نگاه شما؛

در اینجا زندگی مرده است

بخش «نگاه شما» برای ارائه و معرفی «نگاه» مخاطبان «تابناک» به همه موضوعات است. هر مخاطب «تابناک» می‌تواند با مد نظر قرار دادن شرایط همکاری با این بخش، «نگاه» خود را ارسال کند تا در معرض دید و داوری دیگر مخاطبان قرار گیرد.

کد خبر: ۵۵۵۳۸۱

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۴ - ۱۱:۰۰

غلام رضا کاظمیان پور: در سال های ابتدایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی در کشور ، هر گاه لازم بود تا معضلات اجتماعی نظام شاهنشاهی مطرح شود ؛ اعتیاد به عنوان نماد وضعیت اسفبار گذشته مورد توجه قرار می گرفت و در ادامه با تأکید بر نقش برخی اعضای برجسته دربار نظیر اشرف ، خواهر شاه ، اعتیاد را نتیجه سود جویی های درباریان و نقش آنها در قاچاق مواد مخدر قلمداد نموده وضعیت رقت انگیز افراد معتاد را ، ره آورد بی تدبیری و بی برنامه گی و بی مسؤولیتی نهادهای حکومتی بر می شمردند .

کسانی که سنی از آنها گذشته است ، فیلم هایی پخش شده از تلویزیون در آن سال ها را به خاطر دارند  ؛ فیلم هایی که در آن انبوه معتادان در کوچه و پس کوچه های منطقه گمرگ را به تصویر کشیده بود . معتادانی که هر چند نفر از آنها پارچه ای مندرس بر سرشان انداخته بودند و در حال کشیدن و یا تزریق هروئین بودند . فیلم هایی که سرنگ های استفاده شده و زر ورق های سیاه شده و پراکنده در محل ، نقش آفرینان اصلی آن بودند . فیلم هایی که روایت گر مرگ انسانیت و سقوط کرامت انسان و انسانیت بود . کسانی که هر یک از آنها پدر یک خانواده تباه شده ، فرزند مادری دلسوخته بودند . کسانی که برادر یا خواهری ، نگران و چشم انتظار آنها بود.

مسن ترها ، فیلم  " دایره مینا "  را نیز به خاطر دارند ؛ فیلمی که در آن فروش خون افراد معتاد بی خانمان و مایع زندگی و سرمایه حیات انسانها ، به عنوان تنها مایه هستی افراد معتاد و تنها سرمایه و دارائی آنها ، برای تأمین مواد مخدر ، از سوی افراد فرصت طلب و سود جوخریداری و به تاراج می رفت .

و اما امروز بی آنکه اشرف و دربار باشد ، اعتیاد همچنان وجود دارد و صحنه های تأسف برانگیز تجمع معتادان از همه جا رانده شده و صحنه های استفاده از سرنگ مشترک و استعمال مواد مخدربه صورت گروهی ، همچنان وجود دارد . این وضعیت غمبار نه فقط در میدان گمرک و پارک رازی و نه فقط در میدان شوش و دره های حاشیه بزرگراه چمران که در بسیاری نقاط دیگر قابل مشاهده است و هر صبح و شام می توان معتادانی را دید که گروه گروه در جای جای شهر ویا حاشیه پایتخت ، با زندگی دست و پنجه نرم می کنند . کسانی که مرگ هم از آنان بیزار است . این داستان البته منحصر به تهران و نقاط مشخصی ازاین ابرشهر نیست . به موجب شنیده ها ، در بسیاری از شهر ها و شهرستان ها نیز صحنه های مشابه و صحنه هایی به مراتب غم انگیز تر و رقت بار تر از آنچه که در تهران شاهد هستیم ، وجود دارد .

سلطه اعتیاد بر کشورمان و به اسارت در آمدن پیر و جوان و زن و مرد در دام این دیو و این اژدها و این بلای خانمان سوز ، آثار سوء و بسیار زیانبار و خطرناک اقتصادی ، اجتماعی ، خانوادگی ، اخلاقی ، بهداشتی ووو را بر کشور و بر مردم تحمیل می نماید . با این وجود معلوم نیست چرا از سوی دستگاه های دولتی و سازمان های مردم نهاد ، اقدام جدی و مؤثری در مقابله با اعتیاد و نجات گرفتار آمدگان در دام اعتیاد انجام نمی پذیرد و یا چرا اقدامات انجام گرفته نتیجه نداشته است و هر روز که می گذرد بر تعداد قربانیان اعتیاد افزوده می شود ؟

