تصویب برجام و بهانه هایی که دیگر از دولت پذیرفتنی نیست

اما بخش دیگری از دلایل صف آرایی بعدی مخالفان در مقابل دولت در حوزه اقتصاد را باید در نوع برخورد حامیان دولت و مسئولان دولتی طی ماه های گذشته دید. دقیقا مشابه اشتباهی که روحانی در زمان انتخابات مرتکب شد و انتظارات عمومی را از بهبود اوضاع اقتصادی در کوتاه مدت به شدت افزایش داد، طی ماه های گذشته حامیان دولت و برخی مسئولان دولتی نیز مرتکب شده اند.

کد خبر: ۵۳۸۹۷۹

تاریخ: ۲۱ مهر ۱۳۹۴ - ۱۵:۴۱

امروز مجلس شورای اسلامی در حالتی که کمتر کسی تصور آن را داشت اقدام به تصویب جزئیات طرح برجام کرد؛ طرحی که البته از همان ابتدا مخالفان تندروی دولت به گونه ای آن را مثال بارز از دور زدن آیین نامه مجلس و تلاش برای منحل کردن مسائل مطرح در مورد برجام می دانستند.

به گزارش «تابناک»، تصویب جزئیات این طرح در مجلس البته با توجه به سابقه مطرح شدن طرح و تصویب آن در کلیات البته چندان دور از انتظار نبود؛ اما آنچه بسیاری را شگفت زده کرد، تصویب جزئیات تنها در کمتر از یک ساعت بود؛ چیزی که نه مخالفان و نه حتی خوشبین ترین موافقان طرح انتظار آن را نداشتند.

اما موضوع دیگر تصویب برجام در مجلس نیست. آنچه اکنون باید بسیار مورد توجه قرار بگیرد، وضعیت روحانی و دولت بعد از تصویب این طرح و اجرایی شدن برجام از یک سو و آرایش جدید مخالفان دولت ـ که تمامی تلاش های خود را برای اجرایی نشدن طرح برجام به شکل فعلی شکست خورده می بینند ـ از سوی دیگر است. این صف آرایی بدون هیچ شکی به حوزه اقتصاد کشیده خواهد شد؛ جایی که دقیقا نقطه ضعف بزرگ دولت روحانی است و تا کنون نیز گاه و بیگاه موضوع پاتک ها و ضد حملات مخالفان دولت بوده است.

بخش مهمی از چرایی تبدیل شدن عرصه اقتصادی به آوردگاه بعدی روحانی و مخالفانش را باید در مدیریت ضعیف این حوزه از سوی کابینه دولت دنبال کرد. علیرغم انتقادات شدیدی که روحانی و تیم وی به نحوه مدیریت دولت قبل در حوزه اقتصاد داشتند، گویا مجموعه تلاش های آنها در این حوزه چندان تفاوتی در ماهیت با دولت قبل نداشته و نگاهی به شرایط عمومی اقتصاد ایران در این روزها و گزارش های نهادهای بین المللی همچون صندوق بین المللی پول حاکی از آن است که هرچند وضعیت اقتصاد ایران، بهبود نسبی را در مقایسه با سالهای گذشته شاهد است، هنوز فاصله زیادی با یک اقتصادی بسامان دارد.

شاید مهمترین نقطه قوت دولت در حوزه اقتصاد را باید در مهار تورم و رساندن آن به محدود 15 درصد دانست. اما نگاهی به همین مورد نیز حاکی از آن است که این اقدام دولت در پی تلاش های عمیق برای اصلاح ساختاری در اقتصاد نبوده و ناشی از تلاش های سطحی همچون کنترل بازار با سیاست های پولی و مالی بوده است. پیش بینی ها از افزایش نرخ تورم با برخورد به هسته سخت نیز چیزی جز این را بیان نمی کند که تلاش های دولت در این موضوع سطحی و عجولانه بوده است؛ ضمن آنکه نباید آفت این سیاست ها برای عمیق تر شدن رکود اقتصادی را نیز از نظر دور داشت. چیزی که امروز سخت گریبان روحانی و اقتصاد ایران را چسبیده است.

