چرا راهبرد آمريکا براي مقابله با داعش بی‌نتيجه مانده است؟

راهبرد ضدتروریسم آمریکا در سوریه عمدتا بر هدف قرار دادن گروه های وابسته به القاعده متمرکز بوده است که تا حد زیادی به سود داعش بوده و فرصتی را در اختیار اسد قرار داده است تا شورشیان سوری میانه رو متحد آمریکا را سرکوب کند. در عراق نیز واشنگتن همچنان بر تلاش برای ایجاد وحدت در این کشور به منظور تشکیل یک نیروی بومی برای مقابله با داعش متمرکز است.

کد خبر: ۵۴۹۵۷۱

تاریخ: ۰۳ آذر ۱۳۹۴ - ۰۵:۰۲

نشریه فارن افرز در گزارشی نوشت: پس از حوادث 11 سپتامبر سال 2001 ، خیلی ها در درون تشکیلات امنیت ملی آمریکا از این موضوع نگران شدند که پس از چند دهه تلاش و آمادگی برای مقابله با دشمنان متعارف، واشنگتن برای مقابله با چالشی که نشات گرفته از دشمنی غیر متعارف ازجمله القاعده بود آمادگی نداشته است.

بنابراین آمریکا طی یک دهه بعدی ساختار اداری جامعی را برای مقابله با این سازمان جهادی ایجاد کرد و همچنین دستورالعمل های لازم را برای مقابله با تروریسم و شورش در اختیار ارتش ، دستگاه اطلاعاتی و نهادهای مجری قانون این کشور قرار داد.

اکنون داعش به عنوان یک تهدید جهادی، القاعده را از دور خارج کرده است و درحال حاضر بزرگ ترین نگرانی به شمار می رود. ایدئولوژی، لفاظی ها و اهداف طولانی مدت داعش شبیه القاعده است و این دو گروه زمانی رسما متحد یکدیگر بودند.

اما داعش، القاعده نیست. داعش بخشی از یک سازمان اسلامگرای افراطی قدیمی نیست. اگرچه القاعده به ویژه در شمال آفریقا و یمن همچنان خطرناک است اما داعش اکنون جان آن را گرفته و به تهدید جهادی پسا القاعده تبدیل شده است.

باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اواخر ماه سپتامبر در تشریح برنامه خود برای تضعیف و در نهایت از بین بردن داعش، این گروه را از القاعده جدا کرد و گفت داعش یک سازمان تروریستی است. اما این تعبیر نادرست است و مناسب برای توصیف داعش نیست.

در حقیقت اگرچه داعش از تروریسم به عنوان یک تاکتیک استفاده می کند اما به هیچ وجه نمی توان آن را یک سازمان تروریستی نامید.

شبکه های تروریستی مانند القاعده به طور کلی تنها ده‌ها یا صدها عضو دارد، به غیر نظامیان حمله می کند، مناطق را به کنترل خود در نمی آورد و نمی تواند به طور مستقیم با نیروهای نظامی مقابله کند.

این در حالی است که گفته می شود داعش حدود 30 هزار نیرو دارد، مناطق زیادی را در عراق و سوریه به کنترل خود درآورده است، از توانمندی های نظامی بالایی برخوردار است، بر خطوط ارتباطی کنترل دارد ، از زیرساخت فرماندهی برخوردار است، بودجه خود را تامین می کند و در عملیات نظامی پیچیده و دشوار مشارکت دارد.

به همین علت است که راهبردی های ضد تروریسم و ضد شورش که تا حد زیادی برای از بین بردن تهدید القاعده موثر بوده است نمی تواند در مورد داعش موثر واقع شود. به این ترتیب می توان گفت داعش چیزی شبیه به یک دولت و در واقع دولتی ساختگی است که یک ارتش متعارف هدایت آن را به عهده دارد.

واشنگتن در اتخاذ سیاست های خود در عراق و سوریه برای مقابله با ماهیت واقعی تهدید ناشی از داعش عملکردی کند داشته است.

این رویکردها برای مقابله با تهدیدی متفاوت شکل گرفته بود اما حوادث موجود باعث غافلگیری آنها شده است. اما آنچه اکنون برای مقابله با این تهدید جدید نیاز است ترکیبی از تاکتیک های نظامی و یک راهبرد دیپلماتیک گسترده به منظور جلوگیری از گسترش داعش ، منزوی ساختن این گروه و تضعیف توانمندی های آن است.

تفاوت ها بین القاعده و داعش تا حدی ریشه در تاریخچه آنها دارد. القاعده پس از حمله سال 1979 شوروی به افغانستان شکل گرفت. دیدگاه و تفکر راهبردی القاعده ناشی از جنگ 10 ساله علیه اشغالگری شوروی است یعنی زمانی که هزاران ستیزه جوی اسلامگرا ازجمله اسامه بن لادن در افغانستان گردهم آمدند.

اما داعش شکل گرفته از حمله سال 2003 آمریکا به عراق است. داعش در نخستین حملات خود تنها متشکل از تعدادی گروه افراطی سنی در حال جنگ با نیروهای آمریکایی بود و به غیرنظامیان شیعه حمله می‌کرد تا از این طریق یک جنگ داخلی قومی را شکل دهد.

در آن زمان داعش با نام القاعده در عراق شناخته می شد و ابومصعب الزرقاوی سرکردگی آن را به عهده داشت که با بن لادن اعلام بیعت کرده بود. الزرقاوی در حمله هوایی سال 2006 آمریکا کشته شد. پس از آن این گروه در عراق با شکست روبرو شد اما این شکست موقت بود و القاعده در عراق خود را خیلی زود احیا کرد.

سال 2011 پس از آغاز شورش علیه بشار اسد رئیس جمهور سوریه، این گروه از هرج و مرج در این کشور بهره گرفت و بخش هایی از مناطق شمال شرق سوریه را به کنترل خود درآورد و پایگاهی را در آنجا برای خود ایجاد کرد. سپس خود را دولت در عراق و شام یا همان داعش نامید.