دستورالعملی برای والدين و اولين آموزگار نوگلان دبستانی

محمدحسين رستگاری يزدی

کد خبر: ۵۳۰۵۵۴

تاریخ: ۱۸ شهريور ۱۳۹۴ - ۲۱:۵۱

كمترخانواده ايراني و كودك سال اولي مدرسه را مي توان ديد كه نسبت به اولين روز ورود به مدرسه ‏بي تفاوت باشد. بعضي والدين نگرانی‌هایی به جا بابت ورود فرزند کلاس اولی خود به محیط آموزشی ‏مدرسه به عنوان محيطي جديد دارند؛ محيطي كه قرار است خانه دوم و دومين جامعه زيستي و محل رشد ‏كودكشان باشد، محيطي با قواعد خاص، مديران و مربيان و فيزيكي كاملا متفاوت با منزل.

این نگرانی در ‏مورد خانواده‌هایی که فرزندشان دوره مهد کودک و پيش دبستاني را نگذرانده است بيشتر است؛ بچه ها ‏در محيط هاي مهد و پيش دبستاني بخشي از موضوعات جامعه پذيري را اموخته اند و با برخي از مسائل ‏محيط آموزشي مانند حضور آموزگار، شیوه‌های آموزش، نحوه اجازه گرفتن، خوردن و آشاميدن، ‏دستشويي رفتن، شيوه حضور در کلاس، نحوه پشت ميز نشستن و... آشنا شده اند و در اين مسير و زمان ‏مشکلات ارتباطی و شخصیتی کودکان نيز تا حدودی برطرف شده است.در حاليكه در مورد تازه واردين ‏به محيط آموزش اين نكات بايد به سرعت، اما توام با روشهاي مناسب و آرامش به كودكان انتقال يابد.‏

‏بديهي است براي والدين، مواجهه دلبندشان با مشکلاتی از قبیل نداشتن تمرکز، بی تابی، استقلال فردی ‏مناسب، ترس از محیط، تحمل قواعد مدرسه و مشکل یادگیری و... نگران كننده است و همواره به اين ‏مي انديشند تا با اقداماتي توسط خود و اولين معلم فرزندشان بر اين مشكلات فايق آيند. اينكه ايا اين ‏نگراني تاچه اندازه مهم است و پدر و مادرها و معلمين كلاس اول برای چنین دانش آموزانی چه باید ‏بکنند موضوعي است كه در اين نوشتار در قالب پيشنهاد و توصيه هايي تربيتي-آموزشي به آن پرداخته ‏مي شود؛ شايد در اين زمان كليدي و فرصت باقيمانده تا شروع درس و مدرسه كمك حال والدين باشد ‏و بتواند حداقل بخشي از مسئله را براي معلمين و خانواده هاي محترم كلاس اولي هاي عزيز حل نمايد. ‏

‏1. نوروزِ مدرسه رخدادي فرهنگي است: مدرسه ها مهدهاي بنيادين دانش و دانش دوستي براي نسل ‏جديد به شمار مي ايند و لذا بايد خاطره انگيزوجذاب وخوش منظرو خوش استقبال باشند تا بتوانند ‏جايگاه خانه دوم تربيت را براي خود حفظ نمايند ومورد پذيرش نسل نو قرار گيرند. الگو گيري، پي ‏ريزي دانش و دانش اندوزي در اين محيطهاي تربيتي-آموزشي بايد با تدابير درست مسئولين و خانواده ‏ها توسعه يابد و از آن جهت كه هميشه اولين ها و آخرين ها از درجه اهميت بيشتري در اثربخشي ‏برخوردارن لازم است نوروز مدرسه به عنوان يك رخداد فرهنگي بزرگ تلقي شود و مورد توجه جامعه ‏قرار گيرد. ‏

‏2.كمك به مدرسه پذيري كودك از مسئوليتهاي والدين است: والدین نبايد با اتكاي به نقش معلمين و ‏مديران مدرسه جايگاه و نقش خودرا فراموش كنند؛ لازم است آنها برای تعريف مدرسه و محيط و جايگاه ‏آن به فرزند خویش، مدرسه را به شکلي ساده و قابل فهم تعریف نمایندو دلیل حضور آنان در محیط ‏مدرسه و انتظارهایی که در رابطه معلم و شاگردی از آن‌ها می‌رود را توضیح دهند، مدرسه پذيري جزيي ‏مهم از فرايند جامعه پذيري است. شناساندن مدرسه و ايجاد حسي خوب از مدرسه در دل كودك مي ‏تواند از طرق اقدامات زير انجام شود: ‏

‏1/2. حداقل از يك هفته مانده به شروع فعاليت مدارس، با كودك خود بارها به محل وقوع مدرسه برويد ‏و با تعريفي شيرين ازخاطرات خوب خود، جذابيت مدرسه را براي رقم خوردن خاطرات خوش تر ‏فرزندتان زمينه سازي كنيد.‏

‏2/2. در صورت امكان با ورود به مدرسه، محيط داخلي مدرسه را به كودك بشناسانيد و به گونه اي رفتار ‏كنيد كه روز اول مدرسه، محيط داخلي مدرسه و اجزاي ان ديگر براي او غريبه نباشد.‏

‏3/2.در مسير مدرسه با روشهاي مناسب قواعد تردد در پياده رو و خيابان و نقش زمان و فعاليت و ‏انتظارت خود در اين رفت و آمدها را به كودك خاطر نشان نماييد.‏

