جنگل‌سازي د ر د وبي جنگل‌زد ايي د ر ايران

مد یرعامل پروژه د اماک صراحتا به این موضوع اشاره کرد ه و می‌گوید : دوبی به‌خاطر جاذبه‌های برترخود د ر سراسر جهان مشهور است و جنگل بارانی د وبی یکی د یگر از این جاذبه‌هاست که موجب رشد شهر د وبی خواهد شد .

کد خبر: ۵۴۲۲۵۹

تاریخ: ۰۴ آبان ۱۳۹۴ - ۰۹:۰۰

اين روزها د رحالي‌كه همسايه اماراتي ما د ر فكر ساخت جنگل مصنوعی د ر بیابان‌های لم‌یزرع د وبي است؛ ما به‌شد ت د رحال نابود ي جنگل‌هاي خد اد اد ي كشورمان هستيم. از يك سو به‌د لیل توسعه سد سازی و طرح‌های اشتباه انتقال آب بین حوضه‌ای و استقرار مد یریت‌نشد ه صنایع؛ روند بیابانی ‌شد ن ایران را سرعت بخشید ه‌ايم و از سوي د يگر انتظار د رآمد بالاي اقتصاد ي از منابع آب و خاك كشوري د اريم كه د ر کمربند خشک جهان قرار گرفته است.

به‌گزارش قانون به نقل از نشنال چاپ امارات، جنگل بارانی د وبی ، هرچند که از آن به‌عنوان مرکز فرهنگی و آموزشی برای آشنایی با انواع گونه‌های گیاهی و جانوری جنگل‌های باران تعبیر شد ه اما د ر اصل یکی د یگر از پروژه‌های بلند پروازانه امارات د ر خلق بزرگ‌ترین و بهترین و اولین و برترین‌های گرد شگری به‌گونه مصنوعی د ر جهان است.

زیاد الجار، مد یرعامل پروژه د اماک صراحتا به این موضوع اشاره کرد ه و می‌گوید : «د وبی به‌خاطر جاذبه‌های برترخود د ر سراسر جهان مشهور است و جنگل بارانی د وبی یکی د یگر از این جاذبه‌هاست که موجب رشد شهر د وبی خواهد شد .»

جنگل‌هاي استوايي د وبي، جايگزين جنگل‌هاي ايران

این جنگل مصنوعی که تحت عنوان پروژه آکویا اکسیژن آغاز شد ه، قرار است تا قبل از اکسپوی سال 2020 تکمیل شود ، یک زمین وسیع گلف نیز د ر خود د ارد .
به‌گفته وی این جنگل مصنوعی طوری طراحی شد ه است که محیط طبیعی جنگل‌های بارانی را ، که 6 د رصد سطح زمین را پوشش می‌د هند بازسازی کند .

اکنون به‌نظر می‌رسد امارات از هم‌اکنون د ر طرح استراتژیک د ر راستای توسعه گرد شگری، به استقبال نابود ی جنگل‌های طبیعی د ر ایران می‌رود که احتمالا سیل گرد شگران طبیعت‌د وست ایران و ثروتمند ویلانشین شمال را د رسال‌های آیند ه روانه جنگل مصنوعی و خانه‌های لوکس د رپروژه جنگل سازی «د اماک» کند .

ساخت جنگل عصر ژوراسيك د ر سنگاپور

پیش از این نیز مقامات کشور سنگاپور اعلام کرد ه بود ند که د ر آیند ه نزد یک یک جنگل از د رخت‌های استوایی و بارانی عصر ژوراسیک و د وران د ایناسورها به‌طور مصنوعی ساخته ود ر معرض د ید بازد ید کنند گان قرارمی د هند .

ساخت جنگل مصنوعی د ر سنگاپور با آب و هوای استوایی آن نهایت استفاد ه از مواهب طبیعی است و این سوال را مطرح می‌کند چراباید برای تامین معیشت مرد م محلی و رونق گرد شگری،به‌جای توسعه مزارع و ساختمان‌سازی‌های مخرب، اجرای طرح‌های مشابهی د ر محیط‌های جنگلی ضمن حفاظت و توسعه جنگل و گونه‌های بومی د ر جنگل‌های شمال ایران امکان‌پذیر نباشد ؟

جالب آن که د کترعلی القبلاوی استاد یار د انشگاه شارجه و مد یر پروژه بانک بذر و مجموعه گیاهان خشک د ر امارات اعلام کرد ه‌ است که تامین آب کافی برای حفاظت از این پروژه به‌احتمال زیاد د ر محیط بیابانی اقد امی ناپاید ار است.

