احترام نخست او برقرار است

فرزاد جهان‌بین

کد خبر: ۵۲۹۳۱۴

تاریخ: ۱۶ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۷:۰۵

با نگاهی به سیره سیاسی امیرمومنان علی(ع) به وضوح می بینیم که ایشان ملاک را حال فعلی افراد می دانستند.

برخورد علی(ع) با طلحه و زبیر از جمله دلالتهایی است که نشان می دهد علی(ع) ملاک را وضعیت فعلی افراد می دانستند.طلحه و زبیر از سابقین در اسلام و دارای پایگاه برجسته ای بودند و خدمات شایانی انجام داده اند.حتی در جریان وقایع بعد از سقیفه از جمله کسانی که به خلیفه اول اعتراض کرد و به صراحت بیان داشت که خلافت، حق علی بن ابی طالب(ع) است زبیر بود. اما طلحه و زبیر بعد از روی کار آمدن علی(ع) اصرار داشتند که بتوانند بر اساس آنچه پیش از ایشان دریافت می کردند سهم بیشتری از بیت المال دریافت کنند و دلیل این امر را آن می دانستند که اساسا معتقد بودند تاسیس و پیش برد اسلام به اتکاء ما بوده است. این دو در موردی به علی(ع) عرض کردند: "انک جعلت حقنا فی القسم کحق غیرنا و سویت بیننا و بین من لا یماثلنا فیما افاءالله تعالی بأسیافنا و رماحنا ” تو ما را با دیگران در تقسیم بیت المال یکسان کردی و ما را با کسانی که شبیه ما نیستند، در دادن اموال بیت المال یکی قرار دادی در حالی که ما بودیم که اسلام را پیش بردیم. حضرت بالای منبر رفتند و فرمودند: «فان ذلک امر لم احکم فیه بادئ بدء،قد وجدت انا و انتما رسول الله صلی الله علیه و اله یحکم بذلک” من بنیانگذار چنین روشی نیستم. هم من و هم شما بودیم و دیدیم پیغمبر این طور عمل می کرد. به عبارتی این شما هستید که تغییر کرده اید.علی(ع) در ادامه و علی رغم میل باطنیشان و به شکست انجامیدن تلاشهای ایشان برای جلوگیری از جنگ، مجبور به جنگ شدند. درخصوص ام المومنین عایشه نیز چنین است.

اما مساله اینجاست که با برجستگانی که دگردیسی یافته اند چگونه باید تعامل کرد؟در پاسخ به این سوال به نظر اینجانب، حرمت آنها علی رغم نقد دیدگاههایشان می باید محفوظ باشد. در همین نمونه به سیره علی(ع) در برخورد با ام المومنین عایشه اشاره می کنم.علی(ع) می فرماید:

"وَ أَمّا فُلانَهُ، فَأَدْرَکَها رَأْیُ النِّساءِ، وَ ضِغْنٌ غَلا فِی صَدْرِها کَمِرْجَلِ الْقَیْنِ؛ وَ لَوْ دُعِیَتْ لِتَنَالَ مِنْ غَیْرِی ما أَتَتْ إِلَیَّ لَمْ تَفْعَلْ؛ وَ لَها بَعْدُ حُرْمَتُها الْأُولى، وَ الْحِسَابُ عَلَى اللَّهِ تَعالى(خطبه ۱۵۳۶)

و کینه‏ ها در سینه‏اش چون کوره‏ى آهنگرى شعله‏ور گردید؛ اگر از او مى‏خواستند آن‏چه را بر ضدّ من انجام داد، نسبت به دیگرى روا دارد، سر باز مى‏زد؛ به هر حال احترام نخست او برقرار است و حسابرسى اعمال او با خداى بزرگ است”

ایشان در این جمله پس از بیان ضدیت اهل جمل با ایشان بیان می دارند که «به هر حال احترام نخست او برقرار است».