‏4/2. با گذرهاي متعدد در محل وقوع مدرسه و يادآوري اسم و رسم مدرسه فرزندتان در منزل و جمع ‏هاي خانوادگي، احساس تعلق كودك را به مدرسه تحريك كنيد.‏

‏3. ورود به مدرسه، ورود به مرحله ي بزرگي كودك است: کودک باید با ورود به مدرسه حس کند ‏که در زندگی وارد مرحله‌ای جدیدي شده است، مرحله‌ای که باید استقلال و اعتماد به نفسي بیش از ‏گذشته داشته باشد؛ بنابراین لازم است در برنامه کودک کلاس اولی تغییراتی ایجاد شود. تغیيراتی که به ‏حس بزرگ شدن وی کمک کند و اورا مستعد پذيرش یک محیط نظام‌مند و اصول و قوانین خاص آن ‏نمايد. بيان قواعد مدرسه از زبان فرزندان بزرگتر يا در قالب داستانهايي مربوط از خاطرات والدين مي ‏تواند اين آمادگي را ايجاد كند. والدين كودك بايد به فرزندشان بیاموزند که وسایل مدرسه‌اش را خودش ‏جمع کند و به وي يادآوري كنند كه اوست كه مسئول وسایل شخصی‌اش (کیف، کتاب، دفتر و ...)است.‏

‏4. تطابق كودك با قواعد مدرسه صرفا در مدرسه صورت نمي گيرد: تنظیم ساعت‌های خواب و ‏بیداری كودك براي ايجاد تناسب با زمان مدرسه در حداقل يك هفته قبل از زمان باز شدن مدارس باید ‏با توجه ویژه والدين صورت گيرد. آنها بايد برنامه هاي خود را نيز براي ورود فرزندشان به اين مرحله از ‏زندگي تنظيم كنند. ميزان تلاش والدين در مدرسه پذيري(قدم اول جامعه پذيري) فرزندان اثري مضاعف ‏دارد و كمك شاياني به معلم در فرايند تربيت و آموزش مي كند، چرا كه كودكان قويتر در اين زمينه ‏همياران خوبي براي حركت هاي جمعي معلم خواهند بود.‏

‏5. والدين با آموزشهاي رفتاري به فراگيري سريعتركودك كمك مي كنند: والدین می‌توانند به تدریج ‏انتظاراتی که از دانش آموز در محيط مدرسه و در تعامل با معلم می‌رود را به وی آموزش دهند. از او ‏بخواهند برنامه درسی‌اش را به یاد داشته باشد و به او ياد دهند كه چگونه مسايل خود را با معلم در ميان ‏بگذارد؛ رفتارش با دانش آموزان بزرگتر چگونه باشد وجنب و جوشهاي خودرا در مدرسه چگونه كنترل ‏كند تا به دردسر نيفتد.‏

‏6. گامهاي تعامل كودك با مدرسه با راهنمايي معلم برداشته شود: دانش آموزان سال اول با اجزا و ‏واحدهای درونی مدرسه آشنایی ندارند. این نبود آگاهی نسبت به ساختمان، نيروي انساني، تجهيزات و ‏دیگر اجزای مدرسه، نه تنها مي تواند توليد حس غربت نمايد بلكه موجب مشكلات دسترسي در زمان كم ‏توجهي هاي كودك نيز مي شود!. لذا لازم است معلم كلاس اول مدرسه با اختصاص زمانهايي و با زبانی ‏صمیمی و مهربان به عنوان مربي، بچه‌ها را با مدرسه‌آشنا كند. آشناسازي با محل سرویس‌های بهداشتی، ‏کلاس، آبخوری، دفتر، سالن ورزشی، کتابخانه، آزمایشگاه، محل توقف سرويس اياب وذهاب مدرسه و... ‏به صورت جمعي كار اردوي گردش علمي را مي كند و كودك به طور همزمان روند تدريجي اجتماعي ‏شدن و دوستي با همكلاسيها را با كمترين دغدغه طي مي كند. ‏

‏ 7. خلاقيت برگ برنده معلمين كلاس اول است: معلمين كلاس اول در تقويت احساس استقلال و ‏راحتي توام با مسئوليت پذيري دانش آموز و تعلق خاطر او نسبت به مدرسه، نقشي فوق العاده و البته ‏تكميلي دارند انها مي توانند با خلاقيت خود، سهل گيري و رفتار هاي غير رسمي اوليه در اداره كلاس، ‏سير تدريجي عمل به مقررات مدرسه را دنبال كنند تا كودك علاقه مندي جديد خود به اجزای محیط ‏آموزشی را جايگزين تعلق خاطر قبلي به خانه كند و خاطره‌ای خوب از مدرسه را در ذهن ذخیره ‏نمايد.روشهاي منحصر به فرد آموزگار تكميل كننده اقدامات تربيتي والدين در مسئوليت پذيري، اعتماد به ‏نفس و عزت نفس فرزندان است.‏

‏8. امروز روانشناسي كلاس اولي ها يك ضرورت است: بهترين موقعِ شناسايي ويژگيهاي شخصيتي ‏فرد زماني است كه او بدون پردازش خود به محيطي جديد وارد مي شود به ويژه آنكه فرد، ميانه اي با ‏خودسانسوري نداشته باشد. بنابراين انتظار مي رود معلمين عزير كلاس اول اين فرصتهاي ناب را كه ‏صرفا تحت نظرآنهاست را غنيمت شمارند و با كمك مدرسه در بنيانگذاري پرونده شخصيتي و تواناييهاي ‏فردي دانش آموز كه از لوازم آموزش و پروش نوين است نقشي كليدي ايفا نمايند.

انشاءلله