پیشگیری از اعتیاد با تقویت فعالیت‌های جایگزین

کد خبر: ۵۲۷۸۸۱

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۲:۰۴

زندگی کردن در خانواده‌هایی که با مشکل اعتیاد روبرو هستند، اغلب بسیار دشوار است و به همین علت در خانواده‌های آسیب دیده از اعتیاد، افراد با انواع مشکلات عاطفی، روحی، روانی و اختلال‌های رفتاری روبرو می‌شوند.

به گزارش ایسنا، فرد معتاد یا اعضای خانواده وی برای حفظ بنیان خانواده‌ای که به تدریج در حال از هم پاشیده شدن است، ممکن است مسائل را وارونه جلوه دهند، صحنه سازی کنند یا حتی وجود اعتیاد و مشکلات ناشی از آن در خانواده خود را انکار کنند. همه ابعاد زندگی خانوادگی افرادی که یک یا چند عضو خانواده آنها به بیماری اعتیاد مبتلا است با مشکل روبرو می‌شود و این باعث می‌شود که اعضای خانواده به تدریج کنترل اوضاع را از دست بدهند.

حضور در محیط آشفته و خطرناکی که زندگی خانواده معتادان را دربر گرفته است، باعث می شود تا احساس نیاز و وابستگی کودکان به والدین؛ با ترس و نگرانی همراه باشد. کودکان خانواده‌های معتاد در دوران جوانی ممکن است با هیجانات و احساسات شدید روحی روانی روبرو شده و به علت عدم برخورداری از حمایت و تربیت مناسب خانوادگی نتوانند این مسائل و مشکلات روانی را درک و حل کنند.

امید مساح درمانگر و پژوهشگر حوزه اعتیاد در همین راستا در گفت‌وگو با خبرنگار «اجتماعی» ایسنا - منطقه علوم پزشکی تهران؛ با اشاره به اینکه اعتیاد یک بیماری زیستی، ‌روانی و ‌اجتماعی است که علل و عوامل بسیاری در بروز آن موثر است، گفت: شرایط محیطی، مواجهه با فرد مصرف کننده و مهیا بودن شرایط مصرف مواد نقش موثری را در گرایش به اعتیاد ایفا می‌کند بنابراین به‌ ندرت دیده می‌شود که شخصی اولین بار به ‌تنهایی اقدام به تهیه، خرید و مصرف مواد کند.

این عضو مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد، تصریح کرد: اگر فرد دارای شرایط مصرف اعتیاد باشد اما در اقوام و آشنایان فرد مصرف کننده‌ای وجود نداشته باشد، احتمال دچار شدن وی به اعتیاد بسیار کم است اما چنین فردی، حتی در صورت عدم ابتلا به اعتیاد، در خطر بروز انواع بیماری‌های روانی، اختلال‌های شخصیتی و ابتلاء به سایر آسیب‌های اجتماعی ا‌ست.

وی با تاکید بر اینکه مصرف موادمخدر هم اکنون جزو مهمترین و مشکل سازترین آسیب‌های اجتماعی کشور محسوب می شود، اظهار کرد: مجاورت کشور با بزرگترین تولیدکننده مواد افیونی منجر به این شده است که مصرف مواد مخدر به مشکل همیشگی کشور تبدیل شود اما بخش عمده مصرف کنندگان مواد مخدر شروع مصرف را در خانواده و یا همراه نزدیکان تجربه می‌کنند، بنابراین جدیت بر درمان مصرف‌کنندگان فعلی، نقش موثری در کاهش شیوع و بروز اعتیاد در کشور دارد.

شرایط بازتوانی معتادان در کشور فراهم نیست

این درمانگر و پژوهشگر اعتیاد بیان کرد: درمان اعتیاد زمانی نتیجه بخش است که به شکل صحیح انجام شود و با به‌کارگیری مداخلات روان‌درمانی باشد اما در ادامه درمان این افراد نیز باید شرایطی مانند بازتوانی، حرفه‌آموزی، اشتغال و تامین نیازهای فرد در سبک جدیدی از زندگی نیز برای وی ارائه شود که این شرایط هم اکنون در کشور برای این افراد فراهم نیست.

مساح با تاکید به اینکه ضروری است که مداخلاتی جهت پیشگیری از عدم ابتلا به اعتیاد در خصوص نزدیکان، خانواده و به ویژه فرزندان افراد مصرف‌کننده در زمان درمان و پس از آن انجام شود، خاطرنشان کرد: نبود زمینه‌ها و برنامه‌های موثر در دسترس و متناسب نسل امروز در جهت افزایش سرگرمی و نشاط اجتماعی، نقش موثری را در بروز، شیوع و تداوم مصرف مواد مخدر دارد که این مسئله نشان دهنده لزوم ایجاد برنامه‌ریزی‌های بیشتر در جهت افزایش نشاط اجتماعی و سرگرمی برای افراد است.

شیوا جلالوند، مدیرعامل یکی از مراکز ترک اعتیاد و کاهش آسیب کشور با اشاره به اینکه برای برنامه ریزی درخصوص مسئله پیشگیری از اعتیاد، ابتدا باید علل و عوامل موثر در شروع مصرف و اعتیاد به مواد را در نوجوانان و جوانان شناخت، گفت: افزایش آگاهی و آموزش افراد در مورد عوارض و خطرهای مصرف مواد مخدر و تقویت فعالیت‌های جایگزین به جای مواد برای ارضای نیازهای روانی و اجتماعی نوجوانان وجوانان می تواند نقش موثری را در پیشگیری از ابتلاء به اعتیاد داشته باشد.

وی اظهار کرد: نقش گروه همسالان و محیط های اجتماعی در گرایش افراد به مصرف مواد مخدر غیر قابل انکار است به طوری که می توان گفت افراد در دو دنیای خانواده و همسالان زندگی می‌کنند.

وی در خصوص افرادی که بیشتر از دیگران در معرض آسیبهای اجتماعی و اعتیاد هستند افزود: افرادی که والدین مبتلاء به اعتیاد دارند، ترک تحصیل کرده و از مدرسه فرار کرده‌اند، اقدام به خودکشی کرده‌اند و دچار تخلف در رفتار خود هستند؛ بیشتر از دیگران در معرض آسیب‌های اجتماعی هستند.

جلالوند با تاکید به اینکه در برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد، این مهارت باید به افراد آموزش داده شود که در مقابل پیشنهادهای سوءمصرف مواد، از خود مقاومت نشان دهند، تصریح کرد: بسیاری از کودکانی که والدین معتاد دارند از عوارض و کمبودهایی مانند عدم اعتماد به نفس کافی، تنهایی، احساس گناه، ناامیدی، درماندگی، نگرانی از رها شدن به حال خود و افسردگی مزمن رنج می‌برند که این مسئله نگران کننده است.

این موسس مرکز ترک اعتیاد در پایان، خاطرنشان کرد: کودکانی که دارای والدین معتاد هستند اغلب در مدرسه دچار مشکل هستند. محیط نابسامان و متشنج خانه باعث می شود که این کودکان نتوانند درس بخوانند و تکالیف خود را انجام دهند و این احتمال نیز وجود دارد که آنها به علت ناتوانی در بیان کردن نیازها و خواسته هایشان، با مشکلات روحی و افت تحصیلی روبرو شوند. اغلب فرزندانی که والدین آنها معتاد هستند، در محیط مدرسه نمی‌توانند با معلمان و همکلاسی های خود ارتباط برقرار کنند و به علت درجا زدن پی در پی در یک دوره تحصیلی، عاقبت ترک تحصیل می‌کنند.