معاون وزیر امور خارجه در گفت و گو با «تابناک» عنوان داشت؛

از جزئیات تغییرات در وزارت خارجه تا ناگفته های بازگشایی سفارت انگلیس

در خلال سال هایی که با آقای ظریف در مرکز و یا نمایندگی در نیویورک کار کرده ام، خاطرات زیادی دارم که در کلاس درس و یا برای دوستان تعریف کرده ام. یکی از این خاطرات مربوط می شود به تابستان سال 2005...

کد خبر: ۵۴۰۰۱۰

تاریخ: ۲۵ مهر ۱۳۹۴ - ۱۲:۴۸

معاونت مالی و اداری وزارت خارجه، یکی از مهم‌ترین معاونت‌های  این وزارت خانه به شمار می‌رود که کمتر از آن شنیده می‌شود. موضوعات زیادی از قبیل مأموریت‌ها، تغییر سفرا، استخدام و... در حوزه اختیار این معاونت است.

در همین راستا، «تابناک» در گفت‌و‌گو با مهدی دانش یزدی، معاون اداری و مالی وزارت خارجه، موضوعاتی چون تغییرات در وزارت خارجه، وضعیت استخدام، بودجه وزارت خارجه‌ و... را بررسی کرده است.

مهدی دانش‌یزدی پس از روی کار آمدن دولت یازدهم به عنوان معاون اداری و مالی وزارت خارجه انتخاب شد. وی پیش از این در سمت‌های مدیرکل حقوقی، پارلمانی، امور اجتماعی و معاون سابق نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک فعالیت کرده ‌‌و‌ همچنین استاد دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه نیز هست.

خلاصه ای از این مصاحبه را در زیر می خوانید؛

شنیده ها حاکی از آن است که آقای روحانی دستور داده بیش از بیست سفارتخانه تعطیل شود. صحت این خبر مورد تأیید جنابعالی هست یا خیر؟ آیا وزارت خارجه دستورالعمل جدیدی برای تعطیلی یا بازگشایی سفارتخانه ها دارد؟ مثلا نگاه به شرق یا آمریکای جنوبی بناست تغییری اساسی در آن صورت بگیرد و نگاه به غرب و اروپا، تقویت شود؟

تاکنون هیچ دستور مستقیمی از آقای رئیس جمهور در رابطه با تعطیلی هیچ یک از نمایندگی ها به ما داده نشده است. ایشان در سمینار سال پیش سفرای جمهوری اسلامی ایران که در تهران برگزار شد، در اواخر صحبت های خودشان اشاره فرمودند، باید در یک فرصت مناسب با آقای دکتر ظریف بنشینند و وضعیت نمایندگی ها را بررسی کنند تا ضرروت وجود برخی از آنها را احراز کنند.

به دنبال این بحث از ما خواسته شد، وضعیت نمایندگی های خودمان را از زوایای مختلف با اطلاعات کافی بررسی کرده و نتایج حاصله را برای بررسی این موضوع در اختیار دفتر رئیس جمهور محترم قرار بدهیم و ما این کار را انجام داده ایم.

البته در مورد تعدادی از نمایندگی های مهم مثل نمایندگی های ما در نیویورک، پاریس، مسکو، پکن، ژنو و...مطلقاً بحث و تردیدی در مورد ضرورت وجود و یا ارتقای کیفیت آنها نیست. صحبت از برخی نمایندگی های بسیار کوچک است که در دوران دولت سابق ایجاد شده و یا از قبل بوده اند و الان این نمایندگی ها با پرسنل بسیار اندک و امکانات نه چندان مطلوب مشغول فعالیت هستند. طبعاً کارایی این نمایندگی ها باید بازبینی تا ضرورت وجودی آنها احراز و عنداللزوم تثبیت شود.

به هر حال قرار بر این شد که وزارت خارجه وضعیت موجود نمایندگی ها را بررسی و نتیجه را به ریاست جمهوری اعلام کند. در بررسی به عمل آمده، از تمام بخش های وزات خارجه از جمله معاونت های منطقه ای کسب نظر کردیم که وضعیت نمایندگی ها در حوزه خودشان را از جهات و زوایای مختلف به اطلاع ما برسانند. بر اساس مجموعه اطلاعات به دست آمده، گزارشی تهیه شده است که این گزارش را جهت استحضار رئیس جمهور محترم برای تصمیم گیری نهایی فرستاده ایم.

