عوامل موثر در وقوع سیل در ایلام

با فروکش کردن سیلاب وبررسی رد عبور سیل می توان تاحدودی به چرایی وقوع این حادثه ودلایل تشدید آن پی برد،وضعیت توپوگرافی وکوهستانی بودن استان ایلام شرایطی را به وجودآورده است که با افزایش حجم بارندگیها به همان میزان حرکت روآن آبها وسیلابی شدن مسیرها وطغیان رودخانه ها را در پی خواهد داشت

کد خبر: ۵۴۴۰۳۳

تاریخ: ۱۱ آبان ۱۳۹۴ - ۱۱:۳۳

استان ایلام در هفته گذشته روزهای سخت ونفس گیری را پشت سر گذاشت ،بارشهای سهمگین وسیل آسایی سراسراستان ایلام رافراگرفت وظرف مدت سه روزوباثبت 320میلیمتربارندگی درشهرایلام رکوردی بی سابقه در طول سالهای اخیر بر جایی گذاشت، گرچه این بارشها بعد از یک دوره خشکسالی مستولی شده بر استان جای شکرگذاری دارد اما بروز حوادث ناگواری که با جاری شدن سیل بر مردم این استان محروم تحمیل شد شیرینی های ناشی از آن را به تلخی بدل کرد.

به گزارش تابناک ایلام،درپس هر حادثه ای دلایلی نهفته است،بارش باران به خودی خود پدیده ای طبیعی وغیرقابل پیشگیری است ،اگرچه رشدتوانمندی های علمی بشرونفوذ به لایه های مختلف جو وایجاد تغییرات جوی تحت عنوان پدیده "هارپ"به  امری ممکن وغیرقابل نفی برای ایجاد تغییر در وضعیت جوی  شناخته شده است اما فعلا توانمندیهای علمی ما صرفا درحد پیش بینی های بارندگی ووزش باد وابرناکی بودن آسمان مناطق  پیش رفته که آنهم گهگاهی به خطا می رود.

بارندگیهای اخیر دراستان ایلام ووقوع سیل خصوصا درشهرایلام باعث بروز مشکلاتی درسطح شهرایلام شد  وبا تحمیل بیش از 1000میلیارد تومان خسارت بر زیرساختها،تاسیسات ومراکز آموزشی ومنازل وداراییهای غیرمنقول شهروندان ایلامی وازبین رفتن بیش از سه نفراز همشهریانمان ردی تلخ از خود برجای گذاشت.

بررسی چرایی این وقوع این حادثه شاید به دلیل طبیعی بودن این پدیده،شاید  قدری غیرمعقول وغیر منطقی جلوه نماید اما آنچه که مسلم است بروز این پدیده امری اجتناب ناپذیر ولی عوامل تشدیدحوادث ناشی از بارشها می توانست تاحدودی قابل کنترل باشد.

حقیقت این است که اینبار پیش بینی وقوع بارش درایلام وآبگرفتگی معابر وسیلابی شدن مسیلها در پایان هفته گذشته درایلام درست از آب درآمد، گرچه میزان بارندگی ها با میزان پیش بینی شده توسط سازمان هواشناسی زمین تا آسمان فاصله داشت اما علیرغم هشدارها واخطاریه های شماره 4و5سازمان هواشناسی استان واعلام آماده باش  ستاد مدیریت بحران به اعضای شورای هماهنگی مدیریت بحران ودستگاههای مرتبط، این موضوع  به بحرانی فراگیر تبدیل شد.

با فروکش کردن سیلاب وبررسی رد عبور سیل می توان تاحدودی به چرایی وقوع این حادثه ودلایل تشدید آن پی برد،وضعیت توپوگرافی  وکوهستانی بودن استان ایلام شرایطی را به وجود اورده است که با افزایش حجم بارندگیها به همان میزان حرکت روآن آبها وسیلابی شدن مسیرها وطغیان رودخانه ها را در پی خواهد داشت برهمین اساس پیش بینی بارندگی ووقوع حوادث در استان ایلام بایستی با حساسیت بیشتری تعقیب شود.

آنچه که بیش از همه حائز اهمیت است هشدارهای مدیریت بحران استان به دستگاههای خدماتی همچون شهرداری ووسایر دستگاههای امدادی در روزهای قبل از وقوع سیل است که ضرورت داشت دستگاههای مذبور این هشدارها را جدی گرفته وبا آمادگی بیشتری به استقبال این حوادث می شتافتندتا اینچینین جان ومال مردم درمعرض خطرات ناشی از طغیان آب های سطحی قرار نمی گرفت.