در تحلیل ناکامی های گذشته در امر مبارزه با اعتیاد ، دلایل گوناگونی به ذهن می رسد . در این مختصر تلاش خواهد شد تا اهم این دلایل مورد اشاره قرار گیرد و در هر مورد پیشنهادهایی ارائه می گردد :

- اولین و مهم ترین علت در بی حاصل بودن طرح های مبارزه با اعتیاد آن است که ، این اقدام مهم در شمار اولویت های دولت ها قرار ندارد و بلکه اقدامی حاشیه ای تلقی می گردد . شاهد این ادعا آن است که هیچ برنامه فرگیر و جامعی در امر مبارزه جدی و مستمر با اعتیاد و نجات معتاد وجود ندارد . شاهد دیگر آنکه در امر مبارزه با اعتیاد ،میان دستگاه های مختلف حکومت ، تقسیم کار مشخصی وجود ندارد و هریک از دستگاه ها و نهادهایی که حسب انتظارات اجتماعی ، مسؤول مبارزه با اعتیاد شناخته می شوند ، مسؤولیت اصلی را متوجه دیگران می نماید . این دعوای تاریخی ، همواره میان نیروی انتظامی و سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و قوه قضائیه و سازمان زندان ها و اقدامات تربیتی و دیگر دستگاه ها وجود داشته است و هنوز معلوم نیست که نقش و سهم هر یک از این دستگاه ها در امر مبارزه با مواد مخدر و اعتیاد چه هست و چرا این نقش به خوبی و در موقع خود ایفا نمی شود ؟

حقیقت آن است که به علت ابعاد گسترده اعتیاد ، موضوع مبارزه با اعتیاد را باید یک امر حاکمیتی دانست و با توجه به اهمیت و اولویت موضوع ، لازم است تا در عالیترین سطوح اجرایی در مورد آن تصمیم گیری نمود و اجرای تصمیمات را به صورت مستمر ، تعقیب نمود .

- دومین نکته مهم در موضوع مبارزه با اعتیاد ، آن است که تاکنون و هنوز در مورد این مطلب اختلاف جدی وجود دارد که اعتیاد جرم است یا بیماری ؟  این اختلاف نظر بیش از آنکه در حل مشکل  لازم باشد ، برای فرار از نقش آفرینی مفید واقع می گردد . بدین معنی که اگر اعتیاد جرم باشد ، مسؤولیت مقابله با آن متوجه نیروی انتظامی و قوه قضائیه است و نهادهای درمانی و بهداشتی و امدادی و توانبخشی می توانند خود را از مشارکت در امر مبارزه با اعتیاد ، فارغ بدانند  و چنانچه موضوع اعتیاد بیماری باشد ، مسئله از حیث ماهیتی به نیروی انتظامی و قوه قضائیه ، ارتباط پیدا نمی کند .

به هر حال ادامه این قبیل مجادلات عبث و بی حاصل ، کمترین کمکی به حل مشکل نخواهد کرد و بلکه دامن زدن به ابهام ، مجالی را فراهم خواهد آورد تا سوداگران مرگ و فعالان تجارت مواد مخدر بتوانند با آسودگی بیشتر ، مشتریان بیشتری را برای کالای خود پیدا نمایند . برای خروج از این معضل بهتر است ، در ابتدا معتاد را به عنوان یک قربانی مورد شناسایی قرار دهیم و بپذیریم که : " معتاد یک قربانی است " . قربانی ای که برای نجات از گرفتاری نیاز به کمک و توانبخشی دارد . هنگامی که معتاد یک قربانی شناخته شود ، همگان در برابر او و نسبت به او دارای مسؤولیت مشترک هستند .

- موضوع مهم دیگر  آن است که در امر مبارزه با قاچاق مواد مخدر و مقابله با اعتیاد تناسب و همگونی وجود ندارد . از یک سو  برای نجات افراد معتاد تلاش می شود و از سوی دیگر با قاچاق مواد مخدر و قاچاقچیان ، با مدارا و مماشات برخورد می شود . به تجربه ثابت شده است که ا تصور ، مؤثر و بازدارنده مجازات زندان و جریمه نقدی در امر مبارزه با قاچاق مواد مخدر ، اساساً و از ریشه و بن ، تصوری غلط و گمراه کننده است . حاشیه سود هنگفت موجود درقاچاق مواد مخدر و مافیای حاکم بر تجارت مواد مخدر از یک طرف و آثار مخرب و پایدار مواد مخدر بر کشور ، ایجاب می نماید تا در قوانین ناظر بر مجازات قاچاقچیان مواد مخدر و تولید کنندگان روانگردان های شیمیایی ، تجدید نظر اصولی صورت پذیرد و این قوانین و مجازات های مبتنی بر آن به گونه ای اصلاح شود و به اجرا گذارده شود که ،ریسک مبادرت نمودن به قاچاق و فروش مواد مخدر و فعالیت  در توزیع و خرده فروشی مواد مخدر ، بسیار سنگین و خطرناک و مرگ آور باشد .