او گفت: «چنین پروژه‌ای به چالش کشید ن طبیعت برای ایجاد یک جنگل مصنوعی د ر فضای بیابانی بسیار سخت و د شوار است زیرا برخلاف د رختچه های صحرایی و د رختان بومی که با استفاد ه از استراتژی‌های مختلف برای زند ه ماند ن با مقد ار اند ک آب سازگاری یافته‌اند ، اد امه بقای یک جنگل بارانی حتی پس از ساخت موفقیت‌آمیز آن و تامین مقاد یر بسیار بالای آب و حفظ رطوبت د ر زیر محیط گنبد ی این جنگل مصنوعی از طریق تبخیر آب، بسیار د شوار است. زیرا بسیاری از باکتری‌ها و قارچ‌ها که بسیاری از آن‌ها به‌شد ت خطرناک هستند د رمحیط‌هایی گرم و مرطوب و بسته شناخته شد ه است. بنابراین باید قبل از شروع این پروژه بررسی‌ها وارزیابی‌های زیست محیطی انجام شود . »

از هر هزار هکتار یک هکتار كاهش جنگل د ر كشور

اخبار مربوط به‌ ساخت جنگل‌هاي مصنوعي د ر كشورهاي مختلف د رحالي منتشر مي‌شود كه خبرهاي خوبي از كشور به‌گوش نمي‌رسد . چند ی پيش رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزد اری کشور د رباره جنگل‌زد ايي د ر ايران گفت: طی 10 سال گذشته سطح جنگل‌های کشور ثابت نبود ه و روند کاهشی د اشته است؛ به‌گونه‌ای که د ر این بازه زمانی وسعت جنگل‌ها با کاهش 14 هزار هکتاری مواجه شد ه که نشان می‌د هد د ر این مد ت از هر هزار هکتار یک هکتار کاهش سطح د اشته‌ایم.

خد اکرم جلالی، معاون وزیر جهاد کشاورزی  با بیان این‌که سطح جنگل‌های کشور 14 میلیون هکتار است، افزود : ارزش جنگل‌های ایران و جهان از د و منظر بازاری و اکولوژیکی قابل بررسی است که ارزش اکولوژیکی یک جنگل یا یک اصله د رخت معمولا سه برابر ارزش بازاری آن محاسبه می‌شود . ارزش برخی از گونه‌ها و د رختان که د ر تخریب و تصرفات غیرقانونی مورد ارزیابی قرار گرفته و جرائم آن از متخلفان د ریافت می‌شود تا حد ود 40 میلیون تومان نیز برای هر د رخت محاسبه می‌شود ؛ به‌گونه‌ای که ارزش بازاری یک د رخت می‌تواند بسته به نوع چوب و ارزش آن د ر بازار تا 10 میلیون تومان برسد که به‌اضافه ارزش اکولوژیکی سه برابری آن، حد ود 40 میلیون تومان ارزش‌ د ارد .

يك هزار ميليارد تومان خسارت سالانه بیابانی شد ن

وی خسارت سالانه ناشی از پد ید ه بیابانی شد ن را حد ود یک هزار میلیارد تومان ذکر کرد و گفت: هفت میلیون هکتار کانون بحرانی د ر کشور شناسایی شد ه است. د رحال حاضر برآورد د قیقی از خسارت ناشی از حرکت شن‌های روان وجود ند ارد و اگر ابعاد مختلف موضوعاتی نظیر پد ید ه گرد و غبار را بررسی کنیم خسارت‌های سنگینی د ارد . اما برآورد های اجمالی نشانگر آن است که خسارت سالانه ناشی از پد ید ه بیابانی شد ن د ر کشور حد ود یک هزار میلیارد تومان است.

د و برابر آن چيزي كه كاشته‌ايم، جنگل‌زد ايي كرد ه‌ايم

همچنين محمد د رویش مد یرکل د فتر آموزش و مشارکت مرد می سازمان حفاظت محیط زیست د رباره بيابان‌زايي د ر ايران گفته است: طبق گزارش‌هاي يكي از نمايند گان مجلس د ر كميسيون اصل 90  كه منتشر شد ه، د ر طول 25 سال گذشته د ست كم 4 ميليون هكتار از راضي منابع طبيعي تغييركاربري پيد ا كرد ه است اين د رحالي است كه سازمان منابع طبيعي كشور د ر طول عمر 125 سال خود تنها  د وميليون هكتار جنگل‌كاري كرد ه يعني بيش از د و برابر آن چيزي كه كاشته، جنگل‌زد ايي كرد ه است و نكته جالب توجه اينجاست كه تمامي اين تغييركاربري‌ها با مجوز انجام شد ه. اين نشان‌د هند ه اين است كه  متاسفانه سازمان منابع طبيعي و محيط زيست به‌رغم اينكه از قد رت‌هاي لازم برخورد ار هستند اما عملا از قد رتي براي ايفاي نقش خود شان برای حفظ محيط‌زيست  برخورد ار نيستند .

بيابان‌زايي به‌د لیل توسعه سد سازی و طرح‌های اشتباه انتقال آب

تشد ید بیابان‌زایی و خشکسالی ممتد ، به‌د لیل توسعه سد سازی و طرح‌های اشتباه انتقال آب بین حوضه‌ای، استقرار مد یریت‌نشد ه صنایع، تأکید بر کشاورزی غیراصولی و پر‌مصرف و… روند بیابانی ‌شد ن ایران را سرعت بخشید ه است.

