فارن پالسی گزارش داد:

تطبيق هند، سازگاری آمريکا بر سر رژيم تحريم های ايران ‌

دهلی نو که در این خصوص بر روی یک طناب باریک راه می رود،‌ همواره تلاش کرده است تا به نوعی موازنه حساس را میان منافع هند در ایران و نیز تعهدات خود به عنوان یک قدرت هسته ای مسئول در کنار رعایت ملاحظات کشورهای دوست و شرکای خود به نوعی حفظ کند.

کد خبر: ۵۴۲۵۱۵

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۳۹۴ - ۰۶:۴۴

پایگاه اینترنتی فارن پالسی در گزارشی به قلم بریشیکا چاهوان تحت عنوان « تطبیق هند ، سازگاری آمریکا بر سر رژیم تحریم های ایران» نوشت:

هند در طول یک دهه گذشته در موارد مختلف قاطعانه مخالفت خود را در خصوص اعمال تحریمهای یکجانبه حفظ کرده است. با این همه اخیرا هنگامی که جاش ارنست سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید اذعان کرد هند در اجرای تحریم های آمریکا بر ضد ایران خود را قربانی کرده است ، ثابت شد ادعاهای هند مبنی بر مخالفت و ایستادگی قاطعانه در خصوص اعمال تحریم های یکجانبه ادعایی پوچ و توخالی بوده است.

مخالفت های هند و در عین حال حمایت های تلویحی از اجرای تحریم های یکجانبه را نمی توان بدون در نظر گرفتن تلاش های واشنگتن در جهل جلب همکاری دهلی نو در این زمینه درک کرد. تعاملات میان این دو دولت در خصوص مسئله ایران، در قالب سیاست ترغیب- مقاومت و پایبندی به تعهدات اعلام شده در پی آن قابل توضیح نیست. بلکه باید این روند را نشانه ای از فرایند تعامل دوجانبه و متقابل میان هند و آمریکا تلقی کرد؛ جایی که دهلی نو منعطف در برابر رژیم تحریم های تحت امر آمریکا کوتاه می اید و آنها را به مورد اجرا در می آورد و در مقابل واشنگتن سیاست های خود را بر اساس منافع هند تنظیم و تبیین می کند.

نارندرا مودی نخست وزیر هند در قالب اعلامیه انتخاباتی حزب حاکم بهاراتیا جاناتا در سال 2014، وعده داد اهداف سیاست خارجی این کشور را تقویت و محتوا و فرایند آن را به سمت شرق تنظیم کند. با این همه تا جایی که از موضع رسمی ائتلاف ملی دمکراتیک تحت امور مودی در خصوص رژیم تحریمهای ایران بر می آید، دولت وی تلاش کرده است تا موضع دولت های قبلی را در این باره حفظ کند.

هند با استناد به اینکه این کشور از آن دسته از تحریم های اقتصادی که از تایید شورای امنیت سازمان ملل متحد برخوردار نیستند حمایت نمی کند، تلاش داشته تا از دیگر کشورهایی که با اینگونه تحریمها مواجه هستند به نحوی دلجویی کند.

با این همه در طول حکومت دولت های مختلف ، دهلی نو روند تطبیق خود را با تغییرات ژئوپولیتیکی متوقف نکرده و همواره تلاش داشته است تا به تعهدات بین المللی پایبند باشد. در خصوص ایران نیز هند خود را منعطف نشان داده و آمریکا نیز تلاش داشته خواسته های هند را اجابت کند.

به عبارت دیگر واشنگتن مواضع دهلی نو را در این خصوص به گونه ای دیگر پاسخ گفته و اجازه داده است تا هند رژیم تحریم های یکجانبه آمریکا را بر ضد دیگر کشورها آن طور که خود می خواهد برداشت کند و مفاد آن را به اجرا در آورد. در این مرحله بهتر است این موضوع را دریچه تجربیات هند در اجرای تحریم های آمریکا بر ضد ایران مورد برسی قرار دهیم.

اگرچه شرکت های هندی تاکنون کمتر خود هدف اولیه مجازات به علت نقشض تحریمهای ایران قرار نگرفته اند ولی برخی اشخاص حقیقی مشمول مجازات قرار داشته اند. در سال 2004 دو دانشمند هندی بر اساس مفاد قانون منع اشاعه هسته ای ایران، کره شمالی و سوریه موسوم به INKSNA تحت مجازات قرار گرفته اند.