یک سفارتخانه و یا کنسولگری به دلایل مختلف ایجاد می شود. به عنوان مثال در زمان دولت سابق، ایران مبادرت به تأسیس سفارت در شهر کیتو (پایتخت اکوادر) نمود. ایجاد این سفارت به دلیل ارتباط نزدیکی بود که بین دولت سابق و دولت اکوادر برقرار شده بود. بنابراین در آن دوران تصمیم گرفته شد که ایران جهت پیشبرد و توسعه روابط خود با اکوادور در آن کشور سفارتخانه دایر کند.

برخی مدعی هستند چون دولت یازدهم رویکردش نسبت به سیاست خارجی عوض شده، به دنبال تعطیل کردن برخی سفارت هاست. شما این موضوع را تایید می کنید؟

به صراحت می گویم اینکه گفته می شود که نگاه سیاست خارجی دولت یازدهم از یک منطقه به یک منطقه دیگر تغییر پیدا کرده، ادعائی غیرواقعی و غیر کارشناسی است. اینکه بگوییم دولت فعلی نگاه به غرب و یا دولت قبل نگاه به شرق داشت، سخن دقیق و معقولی نیست. البته ممکن است اولویت دولتها بر اساس شرایط روز و برنامه های خود با هم یکی و همسو نباشد، ولی اصول و مبانی سیاست خارجی با تغییر دولتها دچار تغییر بنیانی نمی شود. بحث این است که دولت در برهه ای که تصدی امور را دارد، بتواند با کمترین هزینه بیشترین دستاورد را در حوزه سیاست خارجی داشته باشد و برای تحقق این هدف مطلوب ترین روابط خارجی را تنظیم و اجرا کند.

آیا تعطیلی 20 سفارت را تأیید می کنید؟

هنوز هیچ دستوری در این مورد به ما داده نشده است. نمی دانم که این تعطیلی اتفاق خواهد افتاد یا خیر. همچنین نمی دانم که اگر دستوری مبنی بر بستن تعدادی از نمایندگی ها داده شود، چه تعداد از نمایندگی ها را شامل می شود. یقینا هر تصمیمی که اتخاذ و ابلاغ شود، مبتنی بر نظر متقن و مستدل و بر اساس کار کارشناسی خواهد بود.

وزارت خارجه برنامه ای برای جابجایی سفرا دارد؟ گمانه زنی هایی در مورد اولین زن سفیر ایران مطرح شده است. آیا شما این موضوع را تأیید می کنید؟
بله. جابجایی سفرا در چارچوب ضوابط صورت گرفته و می گیرد و این مبتنی بر گردش نیروها در درون سیستم است که همواره در وزارت خارجه وجود داشته است. در مورد انتصاب اولین سفیر زن، این موضوع واقعیت دارد. خانم افخم که سخنگو هستند به عنوان اولین سفیر زن منصوب شده اند و قرار است به زودی عازم محل مأموریت خود در کشور مالزی شوند. انتصاب خانم ها در سمت های مهم از برنامه های دولت آقای دکتر روحانی بوده که به تدریج به مرحله اجرا درآمده است.

برای اولین بار سفیری از اهل سنت انتخاب شد. توضیحاتی در این مورد ارائه می فرمائید؟چرایی تاخیر در انتخاب این سفیر به چه دلیل بود؟

یکی از برداران اهل سنت ما به نام آقای دکتر صالح ادیبی که استاد دانشگاه هستند به عنوان سفیر ایران در ویتنام منصوب شدند. ایشان اسم با مسمائی دارند چون به واقع انسانی ادیب هستند. از اول دوره آقای روحانی انتصاب سفیری از بین برادران اهل سنت در دستور کار وزارت خارجه قرار گرفت و برای این منظور اسامی چند نفر از برادران اهل سنت مطرح شد که در نهایت قرعه فال به نام آقای دکتر صالح ادیبی خورد.

با توجه به اینکه حضرتعالی در مراسم بازگشایی سفارت ایران در لندن حضور داشتید، توضیحات مختصری پیرامون روند بازگشایی دوباره سفارت خانه ها در دو کشور ارائه می نمایید؟

بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم، آقای دکتر روحانی در اولین سفر خود به نیویورک در سال 92 در حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل با نخست وزیر انگلیس و نیز در همان زمان آقای دکتر ظریف با ویلیام هیگ (وزیر خارجه سابق انگلیس) ملاقات کردند. در ملاقات ظریف و هیگ توافقی شد، مبنی بر اینکه روابط دو کشور به طور گام به گام احیا شود و همانجا تصمیم گرفته شد سفارت ها به تدریج باز شود. در آن دیدار تصمیم بر این شد که در وهله نخست روابط به صورت کاردار ترددی احیا شود.