یکی از نکاتی که این روزها بعنوان دلیل عمده جاری شدن سیل در شهر ایلام وخسارات متعاقب آن مورد بحث وبررسی قرار گرفته است ،زیرساختهای ضعیف شهری در انتقال وهدایت روان آبها وسیلابها به بیرون از شهر ایلام است.

شهر ایلام بعلت وضعیت توپوگرافی که دارد وبعلت قرارگیری در میان  رشته کوههایی که بخش اعظمی از اطراف شهر را احاطه کرده است ،درموقعیتی قرار گرفته است که با افزایش بارندگی ها ،روان آبها وسیلابهای حاصله راهی جز ورود به شهر ایلام برای آنها وجود ندارد.

بمنظور پیشگیری از ورود سیلابها به درون شهر ایام تمهیداتی از قبیل احداث سیل بندهای خاکی واحداث کانالهای روبسته هدایت سیلابها اندیشده شده است که قدیمی بودن این کانالها،انسدادآنها و ظرفیت محدودشان در انتقال وهدایت حجم عظیمی از سیلابها بعنوان دلیل عمده طغیان سیلابها وروان شدن آن درسطح شهرایلام تشخیص داده شده است.

بررسی مصاحبه ونظرات صاحب نظران خصوصا متولیان امور فنی وخدماتی شهر نشان دهنده ضعف شدید این زیرساختها بوده به نحوی که یکی از مهمترین علل سیلابی شدن سطح شهر ایلام اعلام شده اند ،نکته جالب توجه  اینکه بعضی از مدیران حوزه خدمات شهری درایلام نظیر معاون عمرانی وخدمات شهری شهر داری ایلام قبل ازآغاز بارندگیها براین نکته انگشت گذاشته جاری شدن سیلاب براثر تخریب این زیرساختها را گوشزد نموده اند

معاون خدمات شهری ایلام در سوم آبانماه در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا برلزوم تسریع در بازسازی و مرمت سیل بندهای اطراف شهر تاکید کرد.

رمضان کرمی در این مصاحبه دقیقا بر نکات ضعفی انگشت گذاشته بود که همان نکات منشاء آبگرفتگی های اخیر در سطح شهر ایلام محسوب شده اند وی گفته است:با توجه به احتمال وقوع پدیده ال نینو و بارش های سیل آسا، سیل بندهای (رو بسته) اطراف شهرستان ایلام تا حدود 40 درصد تخریب شده اند و در صورت بروز سیل استحکام لازم برای مهار سیلاب را ندارند.

وی با اشاره به اینکه شیب طرفین سیل بندها به سمت داخل شهر هدایت می شوند، افزود: زیرساخت های کشاورزی، اقتصادی و واحدهای مسکونی در صورت بروز سیل در خطر جدی قرار می گیرند.

کرمی بر امکان تخریب سیل بندهای شهر ایلام تاکید کرده وگفته است:بعضی از سدهای اطراف شهر قدمت 40 تا 50 ساله دارند که هرچند بعضی از آنها نشست پیدا کرده و مرمت شده اما می طلبد بهسازی و مرمت دوباره شوند.

کرمی خواستار تامین اعتبار سریع برای بازسازی و مرمت اصولی این سیل بندها شد و گفت: لایروبی ، جریان سازی آب و جلوگیری از سرازیر شدن سیلاب به داخل شهر در سیل بندهای رو باز نیز به ماشین آلاتی همچون بیل مکانیکی و کامیون نیاز دارد که امیدواریم با حمایت های دستگاه های عضو ستاد مدیریت بحران این امکانات تامین شود.

نکته جالب تر اینکه علیرغم اینکه معاون خدمات شهری با علم وآگاهی کامل از نیاز این کانالهای انتقال سیلاب به لایروبی پرده برداشته اند خود گواهی محکم بر انسداد این کانال ها وعدم کارایی آنها برای هدایت سیلابهای ورودی به آنها می باشد.

اگر به مکانهای خسارت دیده شهر گذری کرده باشید قطعا این موضوع بر شما روشن خواهدشد که حجم خرابی زیرساختها وتاسیسات و منازل ومغازه های که در معرض سیل قرار گرفته اند متعلق به مکانهایی است که در مسیر این عبوراین کانال روبسته قرار گرفته اند وبا تخریب آن در چندین نقطه وطغیان سیلابها وعبور بر روی کانالها این خرابی ها به وجود آمده است.