یک سال بعد دو شرکت هندی به نام های سابرو اورگانیکس کمیکال Sabero Organics Chemical و ساندیا اورگانیکس کمیکال به علت انجام معامله با ایران مجازات شدند.

این مجازاتها شامل محدودیت های اقتصادی ضمیمه معروف به مجازاتهای ثانویه بود که معمولا برای جریمه کردن شهروندان یا شرکت های غیر آمریکایی به جرم معامله و تجارت با ایران وضع شده است. مجازات های ثانویه که کاملا با هدف انزوای طرف مقابل وضع می شوند موجب تنوع دامنه مجازتها می شوند تا هر گونه تجارت ایران با کشورهای جهان را متوقف سازند.

اگرچه تحریم ها بر ضد طرف های هندی عموما نمادین و کم شدت بوده اند ولی دولت هند با استناد به ناعادلانه بودن این تدابیر مخالفت خود را با اعمال مجازات های یکجانبه اعلام کرده است. با تمام این احوال هند به تلاش های بین المللی در جهت نظارت بر بلندپروازیهای هسته ای ایران پایبند بوده است. هند در روز 24 سپتامبر سال 2005، در آژانس بین المللی انرژی اتمی بر ضد ایران رای داد و تایید کرد تهران به تعهدات خود در قبال پادمان های ان پی تی عمل نکرده است.

متعاقب آن در ماه فوریه 2006 هند به قطعنامه ای در باب ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد رای مثبت داد. اواخر آن سال ایران به داشتن مواد هسته ای اعلام نشده و نیز خودداری از دادن مجوز بازرسی از تاسیسات غنی سازی اورانیومی خود به آژانس و رد ره حل های دیپلماتیک در این باره متهم شد. از آن پس بود که شورای امنیت سازمان ملل تحریم های خود را بر ضد ایران اعمال کرد.

بار دیگر در نوامبر سال 2009 بود که هند در کنار آمریکا قرار گرفت و قطعنامه ای را در باب انتقاد از برنامه هسته ای ایران و تاکید بر توقف برنامه غنی سازی این کشور مورد تایید قرار داد.

با این همه هند همواره نگرانی خود را از ماهیت فرامرزی برخی تحریم های خاص یکجانبه اعلام کرده است. مخالفت هند با تحریم های یکجانبه بر ضد ایران از این واقعیت نشات می گیرد که محدودیت سرمایه گذاری در بخش انرژی ایران بر امنیت انرژی هند پیامدها و تاثیرات نامطلوب بر جای می گذارد.

در بحبوحه انتشار گزارش هایی دال بر غنی سازی اورانیومی در ایران، هند با اتخاذ موضعی شفاف در خصوص این مسئله اعلام کرد دهلی نو خواهان گسترش تسلیحات هسته ای در غرب آسیا نیست ولی در عین حال بر این باور است که ایران در کنار عمل به تعهدات خود در خصوص منع اشاعه تسلیحات هسته ای بر اساس پیمان ان پی تی، حق استفاده از انرژی هسته ای صلح آمیز را دارد.

هند یکی از بزرگترین مصرف کنندگان انرژی در جهان به شمار می رود و وابستگی این کشور به سوخت فسیلی وارداتی طی سالیان اخیر همواره رو به افزایش بوده است. با این همه دولت هند و شرکت های هندی تلاش کرده اند تا در زمینه واردات نفت از ایران هوشیارانه و با احتیاط عمل کنند. واردات نفت از ایران در سال 2008 حدود 16 درصد از حجم کل واردات این کشور را تشکیل می داد ولی این رقم تا پایان سال 2012 به ده درصد کاهش یافت.

در زمانی که برنامه جامع اقدام مشترک (‌برجام) میان ایران و پنج به علاوه یک امضا شد، هند تنها حدود شش درصد از حجم کل نیازمندی های نفتی خود را از ایران وارد می کرد. گفته می شود هند برای مدت کوتاهی در سال 2015، به منظور اعمال فشار بر تهران برای انعطاف پذیری بیشتر در طول مذاکرات هسته ای، واردات نفت از ایران را متوقف کرد.

اگرچه امنیت انرژی برای هند از اهمیت زیادی برخوردار است، دهلی نو خود را با رژیم تحریم های ایران که به گونه ای قابل ملاحظه صادارت نفت این کشور را هدف قرار می داد ، تطبیق داده است. همزمان با کاهش واردات نفت از ایران، این موضوع در پارلمان هند به بحث و بررسی گذارده شد. نماینده اعزامی دولت هند در مباحثات پارلمانی تاکید کرد که شرکت های نفتی هندی به منظور کاهش وابستگی به هر کشور خاص در منطقه، در حال متنوع سازی کانال های خرید نفت خود هستند.

