تأمل در نتایج جایزه عالی علم و فناوری در ایران و جهان اسلام؛

پیام‌هایی که از برنده شدن دو غیر ایرانی در «جایزه مصطفی» می‌گیریم+ویدیو

برگزار کنندگان جایزه مصطفی که با این جایزه دو سالانه، اهداف بزرگی را نشانه رفته‌اند، در ایستگاه نخست ثابت کردند، به دنبال برگزیدن چند تن در قالب تصمیمات تشریفاتی نیستند و به هیچ عنوان قصد ندارند از اصول تعیین شده برای اعطای این جایزه عدول کنند، که در غیر این صورت جا داشت برگزیدگان این جایزه نه دو تن، که چهار نفر باشند!

کد خبر: ۵۵۶۹۷۶

تاریخ: ۰۷ دی ۱۳۹۴ - ۱۳:۳۸

عالی ترین جایزه علم و فناوری کشورمان که البته در جهان اسلام هم یگانه است، در حالی برگزار شد که تأمل در نتایج رقم خورده در انتهای آن، نکات جالب توجه زیادی به دست می‌دهد.

به گزارش «تابناک»، در روزهای گذشته، نخستین دوره جایزه عالی مصطفی در حالی برگزار شد که پروفسور «جکی یینگ» از کشور سنگاپور و پروفسور «عمر یاغی» از کشور اردن برگزیدگان آن بودند؛ دانشمندان مسلمانی که توانستند با نتیجه پژوهش های منحصر به فرد خود، گوی رقابت را از دیگر رقبا، به ویژه دانشمندان و پژوهشگران ایرانی ربوده و با دریافت نشان عالی علم و فناوری جهان اسلام، نخستین برندگان جایزه مصطفی لقب بگیرند.

بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت جایزه مصطفی که در خردادماه سال 1391 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی کشورمان رسید و روند فعایت خود را با هدف گذاری ترویج و تشویق علم‌آموزی و پژوهش در کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اسلامی (OIC) آغاز کرد، توانست در نخستین گام، روند منصفانه برگزاری خود را به اثبات برساند.

این گزاره از این رو اهمیت دارد که می‌دانیم هدف از شکل گیری این جایزه ـ که به احترام نام پیامبر اعظم اسلام و به دلیل تأکید بسیار آن حضرت به علم‌آموزی، به نام یکی از القاب ایشان، مصطفی، به معنای برگزیده نام‌گذاری شده ـ توسعه روابط نهادهای علمی و فناوری در کشورهای عضو سازمان همکاری های اسلامی و حتی از آن فراتر، میان تمامی جهانیان است و در این راستا، هیچ امتیازی بالاتر از تکیه بر مؤلفه های علمی و رعایت اصل انصاف نخواهد بود.

به عبارت بهتر، برگزار کنندگان جایزه مصطفی که با این جایزه دو سالانه، اهداف بزرگی را نشانه رفته‌اند، در ایستگاه نخست ثابت کردند به دنبال برگزیدن چند تن در قالب تصمیمات تشریفاتی نیستند و به هیچ عنوان قصد ندارند، از اصول تعیین شده برای اعطای این جایزه عدول کنند، که در غیر اینصورت جا داشت که برگزیدگان این جایزه نه دو تن، که چهار نفر باشند، چون این جایزه در چهار زمینه اعطا می‌شود.

مکانیزم اعطای جایزه مصطفی به این صورت است که در چهار زمینه «علوم و فناوری های ارتباطات و اطلاعات»، «علوم و فناوری های زیستی و پزشکی»، «علوم و فناوری های نانو» و «اثر برتر در رشته های عمومی اهدا می شود». به این صورت که در سه حوزه اول باید دانشمند واجد شرایط، تابعیت یکی از ۵۷ کشور اسلامی را داشته باشد؛ اما در حوزه چهارم، مسلمان بودن دانشمند برتر کفایت می‌کند و داشتن تابعیت این کشورها ضرورتی ندارد.

