معضلات اقتصادی امروز بازتاب درآمد نفت است

ايران فقير شده و تا زماني‌كه اين بي پولي وجود دارد اراده دولت يازدهم به تنهايي كاري از پيش نخواهد برد

کد خبر: ۵۳۳۴۱۸

تاریخ: ۳۱ شهريور ۱۳۹۴ - ۰۷:۳۷

همه معضلات اقتصادي امروز بازتاب درآمدهاي نفت است اگرچه دولت يازدهم در صدد است اين چرخه است اما تا زماني كه پول نفت هست اين روند نيز ادامه خواهد داشت اول سال پيش بيني من اين بود كه رشد اقتصادي در ايران تا 3 درصد است آنها كه استراتژي مي‌نويسند تنها به فكر درآمد زايي براي خود هستند دولت آقاي محمود احمدي نژاد كه بر سر كار آمد استراتژي صنعتي‌اي را كه از قبل وجود داشت به دور انداخت بخش خدمات نيز در اين سال‌ها از ركود آسيب نديده است

«وقتي بورژوازي و در واقع يك طبقه جديد اجتماعي شكل مي گيرد، آن طبقه به دنبال ايدئولوژي‌اي مي‌گردد كه بتواند آن را اجرايي كند. اخلاق لوتري وپروتستاني اواخر قرن 15 ميلادي شكل گرفت و بورژوازي نيز 200 تا 300 سال جلوتر از آن شكل گرفت. فئودال‌ها سطح زندگي‌شان با طبقه‌هايي كه وجود داشت تفاوت چنداني نداشت. بورژوازي به يك وجه تشخص نياز داشت و لوكس‌گرايي ابتداي به دست آوردن اين وجه تشخص بود.»

مطلب بالا بخشي از صحبت‌هاي سعيد ليلاز، تحليلگر اقتصادي است كه در گفت‌وگو با قانون به بررسي چگونگي پديد آمدن بورژوازي پرداخت. ليلاز با حضور در دفتر روزنامه قانون بحث را به بررسي برنامه‌هاي توسعه‌اي و استراتژي‌هاي صنعتي كه تاكنون در ايران نوشته شده است، رساند. او بر اين باور است نه برنامه در ايران جواب مي‌دهد و نه استراتژي صنعتي؛ معتقد است آنها كه استراتژي مي‌نويسند تنها به فكر درآمد زايي براي خود هستند. مي گويد وقتي درآمدهاي نفتي در كشور بالا مي رود استراتژي توسعه صنعتي در ايران فراموش مي‌شود. دولت آقاي محمود احمدي نژاد كه بر سر كار آمد استراتژي صنعتي‌اي را كه از قبل وجود داشت به دور انداخت. ايران هر زمان بي‌پول مي‌شود ‌وحرف از اقتصاد مقاومتي، ساختار و ... مي‌زند و هروقت پولدار مي‌شويم تنها به فكر خرج كردن هستيم. اين تحليلگر اقتصادي به بررسي دقيق اينكه چطور با افزايش درآمدهاي نفتي عدالت اجتماعي كه‌در دولت قبل بسيار از آن حرف مي‌زد تنها در حد يك « واژه» باقي ماند، تاكيد مي‌كند: بسياري از اتفاق‌هايي كه تا كنون در اقتصاد افتاده وموجب فقير شدن بخش عظيمي از جامعه شده از پيش قابل پيش‌بيني بود.

او مي‌گويد بهترين دوران توزيع درآمد براساس عدالت اجتماعي مربوط به دوران سيد محمد خاتمي بوده است اما در انتخابات سال 84 شاهد بوديم جريان‌هاي فكري ديگري به قدرت رسيد. به عقيده سعيد ليلاز همه معضلات اقتصادي امروز بازتاب درآمدهاي نفت است. ليلاز در پاسخ به اين پرسش كه روند معيوب تاثير درآمدهاي نفتي در اقتصاد تا چه زمان قرار است ادامه پيدا كند، مي‌گويد: اگرچه دولت يازدهم درصدد ايست اين چرخه است اما تا زماني كه پول نفت هست اين روند نيز ادامه خواهد داشت.