در این ارتباط لازم است تا مسؤولان قانونگذاری و مقامات قضائی و نیز مدیران سیاسی کشور ، بر این حقیقت و بر این واقعیت واقف گردند که بسیاری از هیاهوها و جنجال آفرینی هایی همچون موضوع حقوق بشر و اعتراض به اعدام جنایتکاران در جمهوری اسلامی ایران ، محصول و نتیجه قدرالسهمی است که از سود قاچاق مواد مخدر و تجارت مواد مخدر از سوی مافیای بین المللی به افراد شاخص فعال در نهادهای به اصطلاح حقوق بشری تخصیص داده شده است و الا اگر این نهادها و این اشخاص واقعاً حامی و دلسوز حقوق بشر هستند ، باید به جای دفاع از مجرمان و گریبان چاک دادن برای مفسدان ، برای قربانیان دلسوزی می نمودند و از اینان حمایت می کردند .

برای مقابله با این قبیل شانتاژها و زور گویی ها و این قبیل دخالت ها و فضولی های قلدر مآبانه در امور داخلی کشور و در اعتراض به حمایت دولت های استکباری از قاچاقچیان مواد مخدر و حمایت علنی آنها از ترویج مواد مخدر در ایران ، جا دارد تا با ساماندهی و هدایت تشکل های مردم نهاد و خانواده های قربانیان مواد مخدر ، در هر مورد ایشان با تجمع قانونمند در برابر نمایندگی سیاسی کشورهای حامی قاچاق مواد مخدر ، مراتب اعتراض خود را به آنان اعلام و بر مسؤولیت آنها درحمایت از قاچاق و مصرف مواد مخدر تصریح نمایند .

قانونگذاری و اجرای قانون یک امر حاکمیتی و از مؤلفه های استقلال سیاسی هر کشور است و دخالت دیگران در این موضوع ، به منزله نادیده انگاشتن استقلال کشور و به معنی دخالت در امور داخلی ماست . لذا ضمن ضرورت اعتراض رسمی و توضیح و تبیین مبانی و الزامات حقوقی و اجتماعی و سیاسی موضوع ، به مخاطططبان داخلی و جوامع بین المللی اما در هر صورت لازم است تا در صیانت از حقوق ملی و دفاع از منافع کشور و مردم و پایان دادن به یکه تازی های قاچاقچیان بین المللی در داخل کشور، اجرای قاطع و شدید و بازدارنده مجازات قاچاقچیان مواد مخدر در دستور کار قوای حکومتی قرار گیرد . بی هیچ تردید ، مجازات جدی و فارغ از مماشات و تعلل و تأنی قاچاقچیان ، در کوتاه مدت این پیام و این اراده را به باندهای قاچاق مواد مخدر القاء و تحمیل خواهد نمود که از این پس خاک پاک ایران محل آسوده و امنی برای آنان نیست .

اگر بپذیریم که قاچاق مواد مخدر ، حاکمیت ملی و مصالح ملی و منافع مردم و قربانی نمودن بخشی از نیروی فعال کشور را هدف قرار داده است و برای رسیدن به این هدف تمام هنجارها و مقررات و اصول اخلاقی و انسانی را زیر پا می گذارد ، می توان قاچاق مواد مخدر را با محاربه برابر دانست و حکم محارب را برای قاچاقچی به اجرا گذاشت . در این خصوص هیچ جایی برای رأفت و ترحم وجود ندارد . چه اینکه چشم پوشی بر مجازات قاچاقچیان ، به معنی نادیده گرفتن حقوق قربانیان قاچاق ، یعنی معتادان است . صرف نظر کردن از مجازات قاچاقچیان ، به معنی صرف نظر کردن از ظلمی است که بر هزاران کودک و هزاران خانواده متلاشی شده و هزاران چشم گریان و حسرت زده روا داشته شده است . قصور در مجازات یک قاچاقچی یعنی زمینه سازی برای اعتیاد   صدها و هزاران و ده ها و صدها و هزاران هزار معتاد و از هم متلاشی شدن هم این تعداد خانواده و افزایش هم این تعداد کودکان طلاق و کودکان کار و زنان بی سرپرست و...

