

امروزه با پیشرفتهاي قابل توجهی که در زمینه هاي مختلف علمی به عمل آمده است شاهد دسترسی هرچه بیشتر افراد به داروهاي مختلف می باشیم و این دسترسی راحت، خود به عنوان یک پدیده اجتماعی زیانبخش یعنی استفاده نا به جا و بی رویه از دارو دامنگیر افراد شده است. بطوريكه یکی از عناصر جدا نشدنی خانه‌های ایرانیان قفسه‌ای پر از انواع داروهایی است که در هر بار مراجعه یکی از اعضای خانواده به پزشک مقداری از آن باقی مانده و هر کس دیگر که در خانه به بیماری مشابهی مبتلا می‌شود آن را مصرف می‌کند. این سنت امروزه از انتقال قفسه خانه به طبقه ای از یخچال بروز شده است!

به گزارش «تابناک اجتماعی» و به نقل از شفا آنلاین، دبیرکمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی داروی سازمان غذا و دارو گفت: «بررسی آمار نامه دارویی سال 89 تا 92 که از سوی کمیته کشوری تجویز و مصرف منطقی داروی سازمان غذا و دارو منتشر شد، موید آن است که بیشترین تجویزهای انجام شده مربوط به پاییز و زمستان بوده و در بین 10 داروی اول تجویز شده توسط تمامی پزشکان کشور، دگزامتازون با اختلاف فاحش نسبت به اقلام تجویزی دیگر در صدر قرار داشته است.»

فاطمه سلیمانی در گفت‌وگو با پایگاه خبری سازمان غذا و دارو افزود: «با بررسی بیش از 200 میلیون نسخه تجویز شده توسط پزشکان عمومی، میانگین اقلام در این نسخ به ترتیب 41/3 و30/3 و29/3 و23/3 قلم دارو برای سال‌های 89، 90، 91، 92 گزارش شده است.»

سلیمانی اظهار داشت: «سیر نزولی میانگین اقلام به عنوان شاخصی ارزشمند در امر موفقیت در ترویج تجویز و مصرف منطقی دارو به شمار می‌رود، با این وجود بررسی روند تجویز آنتی‌بیوتیک توسط پزشکان عمومی و مقایسه آن با سایر پزشکان متخصص، نشانگر تجویز بسیار بالای آنتی‌بیوتیک در نسخه‌های پزشکان عمومی است.» وی با تکیه بر آمار گزارش شده سال‌های 89 تا91، آموکسی‌سیلین را اولین آنتی‌بیوتیک تجویز شده توسط پزشکان عمومی برشمرد و در مقایسه‌ای با پرتجویز‌ترین آنتی‌بیوتیک سال 92، آموکسی‌سیلین را پس از قرص سفکسیم 400 در رتبه دوم ارزیابی کرد.

ایران یکی از کشورهای پرمصرف آنتی بیوتیک در دنیا شناخته شده به گونه ای که آمارهای بین المللی نشان می دهد مصرف این داروها در ایران، 16 برابر استاندارد جهانی و تقریبا به اندازه مصرف کل قاره اروپاست.

متاسفانه مصرف بی رویه دارو و به طورکلی خود درمانی از جمله بزرگ ترین مشکلات اجتماعی- بهداشتی اقتصادي در جامعه محسوب می شود به گونه اي که بررسی ها نیز نشان می دهند، میزان تجویز داروها با جمعیت کشور و وضعیت اپیدمیولوژیک بیماري ها هم خوانی ندارد که این امر می تواند ناشی از خود درمانی یا مصرف خود سرانه دارو و تجويز بي رويه پزشك عمومي در جامعه باشد. مردم هم باید احساس مسوولیت کنند و انتظارات بیماران باید تغییر کند که در این راستا مردم باید آموزش ببینند، كه هر بیماری نیاز به دارو ندارد.

خود درمانی به عنوان معمولی ترین فرم خود مراقبتی می تواند از طریق مصرف یک داروي صنعتی یا داروي دست ساز، دستیابی به داروها بدون تجویز متخصص، استفاده از داروهاي تجویز شده قبلی در موارد مشابه، تقسیم داروهاي تجویز شده براي یک نفر بین اعضاي خانواده، آشنایان، استفاده از داروهاي اضافی باقیمانده در منزل، خودداري از عمل به تجویز داروي اصلی چه از راه مصرف اضافی دارو بدون تجویز پزشک یا عدم مصرف دارو به طور کامل انجام شود. مصرف خود سرانه دارو یکی از مشکلات حاد بهداشتی است كه باعث عواملی هم چون افزایش سرانه مصرف دارو، مقاومت دارویی، عدم درمان بهینه، مسمومیت ها، عوارض ناخواسته و غیره می شود.

گروه دارو و درمان یک مثلث است که سه ضلع آن را پزشک، داروساز و بیمارتشکیل می‌دهند و اگر هر کدام از این اضلاع درست عمل نکند همه خواص نظام دارو و درمان زیر سؤال می‌رود. الگوی مصرف دارو باید از ریشه اصلاح شود و هر سه ضلع آن با توجه به هدف سلامتي نسبت به انجام اقدامات پيشگيرانه اقدام كنند.

الگوی مصرف می‌تواند به دست داروساز افزایش یا کاهش یابد. نسخه‌ها باید عیناً همانطور که نوشته شده تحویل بیمار شود و از ارائه داروی اضافی خودداری کرد؛ سوی دیگر این قضیه نیز مردم قرار دارند که باید با فرهنگ‌سازی و برنامه هاي آموزشی آنها را از مصرف خودسرانه دارو باز داشت و این بر عهده وزارت بهداشت است که با کارهای فرهنگی و آموزشی موضوع را کنترل کند و به صورت جدی‌تری بر مسأله نظارت کند.

بهينه كردن مصرف دارو از طريق اصلاح سيستم آموزش پزشكي و نسخه نويسي منطقي راه اندازي كميته هاي علمي كنترل نسخ ،آموزش مداوم و موثر كادر پزشكي، ارتقاء سطح فرهنگ عمومي و آموزش فراگير جامعه با توجه به اصل پيشگيري مقدم و بهتر از درمان است، بالا بردن كيفيت داروهاي توليد داخل و ... كه نهايتاً منجر به افزايش سلامتي و اميد به زندگي، رفع كمبودهاي دارويي و كاهش بار مالي دولت و مردم خواهد شد كه مطمئناً جهت رسيدن به اين اصلاحات بايد از تمامي توان و نيروي بخش دولتي در كنار بخش خصوصي استفاده و بهره برداري بهينه به عمل آيد.