مسلما اگر طرحهای پیشگیرانه برای کاهش تلفات ناشی از حوادث وبستن بسترهای وقوع حوادث جدی گرفته می شد ،دستگاههای اجرایی وامدادی وخدماتی درمواقع بحران با آمادگی کامل به استقبال این حوادث رفته وهیچگاه غافلگیر نمی شدند وپه بسا این اتفاقات ناگوار باشدت کمتری به وقوع می پیوست  ودراین بین مصائب ومشکلات ناشی از آن با شدت کمتری گریبانگیر شهروندان ایلامی می شد

وقوع حوادث ناشی از طغیان روان آبها درسطح شهر ایلام که باعث بروز مشکلاتی برای شهروندان ایلامی شده است اهتمام بیشتری را به بازخوانی طرحهای امدادی وخدماتی وشناسایی نکات ضعف وساختارهای ضعیف شهری می طلبد.

تجدید نظر در طرحهای عمران شهری وزیرساختها ضرورت دارد

صادق نورمحمدی عضو شورای شهر ایلام در گفتگو با تابناک ایلام گفت: موقعیتی که شهر ایلام در آن قرار گرفته است با وقوع بارشهای سیل آسا بروز خطراتی برای این شهر دور از انتظار نیست،چون این موقعیت قرارگیری ، وضعیتی را بر شهر ایلام تحمیل کرده است که شیب حرکت روان آبها وسیلابها به سمت شهر ایلام است وراه گریزی برای آن وجود ندارد.

این عضو شورای شهر ایلام افزود: تنها راه برون رفت ازاین مشکلات تحمیل شده بر شهر ایلام بازتعریف طرحها ومدیریت صحیح اجرای پروژه های عمرانی در شهر وحتی بیرون از شهر است ،وقتی که پروژه ای برای شهر تعریف می شود ابتدا باید راههای ورود وخروج روان آبها وسیلاب ها را درنظر گرفته وسپس در زمینه اجرای طرح ها اقدام شود.

نورمحمدی خاطر نشان کرد:اجرای ناصحیح وغیر فنی طرحهای عمرانی اطراف شهر در بروز این حوادث وسیلابی شدن سطح شهر ایلام کم تاثیر نیستند ،به هرحال شهر ایلام بعلت موقعیتی که درآن قرارگرفته است به خودی خود درمسیر سیلابها قرار دارد ،اجرای طرحها و  رها سازی روان آبها  به سمت شهر باعث شده است با بروز بارندگیهای این چنینی شهر در وضعیت بحرانی قرار بگیرد.

عضو شورای شهرایلام گفت:اجرای طرحهای عمرانی واحداث پل ها باید با توجه به وضعیت وموقعیت شهر ایلام عملیاتی شوند ،باید به شکلی عمل شود که مجاری عبور آبهای سطحی به سمت شهر ایلام بسته شود واجرای این طرحها عامل گسیل دادن سیلابها به سمت شهر نشوند.

تشکیل کمیته ای برای بررسی کارشناسانه مسیلها

شاپور پولادی روز یکشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: باید کمیته ای با مسوولیت فرماندار ایلام متشکل از دستگاه های اجرایی مختلف از جمله شهرداری و دفتر فنی استانداری تشکیل شده و از مسیل ها بازدید و بررسی کارشناسی انجام شود.

وی ادامه داد: بر اثر وقوع سیل و بارش بی سابقه باران 25 کیلومتر مسیل در شهر ایلام در معرض تخریب کامل و آسیب جدی قرار دارد و مردم ساکن در منازل مسکونی حاشیه این مسیل ها در بارش های بعدی در خطر قرار دارند.

کاش مدیران فنی قبل از وقوع این حادثه این مهم را عملیاتی می ساختند وبا تشکیل کمیته های فنی در زیر شاخه های مدیریت بحران بصورت عملیاتی به بررسی وضعیت مسیلها می پرداختند وبا بسیج امکانات وماشین آلات نسبت به لایروبی کانالها و استحکام سیلبندها مبادرت می نمودند تا این کمیته ای امروز به نوشدارویی بعد از مرگ سهراب مبدل نمی شدند همه ما نیک می دانیم که "علاج واقعه را قبل از وقوع باید جست " وصد البته که "پیشگیری همیشه از درمان هم بهتربوده است هم ارزانتر وهم به صرفه تر!

برآیند این بحث ها این خواهد بود که با اندکی آمادگی وتوجه جدی به هشدارها وتوصیه های ایمنی وبررسی کارشناسانه مسیل ها وظرفیت شناسی آنها می توانست در مدیریت بهتر این بحران اثرگذار باشد،امید واریم به دوراز برخوردهای احساسی وبهره برداری های جناحی وسیاسی ،وقوع حادثه جاری بعنوان تلنگری برای مدیران ومسئولین شهری محسوب شود که با بازتعریف طرحها وتجدید نظر در مدیریت بحران از بروز حوادث آتی پیشگیری نموده  تا زمستانی پرباران وکم حادثه  برای همشهریان ایلامی وهم استانی هایمان رقم بخورد.