ليلاز بر اين باور است كه ايران فقير شده و تا زماني‌كه اين بي پولي وجود دارد اراده دولت يازدهم به تنهايي كاري از پيش نخواهد برد. وي مي‌گويد : اگر امشب فروش نفت ايران دو برابر شود درآمد نفتي سال95 به نصف بدترين سال‌هاي دوران تحريم مي‌رسد چراكه آثار مثبت رفع تحريم‌ها را كاهش درآمد نفت پيشخور كرده است. چون در ايران چشم‌اندازي براي بهبود فروش نفت وجود ندارد خيلي از اين دست پيش‌بيني‌ها دور از انتظار نخواهد بود.  به گفته ليلاز : «اول سال پيش‌بيني من اين بود كه رشد اقتصادي در ايران تا 3 درصد است. اما چون شاكله رشد اقتصاد در ايران را بخش خدمات شكل داد و بخش خدمات نيز در اين سال‌ها از ركود آسيب نديده است و به‌دليل آنكه سهم بخش خدمات در توليد ناخالص ملي 54 درصد است پيش‌بيني من آن است كه اين بخش امسال تاثير خوبي روي رشد اقتصادي در ايران داشته باشد ».

هيچ صادراتي تا ابد نمي‌ماند

ليلاز با توضيح اينكه اصول فقه چگونه با بحث‌‌هاي اقتصادي و توسعه‌اي آميخته شده است، مي‌گويد:
« اينكه گفته مي‌شود چرا ما در ايران اكونوميست نداريم اشتباه است چرا كه «المكاسب» شيخ مرتضي انصاري همان اكونوميستي است كه بايد در ايران وجود داشته باشد و ما نبايد خود را ميان الفاظ پنهان كنيم.» ليلاز در ادامه با تاكيد بر اينكه بايد رابطه زير بنا و روبنا در اتفاق‌هايي كه رخ داده است به خوبي شناسايي شود، توضيح مي‌دهد: «وقتي بورژوازي انگليس بزرگ مي شود و بريتانياي كبير هژموني به جهان پيدا مي‌كند يك آقايي پيدا مي‌شود به نام «آدام اسميت» كه اين هژموني را براي آنها تئوريزه كند. آدام اسميت مي‌گويد اقتصاد آزاد لطفا، قبل از آدام اسميت  مركانتاليست‌ها مي‌گفتند حداكثر صادرات و حداقل واردات كه بازتابش هم امپرياليسم اسپانيا و پرتغال بود؛ آنها مي گفتند طلا و جواهر خوب است بعد كه اسپانيا به دليل اشتباه مركانتاليست‌ها از هم پاشيد چرا كه هيچ صادراتي تا ابد نمي‌تواند دوام داشته شد؛ بريتانيا مي‌آيد و حرف از سرمايه‌داري مي‌زند.

پديده بورژوازي ملي

سعيد ليلاز با تحليل آنچه تا كنون در تاريخ رخ داده است به بررسي پيدايش «بورژوازي ملي» اشاره كرد وتوضيح داد: «مي‌گفتند ما بايد مرزها را برداريم، گمركات داخلي را بسته و گمركات بين‌المللي را برقرار كنيم. اسم آن را هم گذاشته‌ايم بورژوازي ملي تا بتوانيم عقب‌ماندگي در اقتصاد خود را جبران كنيم.» چكيده توضيح اين اتفاق اين است كه چيزي به نام اقتصاد جهاني وجود ندارد و هر كشوري با اقتصاد ملي خود توسعه پيدا مي كند. به گفته ليلاز اين حركت‌ها موجب رشد و شكوفايي اقتصاد‌ها شد. طبقات اجتماعي شكل گرفتند و از نيمه قرن هجدهم ميلادي كه انقلاب صنعتي اتفاق مي‌افتد ميليون‌ها روستايي به شهرها هجوم آوردند.

اتحاديه‌هاي كارگري

به گفته اين تحليلگر اقتصادي كارگرها كه زياد شدند شروع به فكر كردن كردند وتشكيل اتحاديه‌هاي كارگري دادند در همان زمان بود كه ماركس وارد ميدان شد. ماركس دعواهاي جغرافيايي قدرت‌ها را به دعواهاي طبقاتي تبديل مي‌كند. اين اتفاقات تحولات در اجتماعات مختلف را نشان مي‌هد.  در پايان اين بخش  تحليلگر اقتصادي توضيح مي‌دهد كه  در سه سطح نيروهاي اجتماعي به معني عام در توسعه صنعتي مي‌توانند تاثير گذار باشند.ديگري نيروها وجريان‌هاي سياسي  تشكل‌هاي صنفي صنعت و استراتژيست‌ها هستند.