اگر مجازات شدید قاچاقچیان مواد مخدر از قواعد آمره محسوب گردد و دیوانعالی کشور ، مجازات شدید برای کمترین مقدار قاچاق مواد مخدر را تأیید و آن را در شمار رویه قضایی محسوب نماید ؛ در زمانی کوتاه و نه چندان طولانی می توانیم شاهد دور شدن قاچاق و اعتیاد از کشور خود باشیم .

- موضوع مهم دیگر در ناکامی های گذشته در امر مبارزه با مواد مخدر و اعتیاد ، غفلت ورزیدن از نقش بی بدیل مردم و نیروی عظیم نهفته در مشارکت مردم است . اگر چه اصل درمان و توانبخشی و مراقبت از معتادان از جمله وظایف حاکمیتی تلقی می گردد اما با این وجود و به دلیل گسترده بودن اعتیاد در جغرافیای وسیع کشور و پر تعداد بودن افراد معتاد ، استفاده از سازمان های مردم نهاد و جامعه خیرین و حامیان طرح های انسان مدار و در رأس تمام اینها تعیین نقش و سهم ویژه برای بسیج در امر مبارزه با مواد مخدر و مقابله با اعتیاد ، موفقیت برنامه های پیش روی را صد چندان خواهد نمود . مردم فهیم و با اخلاق و هم نوع دوست ایران در موارد متعدد و در صحنه های مختلف ثابت کرده اند که در کنار دولت و پشتیبان دولت هستند . مردم خیری که با قبول مسؤولیت زندگی یک یا چند یتیم و تأمین کلیه هزینه های آنها تا رسیدن به سن رشد و استقلال ، از گرفتار آمدن این کودکان در رنج و سختی و انحراف پیشگیری می نمایند ؛ می توانند با قبول بخشی از هزینه های زندگی و نظارت اجتماعی بر افراد معتاد رها شده از دام اعتیاد ، به آنها در ادامه زندگی سالم و همراه با کرامت و شرافت کمک نمایند .

- موضوع دیگر در این زمینه ، به فراموشی سپردن نقش خانواده ها در ابتلا و گرفتار آمدن اشخاص در دام اعتیاد و رها شدن آنها در شهرها و خیابان هاست . حقیقت موضوع این است که بسیاری از ما با ابتدایی ترین آموزه های تربیت کودکان و نو جوانان و با مهارت های مدیریت خانواده آشنایی نداریم . بی اطلاعی های ما و بهره مند نبودن ما از مهارت ها و توانایی های زندگی موجب می گردد که در ادامه فرزندانی را به جامعه ارزانی کنیم که نه تنها در دانش افزایی عمومی و در میدان کار و تولید و اقتصاد کشور سهمی ندارند بلکه خود منشاء مشکلات و معضلات بی شمار اجتماعی می گردند . این بخش از نوشته ناظر بر این مهم است که هم آموزش و پرورش و هم دانشگاه ها و هم نهادهای هنری و فرهنگی و مذهبی مثل نهاد روحانیت و پایگاه وسیع مساجد باید در این زمینه بیشتر از گذشته کار کنند تا درسایه پدران ودر آغوش مادرانی توانا و مقتدر و فهیم ، فرزندان و جوانانی تربیت شوند که بتوانند در برابر هجوم  تهدید ها و خطراتی مثل اعتیاد ایستادگی و به بهترین صورت ممکن با آن مقابله نمایند .

نکته پایانی :

اعتیاد فقط یک مشکل نیست . این بلا زادگاه و زایشگاه مشکلات و معضلات و ناهنجاری های بسیار  دیگر است .  طلاق و فحشاء ، کودکان بی سرپرست ، بیماری هایی نظیر ایدز و هپاتیت ، سرقت  ، ناامنی ، قتل و تجاوز ، آلودگی های بصری و صحنه های زشت در نقاط مختلف شهر ، سست شدن پیوند های خانوادگی و ده ها و صد ها گونه از مشکلات و نا ملایمات اجتماعی و خانوادگی ، زائیده اعتیاد است . اگر دامنه اعتیاد بسته شود و اگر اعتیاد ریشه کن شود، بسیاری از این معضلات سخت و زشت و ناگوار نیز به وجود نخواهد آمد . ضرورت و فوریت موضوع ایجاب می نماید تا دولت و ملت و همه کسانی که می توانند در پایان بخشیدن به این بلا و آفت خانمان سوز ، مؤثر واقع شوند با یکدیگر مشارکت نمایند و به سان دستی واحد و قدرتمند به جنگ اعتیاد و قاچاق مواد مخدر بروند .