واقعیت این است که حالا د یگر بیابان‌زایی فقط پیشروی ماسه‌ها و خشکی کاریز‌ها نیست، بلکه افت حاصلخیزی خاک و افزایش مهاجرت و همین‌طور افزایش شاخص بزهکاری و روند فزایند ه افسرد گی و ناامنی از تبعات جد ید بیابان‌زایی است.

منابع آب زیر‌زمینی ما د ارد تمام می‌شود ، آلود گی هوا تشد ید و زیگونگی د ر ایران د چار تخریب بی‌سابقه‌ای شد ه است. همین تشد ید فشارهای انسانی و خشکسالی د ر کنار تغییر اقلیم، د ر کشور نمود بیشتری پید ا کرد ه است. حوضه آبخیز د ریاچه ارومیه به‌طرز آشکاری با افزایش د ما مواجه و افزایش د ما سبب شد ه تا میزان تبخیر هم بیشتر شود و ریزش‌های آسمانی مثل قبل کارکرد خود را ند اشته و اغلب به‌صورت باران و نه برف ببارد .

نابود ی ۱۸ میلیون اصله بلوط د ر غرب کشور

ایران البته متاثر از جهان گرمایی است. تغییر اقلیم د ر ایران د ر کنار خشکسالی مد یریتی، د ارد روند ناکارایی سرزمینی را تشد ید می‌کند . نمود این وضعیت را می‌توان د ر نابود ی ۱۸ میلیون اصله بلوط د ر غرب کشور د ید که آرام‌آرام خشکید ند . فشار بیش از حد حضور د ام، کشت زیراشکوب جنگل، گلا ‌زنی، آتش‌سوزی، ورود ریزگرد ها و… از جمله موارد ی است که د ر مناطق غرب و جنوب غرب کشور، به‌نوعی فقد ان مد یریت بوم‌سازگانی را نشان می‌د هد . د ر همین شرایط، تاثیرات تغییر اقلیم را می‌توان د ر خشکی سرشاخه اصلی سفید رود د ر شمال یا سیوند د ر جنوب کشور د ید . خشکی رود پر‌آب سفید رود د ر ارد یبهشت‌ماه نشان می‌د هد چگونه ایران نیز د ر فرآیند جهان‌گرمایی و تغییر اقلیمی گرفتار شد ه است. با این حال باید به ساخت ۷۲ سد روی حوضه آبخیز ارومیه نیز اشاره کرد . آمار رسمی نشان می‌د هد ساخت این سد ها، نظام آب‌شناختی حوضه را بر هم زد ه است. بنابراین همین خشکی فزایند ه د ارد تخریب سرزمین ایران را تشد ید می‌کند . شوربختانه اگر همین حالا هم ۷۲ سد آبخیز ارومیه را برد اریم، نمی‌توانیم امید وار باشیم که شرایط به حالت قبل برگرد د چراکه وضعیت ارومیه مثل کارخانه‌ای است که به‌خاطر رعایت نکرد ن اصول ایمنی انگشتان کارگرانش زیر د ستگاه‌ها قطع شد ه و حالا مد یر با تجهیز کارخانه، می‌خواهد زیان ایجاد شد ه را جبران کند ، غافل از اینکه هرگز انگشتان کارگران به حالت اول باز نمی‌گرد د و کارخانه مجبور است با کارگران بی‌انگشت کار کند . خشک شد ن هامون، گاوخونی، زایند ه‌رود ، پریشان، بختگان، طشک و… همه انگشتان قطع‌شد ه طبیعت ایران هستند .

عد م تناسب د ر چید مان توسعه کشور با توانمند ی‌های بوم‌شناختی سرزمین

خلاصه اینکه د و د لیل اصلی برای شیوع بحران «تشد ید روند کاهند ه کارایی سرزمین» یا همان بیابان‌زایی د ر ایران وجود د ارد . یکی اینکه چید مان توسعه د ر کشور متناسب با توانمند ی‌های بوم‌شناختی سرزمین نیست و د یگر اینکه کشور ما د ر عرض ۳۰ تا ۴۰ د رجه نیمکره شمالی قرار گرفته است و اینجا جایی است که به آن کمربند خشک جهان گفته می‌شود و نباید انتظار د رآمد اقتصاد ی بالایی از منابع آب و خاک د اشت. این کشورها نباید به منابع آب و خاک‌شان بیش از حد وابسته باشند ، بلکه باید هرطور شد ه به سمت کاهش وابستگی معیشتی به این منابع حرکت کنند .

واقعیت این است که خطر بیابانی شد ن ایران بسیار زیاد است. نزد یک به یک‌سوم سکونتگاه‌های روستایی د ر کشور خالی از سکنه شد ه است. اتفاقی که د ر ۱۹۶۰ د ر منطقه ساحل (صحرای آفریقا) افتاد . د ر ایران خیلی بی‌سر و صد ا روستاها د ر حال خالی شد ن و شهرها د ر حال فربه‌تر شد ن هستند . باید د ر چید مان توسعه تغییر ایجاد شود و این تغییر د ر گام نخست محتاج تغییر د ر شیوه‌ نگریستن ما به مفهوم توسعه است.