منشور رسانه‌ای اربعین

محمد اسماعیلی دهقی*

کد خبر: ۵۵۰۱۴۶

تاریخ: ۰۵ آذر ۱۳۹۴ - ۱۱:۱۷

در باب اهمیت انجام وظیفه رسانه ها در ایام اربعین قبلا مطالبی از این قلم و دیگر صاحب نظران به رشته تحریر درآمده و بر همگان روشن است که رسانه ها شایسته است که در این سنت حسنه از حد اکثر ظرفیت خود برای انتقال پیام اربعین استفاده کنند .
نکاتی که در این فرصت به آن پرداخته میشود ظرافت هایی است که شاید تا کنون کمتر به ان پرداخته شده است و لازم است در نحوه انعکاس موضوع اربعین به آن توجه بیشتری مبذول شود .

برای شفافیت هر چه بیشتر وظیفه رسانه ها را در دو حوزه تهیه محتوا و توزیع محتوا تقسیم بندی میکنیم.

تهیه محتوا:

به طور قطع و یقین در مردم شریف کشورمان با فرهنگ عاشورا و قیام امام حسین علیه السلام محتوای زیادی را از رسانه ها دریافت کرده اند و در آینده نیز هر چه در این حوزه فعالیت شود شایسته و بایسته است و به همین خاطر معلومات ملت ما در خصوص اربعین و فلسفه قیام عاشورا در حد قابل قبولی است .

به همین خاطر تولید محتوا برای داخل کشور با دشواری خاصی همراه نیست آنچه که اهمیت و پیچیدگی های خاصی دارد بحث تولید محتوا برای آن سوی مرزهاست . برای کسانی که دانش آنها نسبت به مکتب اهل بیت در حد بسیار پایینی است و هنر رسانه انتقال پیام به این دسته از مخاطب است.

به عبارت ساده تر جنس و بسته بندی پیامی که برای خارج از کشور تهیه میشود بایدکاملا متفاوت باشد از آنچه که برای داخل کشور تهیه میشود .به همین منظور به نکاتی که برای تهیه محتوای بین المللی اربعین تهیه میشود به اختصار اشاره میکنیم

استفاده از نماد های بین المللی

به طور مسلم ایین اربعین و خصوصا این سنت حسنه پیاده روی از اطراف و اکناف به سوی کربلا در بر دارنده مفاهیم متعدد و عمیقی است که همه این مفاهیم در هر کجای این عالم اگر به درستی مطرح شود قابل فهم است . و این هنر رسانه است که بتواند این مفاهیم را در قالب های هنری گوناگون به دنیا عرضه نماید.

واژه هایی همچون ایثار , فداکاری , کمک به هم نوع , ظلم ستیزی , عدالت خواهی و مقاومت در مقابل ظلم و ده ها واژه دیگر در هر کشور و منطقه ای معنا دارد و فقط کافی است که رسانه ها بتوانند این مفاهیم را به زبان های مختلف و با ابزار هنر ترجمه نمایند .

برای نمونه میتوان به موضوع اطعام و پذیرای از زائرین اشاره کرد که در همه جای دنیا یک موضوع پسندیده و تحسین بر انگیزی است و هر انسانی در این کره خاکی از دیدن این تصاویر میتواند پیام لازم را دریافت نماید و این در حالی است که ملت عراق در شرایط بد اقتصادی بسر میبرند و با وجود همه گرفتاری های ناشی از تهاجم داعش و تخریب زمین های کشاورزی و دیگر مشکلات عدید باز هم این سنت حسنه یعنی اطعام زائرین با شکوه هر چه تمامتر برگزار میشود و این پدیده ای نیست که به آسانی از آن عبور کنیم.

سادگی پیام

نمیتوان انتظار داشت که همه فلسفه قیام عاشورا و ماجرای اربعین در یک برنامه تلویزیونی و یا یک پوسترقابل انتقال باشد . این وظیفه رسانه هاست که نکات و ارزش های موجود دراین واقعه تاریخی به طور حساب شده و هنرمندانه ای تقطیع شود و هر پیام به سادگی در یک تصویر ویا در یک فیلم کوتاه یا گزارش خبری منتقل شود. لازم به تاکید است با توجه به سطح دانش مردم در خارج از کشور این پیام به طور ساده و روان تهیه شود .

تیه محتوا از زائران دیگر کشور ها

چنان که در گزارشهای مختلف ذکر شده است در مراسم اربعین از حدود 60 کشور جهان به عراق سفر میکنند و لازم است خبرنگاران و عکاسان این افراد را پیدا کنند و ضمن مصاحبه و گفتگو و مستند سازی حضور آنها نسبت به بین المللی بودن این سنت اسلامی تاکید کنند .به طور یقین تصویری که از یک شهروند اروپایی به عراق امده است و در راهپیمایی حضور دارد تاثیر بیشتری بر مخاطبین خارج از کشور دارد .

