حاشیـه نـا امـن فضـای مجـازی

دیواری در بین نیست، فضا شیشه ای شده است. این گزاره ها برایند گسترش دامنه نفوذ فضای مجازی برآمده از رشد شتابناک فناوری نوین است. دغدغه ای که متاثر از گسترش تکنولوژی حاکی از تغییر پر معنای زندگی، فرصت ها و تهدیدهای امروزی در جامعه است. توسعه فضای مجازی مانند همه ی پیشرفت های دیگر درزندگی بشر با پیامدهای منفی و مثبت همراه بوده است.

کد خبر: ۵۵۹۶۲۶

تاریخ: ۱۹ دی ۱۳۹۴ - ۱۰:۵۸

به گزارش «تابناک اجتماعی»، کی از بدترین پیامدها در این فضا، به خطر انداختن حریم خصوصی افراد است. حق حریم خصوصی حقی است سیال، متداخل و مرتبط با حقوق دیگری همچون حق تصرف انحصاری در مال مملوک، حق داشتن تمامیت جسمانی و روانی، حق خلوت در فضای خصوصی، حق برخورداری از آبرو و حیثیت. به دلیل اهمیت و حساسیت این موضوع است که این حق علاوه بر پشتیبانی کافی در متون دینی، اعم از فقهی و اخلاقی از حمایت حقوقی و کیفری نیز برخوردار است.

گاهی نقض حریم مجازی حیثیت ماهوی ندارد، بلکه به قصد دستیابی به حریم واقعی غیر، ایجاد می شود. در این صورت فضای مورد بحث حالت مجازی واقعی ماهوی پیدا می کند و نوع نقض نیز جنبه ی ابزاری برای شکستن حریم واقعی می یابد. برای مثال ورود به میل باکس دیگری برای دستیابی به مکاتبات و عکس ها و تصاویر وی، یا برای مثال رؤیت خلوت او از طریق وب کم متصل به رایانه ی شخصی مستقر در منزل کاربر، یا ورود به صفحه خصوصی وی برای ملاحظه ی گفت و گوهای کاربر. این موارد کاملاً به استراق سمع از طریق تلفن یا دستگاه شنود، و دید زدن داخل منزل دیگری از طریق دوربین شباهت دارد و بعد ابزاری فناوری به کاررفته ملحوظ است.

با توجه به خصوصیات منحصر به فرد فناوری در فضای مجازی، لطمات ناشی از نقض حریم خصوصی، گاهی چنان ابعاد گسترده ای می یابد که لازم است مراجع قانونی برای بازدارندگی از این نوع نقض تدابیر ویژه ای بیندیشد.

هنوز زمان زیادی از انتشار عکس های فردی که با دختران مختلف در فضای مجازی عکس گرفته و منتشر کرده بود نمی گذرد که در چند روز اخیر عکس های یکی از چهره های ورزشی دست به دست شد و در شبکه های مختلف مجازی چرخید تا یک بار دیگر پلیس فتا به مردم هشدار بدهد که باید مراقب استفاده از شبکه های مجازی باشند و هر عکسی، به خصوص عکس های خانوادگی را در این گونه شبکه ها انتشار ندهند.

اما داستان هر دو ناقض حریم خصوصی زمین تا آسمان فرق می کند. بر خلاف اولی، دومی در جامعه به عنوان چهره شناخته می شود و در مقام الگوی بسیاری از جوانان. بدلیل تاثیرپذیری نوجوانان و جوانان از همین الگوهاست که دادستانی نیز به ماجرا وارد شده و درباره نحوه استفاده از فضای مجازی به ورزشکاران و هنرمندان هشدار داده است.

خبرگزاری صدا و سیما  در خبری اعلام کرد دادستانی عمومی و انقلاب تهران گفت: درهفته‌های اخیر عکس‌ها و تصاویر نامناسب و خلاف شئون اسلامی در فضای مجازی منتشر شد که منجر به تشکیل چند پرونده قضایی گردید. مدعی العموم در چنین مواردی به وظایف ذاتی خود عمل می‌کند. دکتر جعفری دولت آبادی افزود: انتشارعکس‌های خلاف موازین اسلامی از برخی ورزشکاران و هنرمندان در فضای مجازی باعث شد دادستانی تهران از جنبه عمومی جرم ورود کرده و با متخلفین برخورد کند.

دادستان عمومی و انقلاب تهران خطاب به جامعه ورزشکاران و هنرمندان تاکید کرد: ورزشکاران و هنرمندان اصیل، باید افراد هنرمندنما و ورزشکارنما را از جامعه ورزشی و هنری طرد نمایند تا به واسطه اقدامات برخی افراد متخلف، پیامدهای آن متوجه جامعه هنری و ورزشی کشور نشود.تعرض به حریم خصوصی دیگران از سوی برخی سودجویان، محور بعدی صحبت‌های دکتر جعفری دولت آبادی بود. دادستان تهران گفت: طی سه هفته گذشته عده‌ای با ورود به حریم خصوصی دیگران، تصاویر خصوصی افراد را در فضای مجازی منتشر کردند که با اقدام به موقع دادستانی مواجه شد.

جنجال های اخیر و سوء استفاده های حیثیتی از عناصر حریم خصوصی طبل هشدار را نواخته است. شدت، سرعت، سهولت و گستردگی آسیب های ناشی از این نوع نقض، طبیعتاً اتخاذ تدابیر پیشگیرانه با درجه ی بازدارندگی بالا، توسط قانونگذار را، اقتضا می کند. در این شرایط ضمانت اخلاقی بی شک کفایت نمی کند. حتی مسئولیت مدنی نیز بازدارندگی کافی ندارد. بنابراین باید متناسب با ابعاد وسیع جرم، و آسیب های فردی و اجتماعی ناشی از آن، مجازاتهای تضمین کننده بازدارندگی در خور اندیشیده شود. بی گمان مسئولیت مدنی و کیفری ناظر به وقوع جرم در فضای واقعی، در زمینه ی مسئله فضای مجازی کارایی و بازدارندگی کافی را ندارد.

در کنار قانون، آگاه سازی عمومی و فرهنگ سازی استفاده صحیح و ایمن از فضای مجازی و ابزارهای نوین مبتنی بر فناوری اطلاعات از دیگر راهکارهایی است که ضروری به نظر می رسد. به هر حال باید زنگ خطر شنیده شود تا در فقدان قانونی که بازدارندگی را تضمین نمی کند، وسوسه سوءاستفاده از حریم خصوصی در بستر تکنولوژی، روز به روز بر حجم جرایم اضافه نکند.