داستان این افزایش انتظارات را باید در یکسری از اظهار نظرهای به نظر غیر کارشناسی و بدون آمار و جزئیات دقیق از ضرر و زیان های عدم اجرای برجام جستجو کرد. طی یک ماه گذشته، بارها شاهد اینگونه اظهار نظرات بوده ایم که عدم اجرای برجام به شکل روزانه ضررهای میلیونی و میلیارد دلاری برای اقتصاد ایران خواهد داشت.

اکبر ترکان مشاور رئیس جمهور در اولین اظهار نظر در این مورد هزینه هر روز عدم اجرای برجام را معادل 100 میلیون دلار برآورد کرد. دیگرانی نیز در این میان لب به سخن گشودند و از زیان های کلان عدم اجرای برجام اعداد و ارقام متفاوتی ارائه دادند. سیروس ناصری این هزینه را روزانه 100 تا 150 میلیون دلار برآورد کرد و صادق زیبا کلام، هزینه عدم لغو تحریم ها را روزانه 3 میلیارد دلار ارزیابی کرده است.

این اعداد و ارقام متفاوت تا همین جا نیز دستمایه ای برای طیف مخالفان دولت شده تا با نگاهی انتقادی و طنز موضوع را ارزیابی کنند؛ اما واقعیت آنکه این موضوع جدی تر از آن است که با نگاهی طنز آلود و تمسخر گونه به آن نگریسته شود. اکنون دولت و حامیان دولت باید پاسخ دهند با اجرای برجام هزینه های برداشته شده از دوش دولت و اقتصاد ایران به کجا می رود و چه نتایجی دارد.

به عبارت دیگر، هزینه های اعلام شده از تأخیرهای روزانه در اجرای برجام به معنی آن است که پس از اجرا، معادل ارقام اعلام شده باید سرمایه – به شکل ارز یا کالا - به اقتصاد ایران تزریق شود؛ این موضوعی است که چندی پیش در مورد جریان پول های بلوکه شده نیز شاهد آن بودیم.

به عبارتی حامیان دولت و مسئولان دولتی اکنون با تکرار اشتباه گذشته حسن روحانی انتظارات عمومی را از دوره اجرایی شدن برجام افزایش داده اند؛ هرچند به نظر می آید، این اعداد و ارقام اعلامی از سوی موافقان برجام و دولت، بدون هیچ محاسبه دقیق و مشخصی بیان شده، اما اکنون باید در این مورد پاسخگو باشند.

آنچه مشخص است اینکه شاید موافقان برجام و حامیان دولت برای گذر از کمین مخالفان، چنین آمارهایی ارایه داده اند. اعلام این ارقام شاید بیش از همه برای افزایش فشار بر مخالفان و تسهیل تصویب برجام در مجلس بوده است. اما اکنون خود بهانه جدیدی به دست مخالفان داده است تا بر خلاف حامیان دولت، دقیق و با جزئیات از دولت و شخص روحانی حساب و کتاب پس بگیرند.

امشب قرار است حسن روحانی در یک گفت وگوی زنده تلویزیونی با مردم سخن بگوید. محور سخنان روحانی آنگونه که اعلام شده اقتصادی است. روحانی به خوبی می داند که آنچه امروز گریبان دولت را گرفته، اقتصاد است و نه مسأله هسته ای؛ موضوعی که اگر روحانی و دولت زودتر فکری به حال آن نکنند، حتی قدرت این را دارد که تمامی دستاورد های توافق هسته ای را نزد افکار عمومی زیر سؤال ببرد و روحانی به هیچ وجه خواهان این موضوع نیست.

جبهه اول برای مخالفان دولت اکنون با تصویب جزئیات برجام در مجلس از دست رفته است. آنچه می ماند جبهه اقتصاد است که هم روحانی به شدت در آن ضعف نشان داده و مخالفان دست بالاتری برای انتقاد در آن دارند و هم انتظارات عمومی در آن بالا رفته و بالا مانده است. اشتباهات دولت در این جبهه تا کنون به شدت زیاد و مهلک بوده و اگر روحانی نتواند این بخش از صحنه نبرد با مخالفان را به درستی مدیریت و کنترل کند، هزینه های سنگینی برای شخص وی و دولتش به دنبال خواهد داشت.