به عبارت ساده تر نباید اجازه دهیم که رسانه های غربی این طور القا کنند که این یک سنت اختصای ایرانی ها و عراقی هاست و لازمه این امر انعکاس حضور اتباع دیگر کشور های دنیاست .

پرهیز از موضوعات تفرقه برانگیز

برخی گمان میکنند که این مراسم اختصاص به شیعیان دارد و این در حالی است که تعداد زیادی ازبرادران اهل تسنن نیز به دلیل احترامی که برای ذریه رسول خدا قائل هستند در این راهپیمایی شرکت میکنند . از سوی دیگر تعداد قابل توجهی از پیروان ادیان دیگر نیز به دلیل محبت نسبت به خاندان عصمت و طهارت علیهالسلام در این راهپیمایی حضور دارند که این افراد نیز نباید از چشم تیز بین رسانه ها دور بمانند.

توزیع محتوا:

متاسفانه توزیع محتوای و خصوصا رساندن محتوای رسانه ای جهان اسلام به دیگر کشور ها داستان غم انگیزی دارد که در حوصله این نوشته نیست ولی آنچه که مسلم است نباید انتظار داشته باشیم که شبکه های متعلق به اردوگاه استکبار جهانی در این حوزه به ما کمک کنند و در مقابل تلاش میکنند تا حد ممکن این رویداد عظیم جهان اسلام از معرض دید مردم دنیا دور بماند و در شرایط اضطراری نیز خبر های بسیار کوتاهی از این مراسم در این شبکه ها منعکس میشود و امری کاملا طبیعی و قابل درک است ولی موضوع اصلی این است که همان ظرفیت های موجود کشور های اسلامی نیز به درستی و با دقت به کار گرفته نمیشود. به همین منظور به نکاتی در این زمینه نیز اشاره میشود :

ارتباط با شبکه های تلویزیونی محلی و منطقه ای

امروزه علاوه بر شبکه های بین المللی که تا حد زیادی تحت کنترل دولتمردان هستند شبکه های متعددی نیز وجود دارند که در مناطق مختلف دنیا مشغول به فعالیت هستند و با مشکلات کمتری میتوان با این شبکه ها ارتباط برقرار کرد و محتوای تولید شده از این واقعه عظیم را در اختیار آنها قرار داد . در این بخش امور بین الملل سازمان صدا و سیما و همه سازمان های مرتبط با خارج از کشور میتوانند اقدامات شایسته ای را جهت برقراری این ارتباط انجام دهند و انتظار است که با همه توان در این امر مقدس همکاری نمایند .

استفاده از ظرفیت فضای مجازی

خوشبختانه با گسترش و توسعه فناوری های نوین ارتباطی این امکان فراهم شده است که هر کس بتواند با اندک هزینه ای خود را در چرخه ارتباطات قرار دهد و هر چقدر با منطق و اصول حاکم بر فضای مجازی بیشتر اشنا باشد در این عرصه میتواند موفق تر باشد.

مشکلی که در بخش وجود دارد بی توجهی سایت ها و وبلاگ ها به انتشار محتوا به زبان های بین المللی است. به عبارت ساده تر بیشتر محتوای موجود در خصوص اربعین به زبان فارسی تولید میشود و به همین دلیل چرخه اطلاعات در میان فارسی زبانان انجام میشود واین نکته ای است تا کنون مورد غفلت واقع شده است.

به صراحت متذکر میشویم همه سایت ها و وبلاگ هایی که متعلق به نیروهای ارزشی و دلسوز نظام هستند و مدعی پیروی از خط سرخ ولایت نیز هستند باید به اهمیت استراتژیک این قضیه دقت کنند .

در شرایطی بسر میبریم که نسخه های تقلبی و دروغینی از اسلام در دنیا تبلیغ شده است و ایام اربعین یک فرصت طلایی است که مکتب اهل بیت ندای خود را به جهانیان برساند و غفلت از این موضوع در شان نیروهای انقلابی نیست.

برگزاری مسابقات بین المللی

به سادگی میتوان مسابقاتی را در زمینه تولید محتوا در سطح بین المللی برگزار کرد و از این طریق حجم عظیمی از محتوا تولید میشود که میتواند در فضای رسانه ای به حرکت دراید .در این بین شبکه های بین المللی نظیر العالم و پرس تی وی میتوانند به کمک فضای مجازی بیایند و در این فرصت باقی مانده اقدامات لازم را در این خصوص انجام دهند.

ضمن تشکر از همه کسانی که در حوزه اطلاع رسانی و انعکاس پیام عاشورا و اربعین در رسانه های مختلف زحمت کشیده اند امید است با در نظر گرفت نکات ذکر شده بتوانیم در انتقال پیام اربعین به مردمی که تشنه اسلام حقیقی هستند گامی موثر در این خصوص برداریم.

* کارشناس امور بین الملل