افزون بر بخش دولتی، بخش خصوصی این کشور نیز تلاش کرد تا روند فعالیت های خود را با رژیم تحت حمایت آمریکا مطابقت دهد. در سال 2009 شرکت ریلاینس اینداستریز لیمیتد Reliance Industries Limited، یا آر آی ال، اوپراتور بزرگترین مجتمع پالایشگاهی نفت جهان در هند تصمیم گرفت تا از ایران خارج شود و تنها پس از برچیده شدن تحریمها مناسبات تجاری خود را با تهران برقرار سازد.

دولت آمریکا نیز به نوبه خود در واکنش به این موضوع از تلاش های هند در جهت تطبیق شرایط خود با رژیم تحریم های آمریکا قدردانی کرد. حمایت های هند به عنوان یکی از بزرگترین وارد کنندگان نفت خام ایران، از رژیم تحریمها بر ضد این کشور برای بقای این کشور سرنوشت ساز بود.

آمریکا با درک لزوم تامین حمایت های لازم در این خصوص از شرکای ایران، رژیم مجازات از متخلفان تحریمها را در هند تا حدودی تلطیف کردو به نوعی برای برخی از کشورها که میزان واردات نفت از ایران را به اندازه قابل توجه کاهش داده بودند ، چشم پوشی هایی در نظر گرفت.

در این میان هند به همراه شش کشور دیگر پس از کاهش قابل توجه خرید نفت از ایران، در ژوئن 2012 از برخی معافیت ها در بخش مجازات متخلفان بهره مند شدند. معافیت های هند از شمول مجازاتها ، به طور منظم پس از نظارت بر روند واردات نفتی این کشورها از ایران مورد بازنگری قرار می گیرد. جدای از این معافیت ها آمریکا برای جلب همکاری هند ، تلاش های قابل توجهی از خود نشان داده است. در طول چند سال گذشته چندین تن از دیپلمات های آمریکایی به منظور متقاعد ساختن هند به ادامه حمایت از تحریمها بر ضد ایران از دهلی نو دیدن کردند.

از آن زمان تاکنون آمریکا کارهایی بیشتر از فرمول بندی رژیم تحریم های سختگیرانه بر ضد ایران و مجازات متخلفان انجام داده است. آمریکا در واقع کوشیده است تا برای پایبندی به تحریمها مشوق هایی در نظر بگیرد و با توسل به دیپلماسی از روند همکاری کشورها مطمئن شود و در عین در برابر تامین منافع کشورهایی مانند هند همچنان حساس باقی بماند.

نتیجه گیری

اگرچه برای موفقیت رژیم تحریم های تحت امر آمریکا دلایل مختلفی وجود دارد ، ولی این موضوع پذیرفته شده است که حمایت شرکای سابق ایران در وادار ساختن تهران به همکاری با غرب موثر و حیاتی بوده است. برای دهلی نو ، ارتباطات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی با ایران ، منافع و در عین حال یک رشته ناامنی هایی را به دنبال داشته است که این روند اتخاذ تصمیمات سیاست خارجی را برای هند به فرایندی پیچیده تبدیل کرده است.

با این حال اپیزود تحریم های ایران نمونه خوبی از این واقعیت است که چگونه آرمانهای جهانی هند به دهلی نو آموخته است تا چگونه خود را با تغییرات ژئوپولیتیکی در جهان وفق دهد.

همزمان این روند نشان داده است که چگونه آمریکا تلاش های هند را در این زمینه پذیرفته و به نوبه خود تلاش کرده تا خود را با منافع هند تطبیق دهد.

به عبارت دیگر باید تاکید کرد که تضمین پایبندی به مجازات های اولیه و ثانویه ،‌در نتیجه اتخاذ سیاست مشت آهنین از سوی آمریکا و صرفا رژیم تحریمها محقق نشده است ، بلکه نگرش مثبت کشورهای مقابل در تطبیق خود با شرایط آمریکا از یک سو و تمایل واشنگتن در سازگاری با رژیم های مورد اجرا به منظور تامین منافع کشورهای دیگر - در تحقق این مهم نقش اصلی و حیاتی ایفا کرده است.