این در حالی است که دو دانشمند برگزیده در این دوره، افرادی بوده‌اند که اثر برتر در حوزه‌های «علوم و فناوری نانو زیستی» و «علم و فناوری نانو» را در میان 100 اثر راه یافته به بخش داوری نهایی ارائه کرده بودند و در حوزه «علوم و فناوری ارتباطات و اطلاعات» فردی برگزیده نشد. اتفاقی که در رشته‌های عمومی نیز تکرار شد تا ثابت شود که تعیین چهار برنده، مفروض برگزار کنندگان جایزه مصطفی نیست.

بر این اساس جا دارد، به آینده این جایزه خوشبین بوده و انتظار داشته باشیم که تداوم آن منجر به شناسایی دانشمندان مسلمان در سراسر جهان شده و در نتیجه آن، یک همگرایی علمی میان کشورهای اسلامی برقرار شود؛ اتفاقی که با اعطای جایزه به طرح‌هایی که زمینه‌ساز بهبود زندگی بشر بوده و در آن‌ها محققان دست به نوآوری‌های مشهود در مرزهای دانش و فناوری زده‌اند، قطعا هم به تعالی علمی جهان اسلام کمک خواهد کرد و هم برای کل بشریت مفید واقع خواهد شد.

با یادآوری این نکته مهم که باید ناکامی دانشمندان و پژوهشگران کشورمان در کسب این جایزه عالی را هم جداگانه مورد کنکاش قرار داد و بررسی نمود که آیا موضوعاتی مانند بهره اندک دانشمندان کشورمان از امکانات مورد نیاز یا مسائلی از این دست در این ماجرا دخیل بوده یا خیر و اگر پاسخ مثبت است، برای رفع آن چه باید کرد؟

در پایان بد نیست، بدانید برگزیدگان جایزه مصطفی در هر رشته، علاوه بر دریافت لوح و مدال مخصوص جایزه، مبلغی ـ که به تصویب شورای سیاست گذاری جایزه می‌رسد و در این دوره ۵۰۰ هزار دلار بود ـ نیز دریافت می‌کنند که از محل موقوفات جایزه مصطفی تأمین می‌شود.

خانم پروفسور جکی یینگ، مدیرعامل و عضو هیأت علمی مؤسسه نانو فناوری و مهندسی زیستی از سنگاپور به دلیل توسعه «سیستم‌های پاسخ محرک در انتقال کنترل شده دارو» برنده جایزه مصطفی شد؛ این سیستم‌ها شامل نانوذرات پلیمری هستند که این امکان را برای بیماران دیابتی فراهم می‌کند تا انتقال انسولین تنها در زمان بالا رفتن قند خون بدون نیاز به نمونه گیری انجام شود. این دانش ابتدا در شرکت دانش بنیان ایشان به فناوری تبدیل شده و پس از آن در شرکت های بزرگ دارویی در مرحله تجاری سازی است تا در خدمت سلامت بشر قرار گیرد.

آقای پروفسور عمر یاغی، شیمیدان برجسته اردنی، رئیس مؤسسه علوم نانو انرژی کاولی و عضو هیأت علمی دانشگاه برکلی آمریکا، به خاطر تحقیقات دامنه دار خود در زمینه «چارچوب‌های فلز ـ آلی» به عنوان برنده جایزه مصطفی انتخاب شد. گفتنی‌ است چارچوب‌های فلز-آلی به دلیل سطح ویژه بالا و گزینش پذیری شکل و اندازه، کاربردهای فراوانی در تصفیه و جداسازی از جمله در جذب آلاینده‌های هوا و ذخیره‌سازی هیدروژن و همچنین در صنایع مختلف دارد.

ویدیو توضیحاتی درباره «جایزه مصطفی» و برندگان این جایزه را در «تابناک» ببینید:

{$sepehr_media_556551_570_400}
دانلود