چرا در سطح سفیر این روابط احیا نشد؟

دلیل آن مصوبه ای است که مجلس چند سال قبل وضع کرده است. مجلس مصوب کرده که رابطه با انگلیس از سطح سفیری به کارداری تنزل پیدا کند. البته آن قانون تبصره ای دارد که اگر انگلیس دست از سیاست های خصمانه علیه ایران برداشت، وزارت خارجه می تواند رابطه را بهبود ببخشد و به سطح سفیری برساند. وزارت خارجه در راستای عمل به آن قانون در سطح کارداری روابط را احیا کرد. البته انگلیسی ها مشتاق به احیای روابط در سطح سفیری هستند.

در مورد رابطه کنسولی دو کشور وضعیت چگونه است؟

یکی از بحث ها در مورد کارهای کنسولی است. سفارت ایران در لندن کلیه های خدمات کنسولی را به هموطنان ما ارائه می کند. تنها موردی که برجسته می باشد و هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است، بحث صدور ویزا توسط سفارتخانه ها است. در حال حاضر سفارت انگلیس در تهران فقط برای گذرنامه های خدمت و سیاسی ویزا صادر می کند. ما هم بدین گونه در لندن عمل می کنیم. ولی با اقداماتی که در دست انجام است، پیش بینی می شود بر مشکلات صدور ویزا فائق شویم. در روابط با انگلیس باید قدم به قدم عمل کرد و مشکلات را با حوصله و درایت از پیش روی برداشت.

با توجه به نزدیکی شما به وزیر امورخارجه آیا خاطره ای از دوران مذاکرات از آقای دکتر ظریف دارید که قابل بیان باشد؟

اگر منظور مذاکرات هسته ای است، بنده هیچ گاه عضو و یا همراه تیم هسته ای نبوده ام که خاطره ای از آن داشته باشم و برای شما تعریف کنم. اما در خلال سال هایی که با آقای ظریف در مرکز و یا نمایندگی در نیویورک کار کرده ام، خاطرات زیادی دارم که در کلاس درس و یا برای دوستان تعریف کرده ام. یکی از این خاطرات مربوط می شود به تابستان سال 2005 (1384) که سند مهمی برای شصتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل که اجلاس سران بود، تهیه و تدوین می شد. مذاکرات پیرامون این سند ماه ها به طول انجامید و در اواخر تا پاسی از نیمه شب ادامه می یافت. اختلاف نظر بر سر برخی موارد و مطالب سند مزبور بین آمریکا و ما بسیار عمیق بود مخصوصا در رابطه با حوزه صلح و امنیت بین المللی. در اواخر کار که متن نهایی سند در حال آماده شدن بود، اختلافات بیشتر بروز می کرد. آن وقتها جان بولتون سفیر آمریکا در سازمان ملل بود. وی فردی بسیار تندرو و در زمره نئوکان های حاکم آمریکا بود که علیرغم عدم موافقت کنگره با انتصاب وی به عنوان سفیر در سازمان ملل، جورج بوش در زمان تعطیلی کنگره از موقعیت استفاده کرده و وی را به نیویورک فرستاده بود. در ساعات پایانی مذاکرات که شب هم از نیمه گذشته بود، مجادله مفصلی بین دکتر ظریف و بولتون بر سر بخش خلع سلاح سند صورت گرفت که جلسه را عملا با بن بست مواجه کرده بود. نمایندگان دیگر کشورها عموما تماشاچی این مجادله بودند و برخی هم جرات رویارویی با سفیر آمریکا آن هم با فردی مثل بولتون نداشتند. سفیر آمریکا که دید کاری از پیش نمی برد و حریف ظریف نمی شود در یک عمل غیردیپلماتیک و غیرمعمول از جای خود بلند شد و قلم قرمزی از جیب خود درآورد و رو به حاضرین کرد و گفت من با این قلم قرمز روی تمام بخش خلع سلاح خط می کشم و آن را از سند حذف می کنم، و سپس جلسه را ترک کرد. شخصا دیدم که هیأت آمریکایی از این رفتار سفیر خود شرمنده و خجلت زده بودند. بقیه هیات های کشورها که ناظر این صحنه بودند از رفتار بولتون متعجب شده بودند. خیلی از آنها بعدا به طور خصوصی به ما گفتند که فقط ظریف بود که توانست با بولتون مقابله و او را از صحنه خارج کند. اگر سند سال 2005 را که سند بسیار مهمی است، نگاه کنید، می بینید که به همه موضوعات پرداخته به جز بحث خلع سلاح. از این دست خاطرات زیاد است که اگر بخواهم ذکر کنم مثنوی هفتاد من کاغذ شود.

متن کامل این گفت و گو را اینجا بخوانید.